៥. អនិត្ថិគន្ធកុមារវត្ថុ

កាមតោតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ អនិត្ថិគន្ធកុមារំ នាម អារព្ភ កថេសិ.

សោ កិរ ព្រហ្មលោកា ចុតសត្តោ សាវត្ថិយំ មហាភោគកុលេ និព្ពត្តោ ជាតទិវសតោ បដ្ឋាយ ឥត្ថិសមីបំ ឧបគន្តុំ ន ឥច្ឆតិ, ឥត្ថិយា គយ្ហមានោ រោទតិ. វត្ថចុម្ពដកេន នំ គហេត្វា ថញ្ញំ បាយេន្តិ. សោ វយប្បត្តោ មាតាបិតូហិ, ‘‘តាត, អាវាហំ តេ ករិស្សាមា’’តិ វុត្តេ ‘‘ន មេ ឥត្ថិយា អត្ថោ’’តិ បដិក្ខិបិត្វា បុនប្បុនំ យាចិយមានោ បញ្ចសតេ សុវណ្ណការេ បក្កោសាបេត្វា រត្តសុវណ្ណនិក្ខសហស្សំ ទាបេត្វា អតិវិយ បាសាទិកំ ឃនកោដ្ដិមំ ឥត្ថិរូបំ ការេត្វា បុន មាតាបិតូហិ, ‘‘តាត, តយិ អាវាហំ អករោន្តេ កុលវំសោ ន បតិដ្ឋហិស្សតិ, កុមារិកំ តេ អានេស្សាមា’’តិ វុត្តេ ‘‘តេន ហិ សចេ មេ ឯវរូបំ កុមារិកំ អានេស្សថ, ករិស្សាមិ វោ វចន’’ន្តិ តំ សុវណ្ណរូបកំ ទស្សេតិ. អថស្ស មាតាបិតរោ អភិញ្ញាតេ ព្រាហ្មណេ បក្កោសាបេត្វា ‘‘អម្ហាកំ បុត្តោ មហាបុញ្ញោ, អវស្សំ ឥមិនា សទ្ធិំ កតបុញ្ញា កុមារិកា ភវិស្សតិ, គច្ឆថ ឥមំ សុវណ្ណរូបកំ គហេត្វា ឯវរូបំ កុមារិកំ អាហរថា’’តិ បហិណិំសុ. តេ ‘‘សាធូ’’តិ ចារិកំ ចរន្តា មទ្ទរដ្ឋេ សាគលនគរំ គតា. តស្មិញ្ច នគរេ ឯកា សោឡសវស្សុទ្ទេសិកា អភិរូបា កុមារិកា អហោសិ, តំ មាតាបិតរោ សត្តភូមិកស្ស បាសាទស្សូបរិមតលេ បរិវាសេសុំ. តេបិ ខោ ព្រាហ្មណា ‘‘សចេ ឥធ ឯវរូបា កុមារិកា ភវិស្សតិ, ឥមំ ទិស្វា ‘អយំ អសុកស្ស កុលស្ស ធីតា វិយ អភិរូបា’តិ វក្ខន្តី’’តិ តំ សុវណ្ណរូបកំ តិត្ថមគ្គេ ឋបេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ.

អថស្ស កុមារិកាយ ធាតី តំ កុមារិកំ ន្ហាបេត្វា សយម្បិ ន្ហាយិតុកាមា ហុត្វា តិត្ថំ អាគតា តំ រូបកំ ទិស្វា ‘‘ធីតា មេ’’តិ សញ្ញាយ ‘‘ទុព្ពិនីតាសិ, ឥទានេវាហំ ន្ហាបេត្វា និក្ខន្តា, ត្វំ មយា បុរេតរំ ឥធាគតាសី’’តិ ហត្ថេន បហរិត្វា ថទ្ធភាវញ្ចេវ និព្ពិការតញ្ច ញត្វា ‘‘អហំ មេ, ធីតាតិ សញ្ញមកាសិំ, កិំ នាមេត’’ន្តិ អាហ. អថ នំ តេ ព្រាហ្មណា ‘‘ឯវរូបា តេ, អម្ម, ធីតា’’តិ បុច្ឆិំសុ. អយំ មម ធីតុ សន្តិកេ កិំ អគ្ឃតីតិ? តេន ហិ តេ ធីតរំ អម្ហាកំ ទស្សេហីតិ. សា តេហិ សទ្ធិំ គេហំ គន្ត្វា សាមិកានំ អារោចេសិ. តេ ព្រាហ្មណេហិ សទ្ធិំ កតបដិសម្មោទនា ធីតរំ ឱតារេត្វា ហេដ្ឋាបាសាទេ សុវណ្ណរូបកស្ស សន្តិកេ ឋបេសុំ. សុវណ្ណរូបកំ និប្បភំ អហោសិ, កុមារិកា សប្បភា អហោសិ. ព្រាហ្មណា តំ តេសំ ទត្វា កុមារិកំ បដិច្ឆាបេត្វា គន្ត្វា អនិត្ថិគន្ធកុមារស្ស មាតាបិតូនំ អារោចយិំសុ. តេ តុដ្ឋមានសា ‘‘គច្ឆថ, នំ សីឃំ អានេថា’’តិ មហន្តេន សក្ការេន បហិណិំសុ.

កុមារោបិ តំ បវត្តិំ សុត្វា ‘‘កញ្ចនរូបតោបិ កិរ អភិរូបតរា ទារិកា អត្ថី’’តិ សវនវសេនេវ សិនេហំ ឧប្បាទេត្វា ‘‘សីឃំ អានេន្តូ’’តិ អាហ. សាបិ ខោ យានំ អារោបេត្វា អានីយមានា អតិសុខុមាលតាយ យានុគ្ឃាតេន សមុប្បាទិតវាតរោគា អន្តរាមគ្គេយេវ កាលមកាសិ. កុមារោបិ ‘‘អាគតា’’តិ និរន្តរំ បុច្ឆតិ, តស្ស អតិសិនេហេន បុច្ឆន្តស្ស សហសាវ អនារោចេត្វា កតិបាហំ វិក្ខេបំ កត្វា តមត្ថំ អារោចយិំសុ. សោ ‘‘តថារូបាយ នាម ឥត្ថិយា សទ្ធិំ សមាគមំ នាលត្ថ’’ន្តិ ឧប្បន្នទោមនស្សោ បព្ពតេន វិយ សោកទុក្ខេន អជ្ឈោត្ថដោ អហោសិ. សត្ថា តស្សូបនិស្សយំ ទិស្វា បិណ្ឌាយ ចរន្តោ តំ គេហទ្វារំ អគមាសិ. អថស្ស មាតាបិតរោ សត្ថារំ អន្តោគេហំ បវេសេត្វា សក្កច្ចំ បរិវិសិំសុ. សត្ថា ភត្តកិច្ចាវសានេ ‘‘កហំ អនិត្ថិគន្ធកុមារោ’’តិ បុច្ឆិ. ‘‘ឯសោ, ភន្តេ, អាហារូបច្ឆេទំ កត្វា អន្តោគព្ភេ និសិន្នោ’’តិ. ‘‘បក្កោសថ ន’’ន្តិ. សោ អាគន្ត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. សត្ថា ‘‘កិំ នុ ខោ, កុមារ, ពលវសោកោ ឧប្បន្នោ’’តិ វុត្តេ, ‘‘អាម, ភន្តេ, ‘ឯវរូបា នាម ឥត្ថី អន្តរាមគ្គេ កាលកតា’តិ សុត្វា ពលវសោកោ ឧប្បន្នោ, ភត្តម្បិ មេ នច្ឆាទេតី’’តិ. អថ នំ សត្ថា ‘‘ជានាសិ បន ត្វំ, កុមារ, កិំ តេ និស្សាយ សោកោ ឧប្បន្នោ’’តិ? ‘‘ន ជានាមិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កាមំ និស្សាយ, កុមារ, ពលវសោកោ ឧប្បន្នោ, សោកោ វា ភយំ វា កាមំ និស្សាយ ឧប្បជ្ជតី’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

២១៥. ‘‘កាមតោ ជាយតី សោកោ, កាមតោ ជាយតី ភយំ;

កាមតោ វិប្បមុត្តស្ស, នត្ថិ សោកោ កុតោ ភយ’’ន្តិ.

តត្ថ កាមតោតិ វត្ថុកាមកិលេសកាមតោ, ទុវិធម្បេតំ កាមំ និស្សាយាតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ អនិត្ថិគន្ធកុមារោ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ.

អនិត្ថិគន្ធកុមារវត្ថុ បញ្ចមំ.