២. សុទ្ធោទនវត្ថុ

ឧត្តិដ្ឋេតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា និគ្រោធារាមេ វិហរន្តោ បិតរំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ សមយេ សត្ថា បឋមគមនេន កបិលបុរំ គន្ត្វា ញាតីហិ កតបច្ចុគ្គមនោ និគ្រោធារាមំ បត្វា ញាតីនំ មានភិន្ទនត្ថាយ អាកាសេ រតនចង្កមំ មាបេត្វា តត្ថ ចង្កមន្តោ ធម្មំ ទេសេសិ. ញាតី បសន្នចិត្តា សុទ្ធោទនមហារាជានំ អាទិំ កត្វា វន្ទិំសុ. តស្មិំ ញាតិសមាគមេ បោក្ខរវស្សំ វស្សិ. តំ អារព្ភ មហាជនេន កថាយ សមុដ្ឋាបិតាយ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឥទានេវ, បុព្ពេបិ មយ្ហំ ញាតិសមាគមេ បោក្ខរវស្សំ វស្សិយេវា’’តិ វត្វា វេស្សន្តរជាតកំ (ជា. ២.២២.១៦៥៥ អាទយោ) កថេសិ. ធម្មទេសនំ សុត្វា បក្កមន្តេសុ ញាតីសុ ឯកោបិ សត្ថារំ ន និមន្តេសិ. រាជាបិ ‘‘មយ្ហំ បុត្តោ មម គេហំ អនាគន្ត្វា កហំ គមិស្សតី’’តិ អនិមន្តេត្វាវ អគមាសិ. គន្ត្វា ច បន គេហេ វីសតិយា ភិក្ខុសហស្សានំ យាគុអាទីនិ បដិយាទាបេត្វា អាសនានិ បញ្ញាបេសិ. បុនទិវសេ សត្ថា បិណ្ឌាយ បវិសន្តោ ‘‘កិំ នុ ខោ អតីតពុទ្ធា បិតុ នគរំ បត្វា ឧជុកមេវ ញាតិកុលំ បវិសិំសុ, ឧទាហុ បដិបាដិយា បិណ្ឌាយ ចរិំសូ’’តិ អាវជ្ជេន្តោ ‘‘បដិបាដិយា ចរិំសូ’’តិ ទិស្វា បឋមគេហតោ បដ្ឋាយ បិណ្ឌាយ ចរន្តោ បាយាសិ. រាហុលមាតា បាសាទតលេ និសិន្នាវ ទិស្វា តំ បវត្តិំ រញ្ញោ អារោចេសិ. រាជា សាដកំ សណ្ឋាបេន្តោ វេគេន និក្ខមិត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា – ‘‘បុត្ត, កស្មា មំ នាសេសិ, អតិវិយ តេ បិណ្ឌាយ ចរន្តេន លជ្ជា ឧប្បាទិតា, យុត្តំ នាម វោ ឥមស្មិំយេវ នគរេ សុវណ្ណសិវិកាទីហិ វិចរិត្វា បិណ្ឌាយ ចរិតុំ, កិំ មំ លជ្ជាបេសី’’តិ? ‘‘នាហំ តំ, មហារាជ, លជ្ជាបេមិ, អត្តនោ បន កុលវំសំ អនុវត្តាមី’’តិ. ‘‘កិំ បន, តាត, បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ជីវនវំសោ មម វំសោ’’តិ? ‘‘នេសោ, មហារាជ, តវ វំសោ, មម បនេសោ វំសោ. អនេកានិ ហិ ពុទ្ធសហស្សានិ បិណ្ឌាយ ចរិត្វាវ ជីវិំសូ’’តិ វត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមា គាថា អភាសិ –

១៦៨. ‘‘ឧត្តិដ្ឋេ នប្បមជ្ជេយ្យ, ធម្មំ សុចរិតំ ចរេ;

ធម្មចារី សុខំ សេតិ, អស្មិំ លោកេ បរម្ហិ ច.

១៦៩. ‘‘ធម្មំ ចរេ សុចរិតំ, ន នំ ទុច្ចរិតំ ចរេ;

ធម្មចារី សុខំ សេតិ, អស្មិំ លោកេ បរម្ហិ ចា’’តិ.

តត្ថ ឧត្តិដ្ឋេតិ ឧដ្ឋហិត្វា បរេសំ ឃរទ្វារេ ឋត្វា គហេតព្ពបិណ្ឌេ. នប្បមជ្ជេយ្យាតិ បិណ្ឌចារិកវត្តញ្ហិ ហាបេត្វា បណីតភោជនានិ បរិយេសន្តោ ឧត្តិដ្ឋេ បមជ្ជតិ នាម, សបទានំ បិណ្ឌាយ ចរន្តោ បន ន បមជ្ជតិ នាម. ឯវំ ករោន្តោ ឧត្តិដ្ឋេ នប្បមជ្ជេយ្យ. ធម្មន្តិ អនេសនំ បហាយ សបទានំ ចរន្តោ តមេវ ភិក្ខាចរិយធម្មំ សុចរិតំ ចរេ. សុខំ សេតីតិ ទេសនាមត្តមេតំ, ឯវំ បនេតំ ភិក្ខាចរិយធម្មំ ចរន្តោ ធម្មចារី ឥធ លោកេ ចតូហិ ឥរិយាបថេហិ សុខំ វិហរតីតិ អត្ថោ. ន នំ ទុច្ចរិតន្តិ វេសិយាទិភេទេ អគោចរេ ចរន្តោ ភិក្ខាចរិយធម្មំ ទុច្ចរិតំ ចរតិ នាម. ឯវំ អចរិត្វា ធម្មំ ចរេ សុចរិតំ, ន នំ ទុច្ចរិតំ ចរេ. សេសំ វុត្តត្ថមេវ.

ទេសនាវសានេ រាជា សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ, សម្បត្តានម្បិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

សុទ្ធោទនវត្ថុ ទុតិយំ.