១. ទហរភិក្ខុវត្ថុ

ហីនំ ធម្មន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ អញ្ញតរំ ទហរភិក្ខុំ អារព្ភ កថេសិ.

អញ្ញតរោ កិរ ថេរោ ទហរភិក្ខុនា សទ្ធិំ បាតោវ វិសាខាយ គេហំ អគមាសិ. វិសាខាយ គេហេ បញ្ចសតានំ ភិក្ខូនំ ធុវយាគុ និច្ចបញ្ញត្តា ហោតិ. ថេរោ តត្ថ យាគុំ បិវិត្វា ទហរភិក្ខុំ និសីទាបេត្វា សយំ អញ្ញំ គេហំ អគមាសិ. តេន ច សមយេន វិសាខាយ បុត្តស្ស ធីតា អយ្យិកាយ ឋានេ ឋត្វា ភិក្ខូនំ វេយ្យាវច្ចំ ករោតិ. សា តស្ស ទហរស្ស ឧទកំ បរិស្សាវេន្តី ចាដិយំ អត្តនោ មុខនិមិត្តំ ទិស្វា ហសិ, ទហរោបិ តំ ឱលោកេត្វា ហសិ. សា តំ ហសមានំ ទិស្វា ‘‘ឆិន្នសីសោ ហសតី’’តិ អាហ. អថ នំ ទហរោ ‘‘ត្វំ ឆិន្នសីសា, មាតាបិតរោបិ តេ ឆិន្នសីសា’’តិ អក្កោសិ. សា រោទមានា មហានសេ អយ្យិកាយ សន្តិកំ គន្ត្វា ‘‘កិំ ឥទំ, អម្មា’’តិ វុត្តេ តមត្ថំ អារោចេសិ. សា ទហរស្ស សន្តិកំ អាគន្ត្វា, ‘‘ភន្តេ, មា កុជ្ឈិ, ន ឯតំ ឆិន្នកេសនខស្ស ឆិន្ននិវាសនបារុបនស្ស មជ្ឈេ ឆិន្នកបាលំ អាទាយ ភិក្ខាយ ចរន្តស្ស អយ្យស្ស អគរុក’’ន្តិ អាហ. ទហរោ អាម, ឧបាសិកេ, ត្វំ មម ឆិន្នកេសាទិភាវំ ជានាសិ, ឥមិស្សា មំ ‘‘ឆិន្នសីសោ’’តិ កត្វា អក្កោសិតុំ វដ្ដិស្សតីតិ. វិសាខា នេវ ទហរំ សញ្ញាបេតុំ អសក្ខិ, នបិ ទារិកំ. តស្មិំ ខណេ ថេរោ អាគន្ត្វា ‘‘កិមិទំ ឧបាសិកេ’’តិ បុច្ឆិត្វា តមត្ថំ សុត្វា ទហរំ ឱវទន្តោ អាហ – ‘‘អបេហិ, អាវុសោ, នាយំ ឆិន្នកេសនខវត្ថស្ស មជ្ឈេ ឆិន្នកបាលំ អាទាយ ភិក្ខាយ ចរន្តស្ស អក្កោសោ, តុណ្ហី ហោហី’’តិ. អាម, ភន្តេ, កិំ តុម្ហេ អត្តនោ ឧបដ្ឋាយិកំ អតជ្ជេត្វា មំ តជ្ជេថ, មំ ‘‘ឆិន្នសីសោ’’តិ អក្កោសិតុំ វដ្ដិស្សតីតិ. តស្មិំ ខណេ សត្ថា អាគន្ត្វា ‘‘កិំ ឥទ’’ន្តិ បុច្ឆិ. វិសាខា អាទិតោ បដ្ឋាយ តំ បវត្តិំ អារោចេសិ. សត្ថា តស្ស ទហរស្ស សោតាបត្តិផលូបនិស្សយំ ទិស្វា ‘‘មយា ឥមំ ទហរំ អនុវត្តិតុំ វដ្ដតី’’តិ ចិន្តេត្វា វិសាខំ អាហ – ‘‘កិំ បន វិសាខេ តវ ទារិកាយ ឆិន្នកេសាទិមត្តកេនេវ មម សាវកេ ឆិន្នសីសេ កត្វា អក្កោសិតុំ វដ្ដតី’’តិ? ទហរោ តាវទេវ ឧដ្ឋាយ អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា, ‘‘ភន្តេ, ឯតំ បញ្ហំ តុម្ហេវ សុដ្ឋុ ជានាថ, អម្ហាកំ ឧបជ្ឈាយោ ច ឧបាសិកា ច សុដ្ឋុ ន ជានន្តី’’តិ អាហ. សត្ថា ទហរស្ស អត្តនោ អនុកុលភាវំ ញត្វា ‘‘កាមគុណំ អារព្ភ ហសនភាវោ នាម ហីនោ ធម្មោ, ហីនញ្ច នាម ធម្មំ សេវិតុំ បមាទេន សទ្ធិំ សំវសិតុំ ន វដ្ដតី’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

១៦៧. ‘‘ហីនំ ធម្មំ ន សេវេយ្យ, បមាទេន ន សំវសេ;

មិច្ឆាទិដ្ឋិំ ន សេវេយ្យ, ន សិយា លោកវឌ្ឍនោ’’តិ.

តត្ថ ហីនំ ធម្មន្តិ បញ្ចកាមគុណំ ធម្មំ. សោ ហិ ហីនោ ធម្មោ ន អន្តមសោ ឱដ្ឋគោណាទីហិបិ បដិសេវិតព្ពោ. ហីនេសុ ច និរយាទីសុ ឋានេសុ និព្ពត្តាបេតីតិ ហីនោ នាម, តំ ន សេវេយ្យ. បមាទេនាតិ សតិវោស្សគ្គលក្ខណេន បមាទេនាបិ ន សំវសេ. ន សេវេយ្យាតិ មិច្ឆាទិដ្ឋិម្បិ ន គណ្ហេយ្យ. លោកវឌ្ឍនោតិ យោ ហិ ឯវំ ករោតិ, សោ លោកវឌ្ឍនោ នាម ហោតិ. តស្មា ឯវំ អករណេន ន សិយា លោកវឌ្ឍនោតិ.

ទេសនាវសានេ សោ ទហរោ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ, សម្បត្តានម្បិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

ទហរភិក្ខុវត្ថុ បឋមំ.