១០. អត្តទត្ថត្ថេរវត្ថុ

អត្តទត្ថន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ អត្តទត្ថត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

សត្ថារា ហិ បរិនិព្ពានកាលេ, ‘‘ភិក្ខវេ, អហំ ឥតោ ចតុមាសច្ចយេន បរិនិព្ពាយិស្សាមី’’តិ វុត្តេ ឧប្បន្នសំវេគា សត្តសតា បុថុជ្ជនា ភិក្ខូ សត្ថុ សន្តិកំ អវិជហិត្វា ‘‘កិំ នុ ខោ, អាវុសោ, ករិស្សាមា’’តិ សម្មន្តយមានា វិចរន្តិ. អត្តទត្ថត្ថេរោ បន ចិន្តេសិ – ‘‘សត្ថា កិរ ចតុមាសច្ចយេន បរិនិព្ពាយិស្សតិ, អហញ្ចម្ហិ អវីតរាគោ, សត្ថរិ ធរមានេយេវ អរហត្តត្ថាយ វាយមិស្សាមី’’តិ. សោ ភិក្ខូនំ សន្តិកំ ន គច្ឆតិ. អថ នំ ភិក្ខូ ‘‘កស្មា, អាវុសោ, ត្វំ នេវ អម្ហាកំ សន្តិកំ អាគច្ឆសិ, ន កិញ្ចិ មន្តេសី’’តិ វត្វា សត្ថុ សន្តិកំ នេត្វា ‘‘អយំ, ភន្តេ, ឯវំ នាម ករោតី’’តិ អារោចយិំសុ. សោ សត្ថារាបិ ‘‘កស្មា ឯវំ ករោសី’’តិ វុត្តេ ‘‘តុម្ហេ កិរ, ភន្តេ, ចតុមាសច្ចយេន បរិនិព្ពាយិស្សថ, អហំ តុម្ហេសុ ធរន្តេសុយេវ អរហត្តប្បត្តិយា វាយមិស្សាមី’’តិ. សត្ថា តស្ស សាធុការំ ទត្វា, ‘‘ភិក្ខវេ, យស្ស មយិ សិនេហោ អត្ថិ, តេន អត្តទត្ថេន វិយ ភវិតុំ វដ្ដតិ. ន ហិ គន្ធាទីហិ បូជេន្តា មំ បូជេន្តិ, ធម្មានុធម្មបដិបត្តិយា បន មំ បូជេន្តិ. តស្មា អញ្ញេនបិ អត្តទត្ថសទិសេនេវ ភវិតព្ព’’ន្តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

១៦៦. ‘‘អត្តទត្ថំ បរត្ថេន, ពហុនាបិ ន ហាបយេ;

អត្តទត្ថមភិញ្ញាយ, សទត្ថបសុតោ សិយា’’តិ.

តស្សត្ថោ – គិហិភូតា តាវ កាកណិកមត្តម្បិ អត្តនោ អត្ថំ សហស្សមត្តេនាបិ បរស្ស អត្ថេន ន ហាបយេ. កាកណិកមត្តេនាបិ ហិស្ស អត្តទត្ថោវ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា និប្ផាទេយ្យ, ន បរត្ថោ. ឥទំ បន ឯវំ អកថេត្វា កម្មដ្ឋានសីសេន កថិតំ, តស្មា ‘‘អត្តទត្ថំ ន ហាបេមី’’តិ ភិក្ខុនា នាម សង្ឃស្ស ឧប្បន្នំ ចេតិយបដិសង្ខរណាទិកិច្ចំ វា ឧបជ្ឈាយាទិវត្តំ វា ន ហាបេតព្ពំ. អាភិសមាចារិកវត្តញ្ហិ បូរេន្តោយេវ អរិយផលាទីនិ សច្ឆិករោតិ, តស្មា អយម្បិ អត្តទត្ថោវ. យោ បន អច្ចារទ្ធវិបស្សកោ ‘‘អជ្ជ វា សុវេ វា’’តិ បដិវេធំ បត្ថយមានោ វិចរតិ, តេន ឧបជ្ឈាយវត្តាទីនិបិ ហាបេត្វា អត្តនោ កិច្ចមេវ កាតព្ពំ. ឯវរូបញ្ហិ អត្តទត្ថមភិញ្ញាយ ‘‘អយំ មេ អត្តនោ អត្ថោ’’តិ សល្លក្ខេត្វា, សទត្ថបសុតោ សិយាតិ តស្មិំ សកេ អត្ថេ ឧយ្យុត្តបយុត្តោ ភវេយ្យាតិ.

ទេសនាវសានេ សោ ថេរោ អរហត្តេ បតិដ្ឋហិ, សម្បត្តភិក្ខូនម្បិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

អត្តទត្ថត្ថេរវត្ថុ ទសមំ.

អត្តវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ទ្វាទសមោ វគ្គោ.