៨. ឧទានវត្ថុ

អនេកជាតិសំសារន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ពោធិរុក្ខមូលេ និសិន្នោ ឧទានវសេន ឧទានេត្វា អបរភាគេ អានន្ទត្ថេរេន បុដ្ឋោ កថេសិ.

សោ ហិ ពោធិរុក្ខមូលេ និសិន្នោ សូរិយេ អនត្ថង្គតេយេវ មារពលំ វិទ្ធំសេត្វា បឋមយាមេ បុព្ពេនិវាសបដិច្ឆាទកំ តមំ បទាលេត្វា មជ្ឈិមយាមេ ទិព្ពចក្ខុំ វិសោធេត្វា បច្ឆិមយាមេ សត្តេសុ ការុញ្ញតំ បដិច្ច បច្ចយាការេ ញាណំ ឱតារេត្វា តំ អនុលោមបដិលោមវសេន សម្មសន្តោ អរុណុគ្គមនវេលាយ សម្មាសម្ពោធិំ អភិសម្ពុជ្ឈិត្វា អនេកេហិ ពុទ្ធសតសហស្សេហិ អវិជហិតំ ឧទានំ ឧទានេន្តោ ឥមា គាថា អភាសិ –

១៥៣. ‘‘អនេកជាតិសំសារំ, សន្ធាវិស្សំ អនិព្ពិសំ;

គហការំ គវេសន្តោ, ទុក្ខា ជាតិ បុនប្បុនំ.

១៥៤. ‘‘គហការក ទិដ្ឋោសិ, បុន គេហំ ន កាហសិ;

សព្ពា តេ ផាសុកា ភគ្គា, គហកូដំ វិសង្ខតំ;

វិសង្ខារគតំ ចិត្តំ, តណ្ហានំ ខយមជ្ឈគា’’តិ.

តត្ថ គហការំ គវេសន្តោតិ អហំ ឥមស្ស អត្តភាវសង្ខាតស្ស គេហស្ស ការកំ តណ្ហាវឌ្ឍកិំ គវេសន្តោ យេន ញាណេន សក្កា តំ ទដ្ឋុំ, តស្ស ពោធិញាណស្សត្ថាយ ទីបង្ករបាទមូលេ កតាភិនីហារោ ឯត្តកំ កាលំ អនេកជាតិសំសារំ អនេកជាតិសតសហស្សសង្ខាតំ ឥមំ សំសារវដ្ដំ អនិព្ពិសំ តំ ញាណំ អវិន្ទន្តោ អលភន្តោយេវ សន្ធាវិស្សំ សំសរិំ, អបរាបរំ អនុវិចរិន្តិ អត្ថោ. ទុក្ខា ជាតិ បុនប្បុនន្តិ ឥទំ គហការកគវេសនស្ស ការណវចនំ. យស្មា ជរាព្យាធិមរណមិស្សិតាយ ជាតិ នាមេសា បុនប្បុនំ ឧបគន្តុំ ទុក្ខា, ន ច សា តស្មិំ អទិដ្ឋេ និវត្តតិ. តស្មា តំ គវេសន្តោ សន្ធាវិស្សន្តិ អត្ថោ. ទិដ្ឋោសីតិ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ បដិវិជ្ឈន្តេន មយា ឥទានិ ទិដ្ឋោសិ. បុន គេហន្តិ បុន ឥមស្មិំ សំសារវដ្ដេ អត្តភាវសង្ខាតំ មម គេហំ ន កាហសិ. សព្ពា តេ ផាសុកា ភគ្គាតិ តវ សព្ពា អវសេសា កិលេសផាសុកា មយា ភគ្គា. គហកូដំ វិសង្ខតន្តិ ឥមស្ស តយា កតស្ស អត្តភាវគេហស្ស អវិជ្ជាសង្ខាតំ កណ្ណិកមណ្ឌលម្បិ មយា វិទ្ធំសិតំ. វិសង្ខារគតំ ចិត្តន្តិ ឥទានិ មម ចិត្តំ វិសង្ខារំ និព្ពានំ អារម្មណករណវសេន គតំ អនុបវិដ្ឋំ. តណ្ហានំ ខយមជ្ឈគាតិ តណ្ហានំ ខយសង្ខាតំ អរហត្តំ អធិគតោស្មីតិ.

ឧទានវត្ថុ អដ្ឋមំ.