៦. អជគរបេតវត្ថុ

អថ បាបានិ កម្មានីតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា វេឡុវនេ វិហរន្តោ អជគរបេតំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ សមយេ មហាមោគ្គល្លានត្ថេរោ លក្ខណត្ថេរេន សទ្ធិំ គិជ្ឈកូដតោ ឱតរន្តោ ទិព្ពេន ចក្ខុនា បញ្ចវីសតិយោជនិកំ អជគរបេតំ នាម អទ្ទស. តស្ស សីសតោ អគ្គិជាលា ឧដ្ឋហិត្វា បរិយន្តំ គច្ឆន្តិ, បរិយន្តតោ ឧដ្ឋហិត្វា សីសំ គច្ឆន្តិ, ឧភយតោ ឧដ្ឋហិត្វា មជ្ឈេ ឱតរន្តិ. ថេរោ តំ ទិស្វា សិតំ បាត្វាកាសិ. លក្ខណត្ថេរេន សិតការណំ បុដ្ឋោ ‘‘អកាលោ, អាវុសោ, ឥមស្ស បញ្ហស្ស វេយ្យាករណាយ, សត្ថុ សន្តិកេ មំ បុច្ឆេយ្យាសី’’តិ វត្វា រាជគហេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា សត្ថុ សន្តិកំ គតកាលេ លក្ខណត្ថេរេន បុដ្ឋោ អាហ – ‘‘តត្រាហំ, អាវុសោ, ឯកំ បេតំ អទ្ទសំ, តស្ស ឯវរូបោ នាម អត្តភាវោ, អហំ តំ ទិស្វា ‘ន វត មេ ឯវរូបោ អត្តភាវោ ទិដ្ឋបុព្ពោ’តិ សិតំ បាត្វាកាសិ’’ន្តិ. សត្ថា ‘‘ចក្ខុភូតា វត, ភិក្ខវេ, សាវកា វិហរន្តី’’តិអាទីនិ (បារា. ២២៨; សំ. និ. ២.២០២) វទន្តោ ថេរស្ស កថំ បតិដ្ឋាបេត្វា ‘‘មយាបិ ឯសោ, ភិក្ខវេ, បេតោ ពោធិមណ្ឌេយេវ ទិដ្ឋោ, ‘យេ ច បន មេ វចនំ ន សទ្ទហេយ្យុំ, តេសំ តំ អហិតាយ អស្សា’តិ ន កថេសិំ, ឥទានិ មោគ្គល្លានំ សក្ខិំ លភិត្វា កថេមី’’តិ វត្វា ភិក្ខូហិ តស្ស បុព្ពកម្មំ បុដ្ឋោ ព្យាកាសិ –

កស្សបពុទ្ធកាលេ កិរ សុមង្គលសេដ្ឋិ នាម សុវណ្ណិដ្ឋកាហិ ភូមិំ សន្ថរិត្វា វីសតិឧសភដ្ឋានេ តត្តកេនេវ ធនេន វិហារំ ការេត្វា តាវត្តកេនេវ វិហារមហំ ការេសិ. សោ ឯកទិវសំ បាតោវ សត្ថុ សន្តិកំ គច្ឆន្តោ នគរទ្វារេ ឯកិស្សា សាលាយ កាសាវំ សសីសំ បារុបិត្វា កលលមក្ខិតេហិ បាទេហិ និបន្នំ ឯកំ ចោរំ ទិស្វា ‘‘អយំ កលលមក្ខិតបាទោ រត្តិំ វិចរិត្វា ទិវា និបន្នមនុស្សោ ភវិស្សតី’’តិ អាហ. ចោរោ មុខំ វិវរិត្វា សេដ្ឋិំ ទិស្វា ‘‘ហោតុ, ជានិស្សាមិ តេ កត្តព្ព’’ន្តិ អាឃាតំ ពន្ធិត្វា សត្តក្ខត្តុំ ខេត្តំ ឈាបេសិ, សត្តក្ខត្តុំ វជេ គុន្នំ បាទេ ឆិន្ទិ, សត្តក្ខត្តុំ គេហំ ឈាបេសិ, សោ ឯត្តកេនាបិ កោបំ និព្ពាបេតុំ អសក្កោន្តោ តស្ស ចូឡូបដ្ឋាកេន សទ្ធិំ មិត្តសន្ថវំ កត្វា ‘‘កិំ តេ សេដ្ឋិនោ បិយ’’ន្តិ បុដ្ឋោ ‘‘គន្ធកុដិតោ អញ្ញំ តស្ស បិយតរំ នត្ថី’’តិ សុត្វា ‘‘ហោតុ, គន្ធកុដិំ ឈាបេត្វា កោបំ និព្ពាបេស្សាមី’’តិ សត្ថរិ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋេ បានីយបរិភោជនីយឃដេ ភិន្ទិត្វា គន្ធកុដិយំ អគ្គិំ អទាសិ. សេដ្ឋិ ‘‘គន្ធកុដិ កិរ ឈាយតី’’តិ សុត្វា អាគច្ឆន្តោ ឈាមកាលេ អាគន្ត្វា គន្ធកុដិំ ឈាមំ ឱលោកេន្តោ វាលគ្គមត្តម្បិ ទោមនស្សំ អកត្វា វាមពាហុំ សមញ្ជិត្វា ទក្ខិណេន ហត្ថេន មហាអប្ផោដនំ អប្ផោដេសិ. អថ នំ សមីបេ ឋិតា បុច្ឆិំសុ – ‘‘កស្មា, សាមិ, ឯត្តកំ ធនំ វិស្សជ្ជេត្វា កតគន្ធកុដិយា ឈាមកាលេ អប្ផោដេសី’’តិ? សោ អាហ – ‘‘ឯត្តកំ មេ, តាតា, អគ្គិអាទីហិ អសាធារណេ ពុទ្ធស្ស សាសនេ ធនំ និទហិតុំ លទ្ធំ, ‘បុនបិ ឯត្តកំ ធនំ វិស្សជ្ជេត្វា សត្ថុ គន្ធកុដិំ កាតុំ លភិស្សាមី’តិ តុដ្ឋមានសោ អប្ផោដេសិ’’ន្តិ. សោ បុន តត្តកំ ធនំ វិស្សជ្ជេត្វា គន្ធកុដិំ ការេត្វា វីសតិសហស្សភិក្ខុបរិវារស្ស សត្ថុនោ ទានំ អទាសិ. តំ ទិស្វា ចោរោ ចិន្តេសិ – ‘‘អហំ ឥមំ អមារេត្វា មង្កុកាតុំ ន សក្ខិស្សាមិ, ហោតុ, មារេស្សាមិ ន’’ន្តិ និវាសនន្តរេ ឆុរិកំ ពន្ធិត្វា សត្តាហំ វិហារេ វិចរន្តោបិ ឱកាសំ ន លភិ. មហាសេដ្ឋិបិ សត្ត ទិវសានិ ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស ទានំ ទត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា អាហ – ‘‘ភន្តេ, មម ឯកេន បុរិសេន សត្តក្ខត្តុំ ខេត្តំ ឈាបិតំ, សត្តក្ខត្តុំ វជេ គុន្នំ បាទា ឆិន្នា, សត្តក្ខត្តុំ គេហំ ឈាបិតំ, ឥទានិ គន្ធកុដិបិ តេនេវ ឈាបិតា ភវិស្សតិ, អហំ ឥមស្មិំ ទានេ បឋមំ បត្តិំ តស្ស ទម្មី’’តិ.

តំ សុត្វា ចោរោ ‘‘ភារិយំ វត មេ កម្មំ កតំ, ឯវំ អបរាធការកេ មយិ ឥមស្ស កោបមត្តម្បិ នត្ថិ, ឥមស្មិម្បិ ទានេ មយ្ហមេវ បឋមំ បត្តិំ ទេតិ, អហំ ឥមស្មិំ ទុព្ភាមិ, ឯវរូបំ មេ បុរិសំ អខមាបេន្តស្ស ទេវទណ្ឌោបិ មេ មត្ថកេ បតេយ្យា’’តិ គន្ត្វា សេដ្ឋិស្ស បាទមូលេ និបជ្ជិត្វា ‘‘ខមាហិ មេ, សាមី’’តិ វត្វា ‘‘កិំ ឥទ’’ន្តិ វុត្តេ, ‘‘សាមិ, ឯវំ អយុត្តកំ កម្មំ មយា កតំ, តស្ស មេ ខមាហី’’តិ អាហ. អថ នំ សេដ្ឋិ ‘‘តយា មេ ឥទញ្ចិទញ្ច កត’’ន្តិ សព្ពំ បុច្ឆិត្វា ‘‘អាម, មយា កត’’ន្តិ វុត្តេ, ‘‘ត្វំ មយា ន ទិដ្ឋបុព្ពោ, កស្មា មេ កុជ្ឈិត្វា ឯវមកាសី’’តិ បុច្ឆិ. សោ ឯកទិវសំ នគរា និក្ខន្តេន តេន វុត្តវចនំ សារេត្វា ‘‘ឥមិនា មេ ការណេន កោបោ ឧប្បាទិតោ’’តិ អាហ. សេដ្ឋិ អត្តនា វុត្តំ សរិត្វា ‘‘អាម, តាត, វុត្តំ មយា, តំ មេ ខមាហី’’តិ ចោរំ ខមាបេត្វា ‘‘ឧដ្ឋេហិ, តាត, ខមាមិ តេ, គច្ឆ, តាតា’’តិ អាហ. សចេ មេ, សាមិ, ខមសិ, សបុត្តទារំ មំ គេហេ ទាសំ ករោហីតិ. តាត, ត្វំ មយា ឯត្តកេ កថិតេ ឯវរូបំ ឆេទនំ អកាសិ, គេហេ វសន្តេន បន សទ្ធិំ ន សក្កា កិញ្ចិ កថេតុំ, ន មេ តយា គេហេ វសន្តេន កិច្ចំ អត្ថិ, ខមាមិ តេ, គច្ឆ, តាតាតិ. ចោរោ តំ កម្មំ កត្វា អាយុបរិយោសានេ អវីចិម្ហិ និព្ពត្តោ ទីឃរត្តំ តត្ថ បច្ចិត្វា វិបាកាវសេសេន ឥទានិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ បច្ចតីតិ.

ឯវំ សត្ថា តស្ស បុព្ពកម្មំ កថេត្វា, ‘‘ភិក្ខវេ, ពាលា នាម បាបានិ កម្មានិ ករោន្តា ន ពុជ្ឈន្តិ, បច្ឆា បន អត្តនា កតកម្មេហិ ឌយ្ហមានា អត្តនាវ អត្តនោ ទាវគ្គិសទិសាវ ហោន្តី’’តិ វត្វា អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

១៣៦. ‘‘អថ បាបានិ កម្មានិ, ករំ ពាលោ ន ពុជ្ឈតិ;

សេហិ កម្មេហិ ទុម្មេធោ, អគ្គិឌឌ្ឍោវ តប្បតី’’តិ.

តត្ថ អថ បាបានីតិ ន កេវលំ ពាលោ កោធវសេន បាបានិ ករោតិ, ករោន្តោបិ បន ន ពុជ្ឈតីតិ អត្ថោ. បាបំ ករោន្តោ ច ‘‘បាបំ ករោមី’’តិ អពុជ្ឈនកោ នាម នត្ថិ. ‘‘ឥមស្ស កម្មស្ស ឯវរូបោ នាម វិបាកោ’’តិ អជាននតាយ ‘‘ន ពុជ្ឈតី’’តិ វុត្តំ. សេហីតិ សោ តេហិ អត្តនោ សន្តកេហិ កម្មេហិ ទុម្មេធោ និប្បញ្ញោ បុគ្គលោ និរយេ និព្ពត្តិត្វា អគ្គិឌឌ្ឍោវ តប្បតីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

អជគរបេតវត្ថុ ឆដ្ឋំ.