៨. អាយុវឌ្ឍនកុមារវត្ថុ

អភិវាទនសីលិស្សាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ទីឃលង្ឃិកំ និស្សាយ អរញ្ញកុដិយំ វិហរន្តោ ទីឃាយុកុមារំ អារព្ភ កថេសិ.

ទីឃលង្ឃិកនគរវាសិនោ កិរ ទ្វេ ព្រាហ្មណា ពាហិរកបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា អដ្ឋចត្តាលីស វស្សានិ តបចរណំ ករិំសុ. តេសុ ឯកោ ‘‘បវេណិ មេ នស្សិស្សតិ, វិព្ភមិស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា អត្តនា កតំ តបំ បរេសំ វិក្កិណិត្វា គោសតេន ចេវ កហាបណសតេន ច សទ្ធិំ ភរិយំ លភិត្វា កុដុម្ពំ សណ្ឋបេសិ. អថស្ស ភរិយា បុត្តំ វិជាយិ. ឥតរោ បនស្ស សហាយកោ បវាសំ គន្ត្វា បុនទេវ តំ នគរំ បច្ចាគមិ. សោ តស្ស អាគតភាវំ សុត្វា បុត្តទារំ អាទាយ សហាយកស្ស ទស្សនត្ថាយ អគមាសិ. គន្ត្វា បុត្តំ មាតុ ហត្ថេ ទត្វា សយំ តាវ វន្ទិ, មាតាបិ បុត្តំ បិតុ ហត្ថេ ទត្វា វន្ទិ. សោ ‘‘ទីឃាយុកា ហោថា’’តិ អាហ, បុត្តេ បន វន្ទាបិតេ តុណ្ហី អហោសិ. អថ នំ ‘‘កស្មា, ភន្តេ, អម្ហេហិ វន្ទិតេ ‘ទីឃាយុកា ហោថា’តិ វត្វា ឥមស្ស វន្ទនកាលេ កិញ្ចិ ន វទេថា’’តិ អាហ. ‘‘ឥមស្សេកោ អន្តរាយោ អត្ថិ, ព្រាហ្មណា’’តិ. ‘‘កិត្តកំ ជីវិស្សតិ, ភន្តេ’’តិ? ‘‘សត្តាហំ, ព្រាហ្មណា’’តិ. ‘‘បដិពាហនការណំ អត្ថិ, ភន្តេ’’តិ? ‘‘នាហំ បដិពាហនការណំ ជានាមី’’តិ. ‘‘កោ បន ជានេយ្យ, ភន្តេ’’តិ? ‘‘សមណោ គោតមោ ជានេយ្យ, តស្ស សន្តិកំ គន្ត្វា បុច្ឆាហី’’តិ. ‘‘តត្ថ គច្ឆន្តោ តបបរិហានិតោ ភាយាមី’’តិ. ‘‘សចេ តេ បុត្តសិនេហោ អត្ថិ, តបបរិហានិំ អចិន្តេត្វា តស្ស សន្តិកំ គន្ត្វា បុច្ឆាហី’’តិ.

សោ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា សយំ តាវ វន្ទិ. សត្ថា ‘‘ទីឃាយុកោ ហោហី’’តិ អាហ, បជាបតិយា វន្ទនកាលេបិ តស្សា តថេវ វត្វា បុត្តស្ស វន្ទាបនកាលេ តុណ្ហី អហោសិ. សោ បុរិមនយេនេវ សត្ថារំ បុច្ឆិ, សត្ថាបិ តថេវ ព្យាកាសិ. សោ កិរ ព្រាហ្មណោ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ អបដិវិជ្ឈិត្វាវ អត្តនោ មន្តំ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណេន សំសន្ទេសិ, បដិពាហនូបាយំ បន ន ជានាតិ. ព្រាហ្មណោ សត្ថារំ បុច្ឆិ – ‘‘អត្ថិ បន, ភន្តេ, បដិពាហនូបាយោ’’តិ? ‘‘ភវេយ្យ, ព្រាហ្មណា’’តិ. ‘‘កិំ ភវេយ្យា’’តិ? ‘‘សចេ ត្វំ អត្តនោ គេហទ្វារេ មណ្ឌបំ ការេត្វា តស្ស មជ្ឈេ បីឋិកំ ការេត្វា តំ បរិក្ខិបន្តោ អដ្ឋ វា សោឡស វា អាសនានិ បញ្ញាបេត្វា តេសុ មម សាវកេ និសីទាបេត្វា សត្តាហំ និរន្តរំ បរិត្តំ កាតុំ សក្កុណេយ្យាសិ, ឯវមស្ស អន្តរាយោ នស្សេយ្យា’’តិ. ‘‘ភោ គោតម, មយា មណ្ឌបាទីនិ សក្កា កាតុំ, តុម្ហាកំ បន សាវកេ កថំ លច្ឆាមី’’តិ? ‘‘តយា ឯត្តកេ កតេ អហំ មម សាវកេ បហិណិស្សាមី’’តិ. ‘‘សាធុ, ភោ គោតមា’’តិ សោ អត្តនោ គេហទ្វារេ សព្ពំ កិច្ចំ និដ្ឋាបេត្វា សត្ថុ សន្តិកំ អគមាសិ. សត្ថា ភិក្ខូ បហិណិ, តេ គន្ត្វា តត្ថ និសីទិំសុ, ទារកម្បិ បីឋិកាយំ និបជ្ជាបេសុំ, ភិក្ខូ សត្តរត្តិន្ទិវំ និរន្តរំ បរិត្តំ ភណិំសុ, សត្តមេ ទិវសេ សាយំ សត្ថា អាគច្ឆិ. តស្មិំ អាគតេ សព្ពចក្កវាឡទេវតា សន្និបតិំសុ. ឯកោ បន អវរុទ្ធកោ នាម យក្ខោ ទ្វាទស សំវច្ឆរានិ វេស្សវណំ ឧបដ្ឋហិត្វា តស្ស សន្តិកា វរំ លភន្តោ ‘‘ឥតោ សត្តមេ ទិវសេ ឥមំ ទារកំ គណ្ហេយ្យាសី’’តិ លភិ. តស្មា សោបិ អាគន្ត្វា អដ្ឋាសិ.

សត្ថរិ បន តត្ថ គតេ មហេសក្ខាសុ ទេវតាសុ សន្និបតិតាសុ អប្បេសក្ខា ទេវតា ឱសក្កិត្វា ឱសក្កិត្វា ឱកាសំ អលភមានា ទ្វាទស យោជនានិ បដិក្កមិំសុ. អវរុទ្ធកោបិ តថេវ បដិក្កមិ, សត្ថាបិ សព្ពរត្តិំ បរិត្តមកាសិ. សត្តាហេ វីតិវត្តេ អវរុទ្ធកោ ទារកំ ន លភិ. អដ្ឋមេ បន ទិវសេ អរុណេ ឧគ្គតមត្តេ ទារកំ អានេត្វា សត្ថារំ វន្ទាបេសុំ. សត្ថា ‘‘ទីឃាយុកោ ហោហី’’តិ អាហ. ‘‘កីវចិរំ បន, ភោ គោតម, ទារកោ ឋស្សតី’’តិ? ‘‘វីសវស្សសតំ, ព្រាហ្មណា’’តិ. អថស្ស ‘‘អាយុវឌ្ឍនកុមារោ’’តិ នាមំ ករិំសុ. សោ វុទ្ធិមន្វាយ បញ្ចហិ ឧបាសកសតេហិ បរិវុតោ វិចរិ. អថេកទិវសំ ធម្មសភាយំ ភិក្ខូ កថំ សមុដ្ឋាបេសុំ ‘‘បស្សថាវុសោ, អាយុវឌ្ឍនកុមារេន កិរ សត្តមេ ទិវសេ មរិតព្ពំ អភវិស្ស, សោ ឥទានិ វីសវស្សសតដ្ឋាយី ហុត្វា បញ្ចហិ ឧបាសកសតេហិ បរិវុតោ វិចរតិ, អត្ថិ មញ្ញេ ឥមេសំ សត្តានំ អាយុវឌ្ឍនការណ’’ន្តិ. សត្ថា អាគន្ត្វា ‘‘កាយ នុត្ថ, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឥមាយ នាមា’’តិ វុត្តេ, ‘‘ភិក្ខវេ, ន កេវលំ អាយុវឌ្ឍនមេវ, ឥមេ បន សត្តា គុណវន្តេ វន្ទន្តា អភិវាទេន្តា ចតូហិ ការណេហិ វឌ្ឍន្តិ, បរិស្សយតោ មុច្ចន្តិ, យាវតាយុកមេវ តិដ្ឋន្តី’’តិ វត្វា អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

១០៩. ‘‘អភិវាទនសីលិស្ស, និច្ចំ វុឌ្ឍាបចាយិនោ;

ចត្តារោ ធម្មា វឌ្ឍន្តិ, អាយុ វណ្ណោ សុខំ ពល’’ន្តិ.

តត្ថ អភិវាទនសីលិស្សាតិ វន្ទនសីលិស្ស, អភិណ្ហំ វន្ទនកិច្ចបសុតស្សាតិ អត្ថោ. វុឌ្ឍាបចាយិនោតិ គិហិស្ស វា តទហុបព្ពជិតេ ទហរសាមណេរេបិ, បព្ពជិតស្ស វា បន បព្ពជ្ជាយ វា ឧបសម្បទាយ វា វុឌ្ឍតរេ គុណវុឌ្ឍេ អបចាយមានស្ស, អភិវាទនេន វា និច្ចំ បូជេន្តស្សាតិ អត្ថោ. ចត្តារោ ធម្មា វឌ្ឍន្តីតិ អាយុម្ហិ វឌ្ឍមានេ យត្តកំ កាលំ តំ វឌ្ឍតិ, តត្តកំ ឥតរេបិ វឌ្ឍន្តិយេវ. យេន ហិ បញ្ញាសវស្សអាយុសំវត្តនិកំ កុសលំ កតំ, បញ្ចវីសតិវស្សកាលេ ចស្ស ជីវិតន្តរាយោ ឧប្បជ្ជេយ្យ, សោ អភិវាទនសីលតាយ បដិប្បស្សម្ភតិ, សោ យាវតាយុកមេវ តិដ្ឋតិ, វណ្ណាទយោបិស្ស អាយុនាវ សទ្ធិំ វឌ្ឍន្តិ. ឥតោ ឧត្តរិបិ ឯសេវ នយោ. អនន្តរាយេន បវត្តស្សាយុនោ វឌ្ឍនំ នាម នត្ថិ.

ទេសនាវសានេ អាយុវឌ្ឍនកុមារោ បញ្ចហិ ឧបាសកសតេហិ សទ្ធិំ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ, អញ្ញេបិ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

អាយុវឌ្ឍនកុមារវត្ថុ អដ្ឋមំ.