១០. ខាណុកោណ្ឌញ្ញត្ថេរវត្ថុ

យោ ច វស្សសតំ ជីវេតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ខាណុកោណ្ឌញ្ញត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

សោ កិរ ថេរោ សត្ថុ សន្តិកេ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា អរញ្ញេ វិហរន្តោ អរហត្តំ បត្វា ‘‘សត្ថុ អារោចេស្សាមី’’តិ តតោ អាគច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ កិលន្តោ មគ្គា ឱក្កម្ម ឯកស្មិំ បិដ្ឋិបាសាណេ និសិន្នោ ឈានំ សមាបជ្ជិ. អថេកំ គាមំ វិលុម្បិត្វា បញ្ចសតា ចោរា អត្តនោ ពលានុរូបេន ភណ្ឌិកំ ពន្ធិត្វា សីសេនាទាយ គច្ឆន្តា ទូរំ គន្ត្វា កិលន្តរូបា ‘‘ទូរំ អាគតាម្ហ, ឥមស្មិំ បិដ្ឋិបាសាណេ វិស្សមិស្សាមា’’តិ មគ្គា ឱក្កម្ម បិដ្ឋិបាសាណស្ស សន្តិកំ គន្ត្វា ថេរំ ទិស្វាបិ ‘‘ខាណុកោ អយ’’ន្តិ សញ្ញិនោ អហេសុំ. អថេកោ ចោរោ ថេរស្ស សីសេ ភណ្ឌិកំ ឋបេសិ, អបរោបិ តំ និស្សាយ ភណ្ឌិកំ ឋបេសិ. ឯវំ បញ្ចសតាបិ ចោរា បញ្ចហិ ភណ្ឌិកសតេហិ ថេរំ បរិក្ខិបិត្វា សយម្បិ និសិន្នា និទ្ទាយិត្វា អរុណុគ្គមនកាលេ បពុជ្ឈិត្វា អត្តនោ អត្តនោ ភណ្ឌិកំ គណ្ហន្តា ថេរំ ទិស្វា ‘‘អមនុស្សោ’’តិ សញ្ញាយ បលាយិតុំ អារភិំសុ. អថ នេ ថេរោ អាហ – ‘‘មា ភាយិត្ថ ឧបាសកា, បព្ពជិតោ អហ’’ន្តិ. តេ ថេរស្ស បាទមូលេ និបជ្ជិត្វា ‘‘ខមថ, ភន្តេ, មយំ ខាណុកសញ្ញិនោ អហុម្ហា’’តិ ថេរំ ខមាបេត្វា ចោរជេដ្ឋកេន ‘‘អហំ អយ្យស្ស សន្តិកេ បព្ពជិស្សាមី’’តិ វុត្តេ សេសា ‘‘មយម្បិ បព្ពជិស្សាមា’’តិ វត្វា សព្ពេបិ ឯកច្ឆន្ទា ហុត្វា ថេរំ បព្ពជ្ជំ យាចិំសុ. ថេរោ សំកិច្ចសាមណេរោ វិយ សព្ពេបិ តេ បព្ពាជេសិ. តតោ បដ្ឋាយ ខាណុកោណ្ឌញ្ញោតិ បញ្ញាយិ. សោ តេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា សត្ថារា ‘‘កិំ, កោណ្ឌញ្ញ, អន្តេវាសិកា តេ លទ្ធា’’តិ វុត្តេ តំ បវត្តិំ អារោចេសិ. សត្ថា ‘‘ឯវំ កិរ, ភិក្ខវេ’’តិ បុច្ឆិត្វា, ‘‘អាម, ភន្តេ, ន នោ អញ្ញស្ស ឯវរូបោ អានុភាវោ ទិដ្ឋបុព្ពោ, តេនម្ហា បព្ពជិតា’’តិ វុត្តេ, ‘‘ភិក្ខវេ, ឯវរូបេ ទុប្បញ្ញកម្មេ បតិដ្ឋាយ វស្សសតំ ជីវនតោ ឥទានិ វោ បញ្ញាសម្បទាយ វត្តមានានំ ឯកាហម្បិ ជីវិតំ សេយ្យោ’’តិ វត្វា អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

១១១. ‘‘យោ ច វស្សសតំ ជីវេ, ទុប្បញ្ញោ អសមាហិតោ;

ឯកាហំ ជីវិតំ សេយ្យោ, បញ្ញវន្តស្ស ឈាយិនោ’’តិ.

តត្ថ ទុប្បញ្ញោ និប្បញ្ញោ. បញ្ញវន្តស្សាតិ សប្បញ្ញស្ស. សេសំ បុរិមសទិសមេវាតិ.

ទេសនាវសានេ បញ្ចសតាបិ តេ ភិក្ខូ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិំសុ. សម្បត្តមហាជនស្សាបិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

ខាណុកោណ្ឌញ្ញត្ថេរវត្ថុ ទសមំ.