៦. សារិបុត្តត្ថេរវត្ថុ

បថវិសមោតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ សារិបុត្តត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ សមយេ អាយស្មា សារិបុត្តោ វុដ្ឋវស្សោ ចារិកំ បក្កមិតុកាមោ ភគវន្តំ អាបុច្ឆិត្វា វន្ទិត្វា អត្តនោ បរិវារេន សទ្ធិំ និក្ខមិ. អញ្ញេបិ ពហូ ភិក្ខូ ថេរំ អនុគច្ឆិំសុ. ថេរោ ច នាមគោត្តវសេន បញ្ញាយមានេ ភិក្ខូ នាមគោត្តវសេន កថេត្វា និវត្តាបេសិ. អញ្ញតរោ នាមគោត្តវសេន អបាកដោ ភិក្ខុ ចិន្តេសិ – ‘‘អហោ វត មម្បិ នាមគោត្តវសេន បគ្គណ្ហន្តោ កថេត្វា និវត្តាបេយ្យា’’តិ ថេរោ មហាភិក្ខុសង្ឃស្ស អន្តរេ តំ ន សល្លក្ខេសិ. សោ ‘‘អញ្ញេ វិយ ភិក្ខូ ន មំ បគ្គណ្ហាតី’’តិ ថេរេ អាឃាតំ ពន្ធិ. ថេរស្សបិ សង្ឃាដិកណ្ណោ តស្ស ភិក្ខុនោ សរីរំ ផុសិ, តេនាបិ អាឃាតំ ពន្ធិយេវ. សោ ‘‘ទានិ ថេរោ វិហារូបចារំ អតិក្កន្តោ ភវិស្សតី’’តិ ញត្វា សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា ‘‘អាយស្មា មំ, ភន្តេ, សារិបុត្តោ តុម្ហាកំ អគ្គសាវកោម្ហីតិ កណ្ណសក្ខលិំ ភិន្ទន្តោ វិយ បហរិត្វា អខមាបេត្វាវ ចារិកំ បក្កន្តោ’’តិ អាហ. សត្ថា ថេរំ បក្កោសាបេសិ.

តស្មិំ ខណេ មហាមោគ្គល្លានត្ថេរោ ច អានន្ទត្ថេរោ ច ចិន្តេសុំ – ‘‘អម្ហាកំ អគ្គជេដ្ឋភាតរា ឥមស្ស ភិក្ខុនោ អបហដភាវំ សត្ថា នោ ន ជានាតិ, សីហនាទំ បន នទាបេតុកាមោ ភវិស្សតីតិ បរិសំ សន្និបាតាបេស្សាមា’’តិ. តេ កុញ្ចិកហត្ថា បរិវេណទ្វារានិ វិវរិត្វា ‘‘អភិក្កមថាយស្មន្តោ, អភិក្កមថាយស្មន្តោ, ឥទានាយស្មា សារិបុត្តោ ភគវតោ សម្មុខា សីហនាទំ នទិស្សតី’’តិ (អ. និ. ៩.១១) មហាភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតេសុំ. ថេរោបិ អាគន្ត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា និសីទិ. អថ នំ សត្ថា តមត្ថំ បុច្ឆិ. ថេរោ ‘‘នាយំ ភិក្ខុ មយា បហដោ’’តិ អវត្វាវ អត្តនោ គុណកថំ កថេន្តោ ‘‘យស្ស នូន, ភន្តេ, កាយេ កាយគតាសតិ អនុបដ្ឋិតា អស្ស, សោ ឥធ អញ្ញតរំ សព្រហ្មចារិំ អាសជ្ជ អប្បដិនិស្សជ្ជ ចារិកំ បក្កមេយ្យា’’តិ វត្វា ‘‘សេយ្យថាបិ, ភន្តេ, បថវិយំ សុចិម្បិ និក្ខិបន្តិ, អសុចិម្បិ និក្ខិបន្តី’’តិអាទិនា នយេន អត្តនោ បថវីសមចិត្តតញ្ច អាបោតេជោវាយោ រជោហរណចណ្ឌាលកុមារកឧសភឆិន្នវិសាណសមចិត្តតញ្ច អហិកុណបាទីហិ វិយ អត្តនោ កាយេន អដ្ដិយនញ្ច មេទកថាលិកា វិយ អត្តនោ កាយបរិហរណញ្ច បកាសេសិ. ឥមាហិ ច បន នវហិ ឧបមាហិ ថេរេ អត្តនោ គុណេ កថេន្តេ នវសុបិ ឋានេសុ ឧទកបរិយន្តំ កត្វា មហាបថវី កម្បិ. រជោហរណចណ្ឌាលកុមារកមេទកថាលិកោ បមានំ បន អាហរណកាលេ បុថុជ្ជនា ភិក្ខូ អស្សូនិ សន្ធារេតុំ នាសក្ខិំសុ, ខីណាសវានំ ធម្មសំវេគោ ឧទបាទិ.

ថេរេ អត្តនោ គុណំ កថេន្តេយេវ អព្ភាចិក្ខនកស្ស ភិក្ខុនោ សកលសរីរេ ឌាហោ ឧប្បជ្ជិ, សោ តាវទេវ ភគវតោ បាទេសុ បតិត្វា អត្តនោ អព្ភាចិក្ខនទោសំ បកាសេត្វា អច្ចយំ ទេសេសិ. សត្ថា ថេរំ អាមន្តេត្វា, ‘‘សារិបុត្ត, ខម ឥមស្ស មោឃបុរិសស្ស, យាវស្ស សត្តធា មុទ្ធា ន ផលតី’’តិ អាហ. ថេរោ ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ ‘‘ខមាមហំ, ភន្តេ, តស្ស អាយស្មតោ, ខមតុ ច មេ សោ អាយស្មា, សចេ មយ្ហំ ទោសោ អត្ថី’’តិ អាហ. ភិក្ខូ កថយិំសុ ‘‘បស្សថ ទានាវុសោ, ថេរស្ស អនោបមគុណំ, ឯវរូបស្ស នាម មុសាវាទេន អព្ភាចិក្ខនកស្ស ភិក្ខុនោ ឧបរិ អប្បមត្តកម្បិ កោបំ វា ទោសំ វា អកត្វា សយមេវ ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ ខមាបេតី’’តិ. ‘‘សត្ថា តំ កថំ សុត្វា, ភិក្ខវេ, កិំ កថេថា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឥទំ នាម, ភន្តេ’’តិ វុត្តេ, ‘‘ន ភិក្ខវេ, សក្កា សារិបុត្តសទិសានំ កោបំ វា ទោសំ វា ឧប្បាទេតុំ, មហាបថវីសទិសំ, ភិក្ខវេ, ឥន្ទខីលសទិសំ បសន្នឧទករហទសទិសញ្ច សារិបុត្តស្ស ចិត្ត’’ន្តិ វត្វា អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

៩៥. ‘‘បថវិសមោ នោ វិរុជ្ឈតិ,

ឥន្ទខិលុបមោ តាទិ សុព្ពតោ;

រហទោវ អបេតកទ្ទមោ,

សំសារា ន ភវន្តិ តាទិនោ’’តិ.

តស្សត្ថោ – ភិក្ខវេ, យថា នាម បថវិយំ សុចីនិ គន្ធមាលាទីនិបិ និក្ខិបន្តិ, អសុចីនិ មុត្តករីសាទីនិបិ និក្ខិបន្តិ, យថា នាម នគរទ្វារេ និខាតំ ឥន្ទខីលំ ទារកាទយោ ឱមុត្តេន្តិបិ ឩហទន្តិបិ, អបរេ បន តំ គន្ធមាលាទីហិ សក្ករោន្តិ. តត្ថ បថវិយា ឥន្ទខីលស្ស ច នេវ អនុរោធោ ឧប្បជ្ជតិ, ន វិរោធោ; ឯវមេវ យ្វាយំ ខីណាសវោ ភិក្ខុ អដ្ឋហិ លោកធម្មេហិ អកម្បិយភាវេន តាទិ, វតានំ សុន្ទរតាយ សុព្ពតោ. សោ ‘‘ឥមេ មំ ចតូហិ បច្ចយេហិ សក្ករោន្តិ, ឥមេ បន ន សក្ករោន្តី’’តិ សក្ការញ្ច អសក្ការញ្ច ករោន្តេសុ នេវ អនុរុជ្ឈតិ, នោ វិរុជ្ឈតិ, អថ ខោ បថវិសមោ ច ឥន្ទខិលុបមោ ឯវ ច ហោតិ. យថា ច អបគតកទ្ទមោ រហទោ បសន្នោទកោ ហោតិ, ឯវំ អបគតកិលេសតាយ រាគកទ្ទមាទីហិ អកទ្ទមោ វិប្បសន្នោវ ហោតិ. តាទិនោតិ តស្ស បន ឯវរូបស្ស សុគតិទុគ្គតីសុ សំសរណវសេន សំសារា នាម ន ហោន្តីតិ.

ទេសនាវសានេ នវ ភិក្ខុសហស្សានិ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិំសូតិ.

សារិបុត្តត្ថេរវត្ថុ ឆដ្ឋំ.