២. អស្សជិបុនព្ពសុកវត្ថុ
ឱវទេយ្យានុសាសេយ្យាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ អស្សជិបុនព្ពសុកភិក្ខូ អារព្ភ កថេសិ. ទេសនា បន កីដាគិរិស្មិំ សមុដ្ឋិតា.
តេ កិរ ទ្វេ ភិក្ខូ កិញ្ចាបិ អគ្គសាវកានំ សទ្ធិវិហារិកា, អលជ្ជិនោ បន អហេសុំ បាបភិក្ខូ. តេ បាបកេហិ អត្តនោ បរិវារេហិ បញ្ចហិ ភិក្ខុសតេហិ សទ្ធិំ កីដាគិរិស្មិំ វិហរន្តា ‘‘មាលាវច្ឆំ រោបេន្តិបិ រោបាបេន្តិបី’’តិអាទិកំ (បារា. ៤៣១; ចូឡវ. ២១) នានប្បការំ អនាចារំ ករោន្តា កុលទូសកកម្មំ កត្វា តតោ ឧប្បន្នេហិ បច្ចយេហិ ជីវិកំ កប្បេន្តា តំ អាវាសំ បេសលានំ ភិក្ខូនំ អនាវាសំ អកំសុ. សត្ថា តំ បវត្តិំ សុត្វា តេសំ បព្ពាជនីយកម្មករណត្ថាយ សបរិវារេ ទ្វេ អគ្គសាវកេ អាមន្តេត្វា ‘‘គច្ឆថ, សារិបុត្តា, តេសុ យេ តុម្ហាកំ វចនំ ន ករោន្តិ, តេសំ បព្ពាជនីយកម្មំ ករោថ, យេ បន ករោន្តិ, តេ ឱវទថ អនុសាសថ. ឱវទន្តោ ហិ អនុសាសន្តោ អបណ្ឌិតានំយេវ អប្បិយោ ហោតិ អមនាបោ, បណ្ឌិតានំ បន បិយោ ហោតិ មនាបោ’’តិ អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –
៧៧. ‘‘ឱវទេយ្យានុសាសេយ្យ, អសព្ភា ច និវារយេ;
សតញ្ហិ សោ បិយោ ហោតិ, អសតំ ហោតិ អប្បិយោ’’តិ.
តត្ថ ឱវទេយ្យាតិ ឧប្បន្នេ វត្ថុស្មិំ វទន្តោ ឱវទតិ នាម, អនុប្បន្នេ វត្ថុស្មិំ ‘‘អយសោបិ តេ សិយា’’តិអាទិវសេន អនាគតំ ទស្សេន្តោ អនុសាសតិ នាម. សម្មុខា វទន្តោ ឱវទតិ នាម, បរម្មុខា ទូតំ វា សាសនំ វា បេសេន្តោ អនុសាសតិ នាម. សកិំ វទន្តោ ឱវទតិ នាម, បុនប្បុនំ វទន្តោ អនុសាសតិ នាម. ឱវទន្តោ ឯវ វា អនុសាសតិ នាមាតិ ឯវំ ឱវទេយ្យ អនុសាសេយ្យ. អសព្ភា ចាតិ អកុសលធម្មា ច និវារេយ្យ, កុសលធម្មេ បតិដ្ឋាបេយ្យាតិ អត្ថោ. សតញ្ហិ សោ បិយោ ហោតីតិ សោ ឯវរូបោ បុគ្គលោ ពុទ្ធាទីនំ សប្បុរិសានំ បិយោ ហោតិ. យេ បន អទិដ្ឋធម្មា អវិតិណ្ណបរលោកា អាមិសចក្ខុកា ជីវិកត្ថាយ បព្ពជិតា, តេសំ អសតំ សោ ឱវាទកោ អនុសាសកោ, ‘‘‘ន ត្វំ អម្ហាកំ ឧបជ្ឈាយោ, ន អាចរិយោ, កស្មា អម្ហេ ឱវទសី’តិ ឯវំ មុខសត្តីហិ វិជ្ឈន្តានំ អប្បិយោ ហោតី’’តិ.
ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ. សារិបុត្តមោគ្គល្លានាបិ តត្ថ គន្ត្វា តេ ភិក្ខូ ឱវទិំសុ អនុសាសិំសុ. តេសុ ឯកច្ចេ ឱវាទំ សម្បដិច្ឆិត្វា សម្មា វត្តិំសុ, ឯកច្ចេ វិព្ភមិំសុ, ឯកច្ចេ បព្ពាជនីយកម្មំ បាបុណិំសូតិ.
អស្សជិបុនព្ពសុកវត្ថុ ទុតិយំ.