៤. គណ្ឋិភេទកចោរវត្ថុ

យោ ពាលោតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ គណ្ឋិភេទកចោរេ អារព្ភ កថេសិ.

តេ កិរ ទ្វេ សហាយកា ធម្មស្សវនត្ថាយ គច្ឆន្តេន មហាជនេន សទ្ធិំ ជេតវនំ គន្ត្វា ឯកោ ធម្មកថំ អស្សោសិ, ឯកោ អត្តនោ គយ្ហូបគំ ឱលោកេសិ. តេសុ ឯកោ ធម្មំ សុណមានោ សោតាបត្តិផលំ បាបុណិ, ឥតរោ ឯកស្ស ទុស្សន្តេ ពទ្ធំ បញ្ចមាសកមត្តំ លភិ. តស្ស តំ គេហេ បាកភត្តំ ជាតំ, ឥតរស្ស គេហេ ន បច្ចតិ. អថ នំ សហាយកចោរោ អត្តនោ ភរិយាយ សទ្ធិំ ឧប្បណ្ឌយមានោ ‘‘ត្វំ អតិបណ្ឌិតតាយ អត្តនោ គេហេ បាកភត្តមូលម្បិ ន និប្ផាទេសី’’តិ អាហ. ឥតរោ បន ‘‘ពាលភាវេនេវ វតាយំ អត្តនោ បណ្ឌិតភាវំ មញ្ញតី’’តិ តំ បវត្តិំ សត្ថុ អារោចេតុំ ញាតីហិ សទ្ធិំ ជេតវនំ គន្ត្វា អារោចេសិ. សត្ថា តស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

៦៣. ‘‘យោ ពាលោ មញ្ញតិ ពាល្យំ, បណ្ឌិតោ វាបិ តេន សោ;

ពាលោ ច បណ្ឌិតមានី, ស វេ ‘ពាលោ’តិ វុច្ចតី’’តិ.

តត្ថ យោ ពាលោតិ យោ អន្ធពាលោ អបណ្ឌិតោ សមានោ ‘‘ពាលោ អហ’’ន្តិ អត្តនោ ពាល្យំ ពាលភាវំ មញ្ញតិ ជានាតិ. តេន សោតិ តេន ការណេន សោ បុគ្គលោ បណ្ឌិតោ វាបិ ហោតិ បណ្ឌិតសទិសោ វា. សោ ហិ ‘‘ពាលោ អហ’’ន្តិ ជានមានោ អញ្ញំ បណ្ឌិតំ ឧបសង្កមន្តោ បយិរុបាសន្តោ តេន បណ្ឌិតភាវត្ថាយ ឱវទិយមានោ អនុសាសិយមានោ តំ ឱវាទំ គណ្ហិត្វា បណ្ឌិតោ វា ហោតិ បណ្ឌិតតរោ វា. ស វេ ពាលោតិ យោ ច ពាលោ សមានោ ‘‘កោ អញ្ញោ មយា សទិសោ ពហុស្សុតោ វា ធម្មកថិកោ វា វិនយធរោ វា ធុតង្គធរោ វា អត្ថី’’តិ ឯវំ បណ្ឌិតមានី ហោតិ. សោ អញ្ញំ បណ្ឌិតំ អនុបសង្កមន្តោ អបយិរុបាសន្តោ នេវ បរិយត្តិំ ឧគ្គណ្ហាតិ, ន បដិបត្តិំ បូរេតិ, ឯកន្តពាលភាវមេវ បាបុណាតិ. សោ គណ្ឋិភេទកចោរោ វិយ. តេន វុត្តំ ‘‘ស វេ ‘ពាលោ’តិ វុច្ចតី’’តិ.

ទេសនាបរិយោសានេ ឥតរស្ស ញាតកេហិ សទ្ធិំ មហាជនោ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណីតិ.

គណ្ឋិភេទកចោរវត្ថុ ចតុត្ថំ.