៣. អានន្ទសេដ្ឋិវត្ថុ

បុត្តា មត្ថីតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា សាវត្ថិយំ វិហរន្តោ អានន្ទសេដ្ឋិំ អារព្ភ កថេសិ.

សាវត្ថិយំ កិរ អានន្ទសេដ្ឋិ នាម ចត្តាលីសកោដិវិភវោ មហាមច្ឆរី អហោសិ. សោ អន្វឌ្ឍមាសំ ញាតកេ សន្និបាតេត្វា បុត្តំ មូលសិរិំ នាម តីសុ វេលាសុ ឯវំ ឱវទតិ – ‘‘ឥទំ ចត្តាលីសកោដិធនំ ‘ពហូ’’’តិ មា សញ្ញំ ករិ, វិជ្ជមានំ ធនំ ន ទាតព្ពំ, នវំ ធនំ ឧប្បាទេតព្ពំ. ឯកេកម្បិ ហិ កហាបណំ វយំ ករោន្តស្ស បន ខីយតេវ. តស្មា –

‘‘អញ្ជនានំ ខយំ ទិស្វា, ឧបចិកានញ្ច អាចយំ;

មធូនញ្ច សមាហារំ, បណ្ឌិតោ ឃរមាវសេ’’តិ.

សោ អបរេន សមយេន អត្តនោ បញ្ច មហានិធិយោ បុត្តស្ស អនាចិក្ខិត្វា ធននិស្សិតោ មច្ឆេរមលមលិនោ កាលំ កត្វា តស្សេវ នគរស្ស ឯកស្មិំ ទ្វារគាមកេ ចណ្ឌាលានំ កុលសហស្សំ បដិវសតិ. តត្ថេកិស្សា ចណ្ឌាលិយា កុច្ឆិស្មិំ បដិសន្ធិំ គណ្ហិ. រាជា តស្ស កាលកិរិយំ សុត្វា បុត្តមស្ស មូលសិរិំ បក្កោសាបេត្វា សេដ្ឋិដ្ឋានេ ឋបេសិ. តម្បិ ចណ្ឌាលកុលសហស្សំ ឯកតោវ ភតិយា កម្មំ កត្វា ជីវមានំ តស្ស បដិសន្ធិគ្គហណតោ បដ្ឋាយ នេវ ភតិំ លភតិ, ន យាបនមត្តតោ បរំ ភត្តបិណ្ឌម្បិ. តេ ‘‘មយំ ឯតរហិ កម្មំ ករោន្តាបិ បិណ្ឌភត្តម្បិ ន លភាម, អម្ហាកំ អន្តរេ កាឡកណ្ណិយា ភវិតព្ព’’ន្តិ ទ្វេ កោដ្ឋាសា ហុត្វា យាវ តស្ស មាតាបិតរោ វិសុំ ហោន្តិ, តាវ វិភជិត្វា ‘‘ឥមស្មិំ កុលេ កាឡកណ្ណី ឧប្បន្នា’’តិ តស្ស មាតរំ នីហរិំសុ.

សាបិ យាវស្សា សោ កុច្ឆិគតោ, តាវ យាបនមត្តម្បិ កិច្ឆេន លភិត្វា បុត្តំ វិជាយិ. តស្ស ហត្ថា ច បាទា ច អក្ខីនិ ច កណ្ណា ច នាសា ច មុខញ្ច យថាឋានេ ន អហេសុំ. សោ ឯវរូបេន អង្គវេកល្លេន សមន្នាគតោ បំសុបិសាចកោ វិយ អតិវិរូបោ អហោសិ. ឯវំ សន្តេបិ តំ មាតា ន បរិច្ចជិ. កុច្ឆិយំ វសិតបុត្តស្មិញ្ហិ សិនេហោ ពលវា ហោតិ. សា តំ កិច្ឆេន បោសយមានា តំ អាទាយ គតទិវសេ កិញ្ចិ អលភិត្វា គេហេ កត្វា សយមេវ គតទិវសេ ភតិំ លភតិ. អថ នំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ជីវិតុំ សមត្ថកាលេ សា កបាលកំ ហត្ថេ ឋបេត្វា, ‘‘តាត, មយំ តំ និស្សាយ មហាទុក្ខំ បត្តា, ឥទានិ ន សក្កោមិ តំ បោសេតុំ, ឥមស្មិំ នគរេ កបណទ្ធិកាទីនំ បដិយត្តភត្តានិ អត្ថិ, តត្ថ ភិក្ខាយ ចរិត្វា ជីវាហី’’តិ តំ វិស្សជ្ជេសិ. សោ ឃរបដិបាដិយា ចរន្តោ អានន្ទសេដ្ឋិកាលេ និវុត្តដ្ឋានំ គន្ត្វា ជាតិស្សរោ ហុត្វា អត្តនោ គេហំ បាវិសិ. តីសុ បន ទ្វារកោដ្ឋកេសុ ន កោចិ សល្លក្ខេសិ. ចតុត្ថេ ទ្វារកោដ្ឋកេ មូលសិរិសេដ្ឋិនោ បុត្តកា ទិស្វា ឧព្ពិគ្គហទយា បរោទិំសុ. អថ នំ សេដ្ឋិបុរិសា ‘‘និក្ខម កាឡកណ្ណី’’តិ បោថេត្វា នីហរិត្វា សង្ការដ្ឋានេ ខិបិំសុ. សត្ថា អានន្ទត្ថេរេន បច្ឆាសមណេន បិណ្ឌាយ ចរន្តោ តំ ឋានំ បត្តោ ថេរំ ឱលោកេត្វា តេន បុដ្ឋោ តំ បវត្តិំ អាចិក្ខិ. ថេរោ មូលសិរិំ បក្កោសាបេសិ. អថ មហាជនកាយោ សន្និបតិ. សត្ថា មូលសិរិំ អាមន្តេត្វា ‘‘ជានាសិ ឯត’’ន្តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ន ជានាមី’’តិ វុត្តេ, ‘‘បិតា តេ អានន្ទសេដ្ឋី’’តិ វត្វា អសទ្ទហន្តំ ‘‘អានន្ទសេដ្ឋិ បុត្តស្ស តេ បញ្ច មហានិធិយោ អាចិក្ខាហី’’តិ អាចិក្ខាបេត្វា សទ្ទហាបេសិ. សោ សត្ថារំ សរណំ អគមាសិ. តស្ស ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

៦២. ‘‘បុត្តា មត្ថិ ធនម្មត្ថិ, ឥតិ ពាលោ វិហញ្ញតិ;

អត្តា ហិ អត្តនោ នត្ថិ, កុតោ បុត្តា កុតោ ធន’’ន្តិ.

តស្សត្ថោ – បុត្តា មេ អត្ថិ, ធនំ មេ អត្ថិ, ឥតិ ពាលោ បុត្តតណ្ហាយ ចេវ ធនតណ្ហាយ ច ហញ្ញតិ វិហញ្ញតិ ទុក្ខយតិ, ‘‘បុត្តា មេ នស្សិំសូ’’តិ វិហញ្ញតិ, ‘‘នស្សន្តី’’តិ វិហញ្ញតិ, ‘‘នស្សិស្សន្តី’’តិ វិហញ្ញតិ. ធនេបិ ឯសេវ នយោ. ឥតិ ឆហាការេហិ វិហញ្ញតិ. ‘‘បុត្តេ បោសេស្សាមី’’តិ រត្តិញ្ច ទិវា ច ថលជលបថាទីសុ នានប្បការតោ វាយមន្តោបិ វិហញ្ញតិ, ‘‘ធនំ ឧប្បាទេស្សាមី’’តិ កសិវាណិជ្ជាទីនិ ករោន្តោបិ វិហញ្ញតេវ. ឯវំ វិហញ្ញស្ស ច អត្តា ហិ អត្តនោ នត្ថិ តេន វិឃាតេន ទុក្ខិតំ អត្តានំ សុខិតំ កាតុំ អសក្កោន្តស្ស បវត្តិយម្បិស្ស អត្តា ហិ អត្តនោ នត្ថិ, មរណមញ្ចេ និបន្នស្ស មារណន្តិកាហិ វេទនាហិ អគ្គិជាលាហិ វិយ បរិឌយ្ហមានស្ស ឆិជ្ជមានេសុ សន្ធិពន្ធនេសុ, ភិជ្ជមានេសុ អដ្ឋិសង្ឃាដេសុ និមីលេត្វា បរលោកំ ឧម្មីលេត្វា ឥធលោកំ បស្សន្តស្សាបិ ទិវសេ ទិវសេ ទ្វិក្ខត្តុំ ន្ហាបេត្វា តិក្ខត្តុំ ភោជេត្វា គន្ធមាលាទីហិ អលង្ករិត្វា យាវជីវំ បោសិតោបិ សហាយភាវេន ទុក្ខបរិត្តាណំ កាតុំ អសមត្ថតាយ អត្តា ហិ អត្តនោ នត្ថិ. កុតោ បុត្តា កុតោ ធនំ បុត្តា វា ធនំ វា តស្មិំ សមយេ កិមេវ ករិស្សន្តិ, អានន្ទសេដ្ឋិនោបិ កស្សចិ កិញ្ចិ អទត្វា បុត្តស្សត្ថាយ ធនំ សណ្ឋបេត្វា បុព្ពេ វា មរណមញ្ចេ និបន្នស្ស, ឥទានិ វា ឥមំ ទុក្ខំ បត្តស្ស កុតោ បុត្តា កុតោ ធនំ. បុត្តា វា ធនំ វា តស្មិំ សមយេ កិំ ទុក្ខំ ហរិំសុ, កិំ វា សុខំ ឧប្បាទយិំសូតិ.

ទេសនាវសានេ ចតុរាសីតិយា បាណសហស្សានំ ធម្មាភិសមយោ អហោសិ. ទេសនា មហាជនស្ស សាត្ថិកា អហោសីតិ.

អានន្ទសេដ្ឋិវត្ថុ តតិយំ.