១០. ឧប្បលវណ្ណត្ថេរីវត្ថុ

មធុវា មញ្ញតីតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ឧប្បលវណ្ណត្ថេរិំ អារព្ភ កថេសិ.

សា កិរ បទុមុត្តរពុទ្ធស្ស បាទមូលេ បត្ថនំ បដ្ឋបេត្វា កប្បសតសហស្សំ បុញ្ញានិ កុរុមានា ទេវេសុ ច មនុស្សេសុ ច សំសរន្តី ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ទេវលោកតោ ចវិត្វា សាវត្ថិយំ សេដ្ឋិកុលេ បដិសន្ធិំ គណ្ហិ. នីលុប្បលគព្ភសមានវណ្ណតាយ ចស្សា ឧប្បលវណ្ណាត្វេវ នាមំ អកំសុ. អថស្សា វយប្បត្តកាលេ សកលជម្ពុទីបេ រាជានោ ច សេដ្ឋិនោ ច សេដ្ឋិស្ស សន្តិកំ សាសនំ បហិណិំសុ – ‘‘ធីតរំ អម្ហាកំ ទេតូ’’តិ. អបហិណន្តោ នាម នាហោសិ. តតោ សេដ្ឋិ ចិន្តេសិ – ‘‘អហំ សព្ពេសំ មនំ គហេតុំ ន សក្ខិស្សាមិ, ឧបាយំ បនេកំ ករិស្សាមី’’តិ ធីតរំ បក្កោសាបេត្វា, ‘‘អម្ម, បព្ពជិតុំ សក្ខិស្សសី’’តិ អាហ. តស្សា បច្ឆិមភវិកត្តា តំ វចនំ សីសេ អាសិត្តំ សតបាកតេលំ វិយ អហោសិ. តស្មា បិតរំ ‘‘បព្ពជិស្សាមិ, តាតា’’តិ អាហ. សោ តស្សា មហន្តំ សក្ការំ កត្វា ភិក្ខុនីឧបស្សយំ នេត្វា បព្ពាជេសិ. តស្សា អចិរបព្ពជិតាយ ឯវ ឧបោសថាគារេ កាលវារោ បាបុណិ. សា ទីបំ ជាលេត្វា ឧបោសថាគារំ សម្មជ្ជិត្វា ទីបសិខាយ និមិត្តំ គណ្ហិត្វា ឋិតាវ បុនប្បុនំ ឱលោកយមានា តេជោកសិណារម្មណំ ឈានំ និព្ពត្តេត្វា តមេវ បាទកំ កត្វា អរហត្តំ បាបុណិ សទ្ធិំ បដិសម្ភិទាហិ ចេវ អភិញ្ញាហិ ច.

សា អបរេន សមយេន ជនបទចារិកំ ចរិត្វា បច្ចាគន្ត្វា អន្ធវនំ បាវិសិ. តទា ភិក្ខុនីនំ អរញ្ញវាសោ អប្បដិក្ខិត្តោ ហោតិ. អថស្សា តត្ថ កុដិកំ កត្វា មញ្ចកំ បញ្ញាបេត្វា សាណិយា បរិក្ខិបិំសុ. សា សាវត្ថិយំ បិណ្ឌាយ បវិសិត្វា និក្ខមិ. មាតុលបុត្តោ បនស្សា នន្ទមាណវោ នាម គិហិកាលតោ បដ្ឋាយ បដិពទ្ធចិត្តោ. សោ តស្សា អាគតភាវំ សុត្វា ថេរិយា អាគមនតោ បុរេតរមេវ អន្ធវនំ គន្ត្វា តំ កុដិកំ បវិសិត្វា ហេដ្ឋាមញ្ចកេ និលីនោ ថេរិយា អាគន្ត្វា កុដិកំ បវិសិត្វា ទ្វារំ បិធាយ មញ្ចកេ និសិន្នមត្តាយ ពហិ អាតបតោ អាគតត្តា ចក្ខុបថេ អន្ធការេ អវិគតេយេវ ហេដ្ឋាមញ្ចកតោ និក្ខមិត្វា មញ្ចកំ អភិរុយ្ហ ‘‘មា នស្សិ ពាល, មា នស្សិ ពាលា’’តិ ថេរិយា វារិយមានោយេវ អភិភវិត្វា អត្តនា បត្ថិតកម្មំ កត្វា បាយាសិ. អថស្ស អគុណំ ធារេតុំ អសក្កោន្តី វិយ មហាបថវី ទ្វេធា ភិជ្ជិ. សោ បថវិំ បវិដ្ឋោ គន្ត្វា មហាអវីចិម្ហិ ឯវ និព្ពត្តិ. ថេរីបិ តមត្ថំ ភិក្ខុនីនំ អារោចេសិ. ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខូ ភគវតោ អារោចយិំសុ. តំ សុត្វា សត្ថា ភិក្ខូ អាមន្តេត្វា, ‘‘ភិក្ខវេ, ភិក្ខុភិក្ខូនី ឧបាសកឧបាសិកាសុ យោ កោចិ ពាលោ បាបកម្មំ ករោន្តោ មធុសក្ខរាទីសុ កិញ្ចិ ទេវ មធុររសំ ខាទមានោ បុរិសោ វិយ តុដ្ឋហដ្ឋោ ឧទគ្គុទគ្គោ វិយ ករោតី’’តិ អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

៦៩. ‘‘មធុវា មញ្ញតិ ពាលោ, យាវ បាបំ ន បច្ចតិ;

យទា ច បច្ចតិ បាបំ, ពាលោ ទុក្ខំ និគច្ឆតី’’តិ.

តត្ថ មធុវាតិ ពាលស្ស ហិ បាបំ អកុសលកម្មំ ករោន្តស្ស តំ កម្មំ មធុ វិយ មធុររសំ វិយ ឥដ្ឋំ កន្តំ មនាបំ វិយ ឧបដ្ឋាតិ. ឥតិ នំ សោ មធុំវ មញ្ញតិ. យាវាតិ យត្តកំ កាលំ. បាបំ ន បច្ចតីតិ ទិដ្ឋធម្មេ វា សម្បរាយេ វា វិបាកំ ន ទេតិ, តាវ នំ ឯវំ មញ្ញតិ. យទា ចាតិ យទា បនស្ស ទិដ្ឋធម្មេ វា វិវិធា កម្មការណា កយិរមានស្ស, សម្បរាយេ វា និរយាទីសុ មហាទុក្ខំ អនុភវន្តស្ស តំ បាបំ បច្ចតិ, អថ សោ ពាលោ ទុក្ខំ និគច្ឆតិ វិន្ទតិ បដិលភតីតិ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសុ.

អបរេន បន សមយេន ធម្មសភាយំ មហាជនោ កថំ សមុដ្ឋាបេសិ ‘‘ខីណាសវាបិ មញ្ញេ កាមសុខំ សាទិយន្តិ, កាមំ សេវន្តិ, កិំ ន សេវិស្សន្តិ, ន ហិ ឯតេ កោឡាបរុក្ខា, ន ច វម្មិកា អល្លមំសសរីរាវ, តស្មា ឯតេបិ កាមសុខំ សាទិយន្តិ, កាមំ សេវន្តី’’តិ. សត្ថា អាគន្ត្វា ‘‘កាយ នុត្ថ, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឥមាយ នាមា’’តិ វុត្តេ, ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ខីណាសវា កាមសុខំ សាទិយន្តិ, ន កាមំ សេវន្តិ. យថា ហិ បទុមបត្តេ បតិតំ ឧទកពិន្ទុ, ន វិលិម្បតិ, ន សណ្ឋាតិ, វិនិវត្តេត្វា បតតេវ, យថា ច អារគ្គេ សាសបោ ន វិលិម្បតិ, ន សណ្ឋាតិ, វិនិវត្តេត្វា បតតេវ, ឯវំ ខីណាសវស្ស ចិត្តេ ទុវិធោបិ កាមោ ន វិលិម្បតិ, ន សណ្ឋាតី’’តិ អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ ព្រាហ្មណវគ្គេ គាថមាហ –

‘‘វារិ បោក្ខរបត្តេវ, អារគ្គេរិវ សាសបោ;

យោ ន លិម្បតិ កាមេសុ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណ’’ន្តិ. (ធ. ប. ៤០១);

ឥមិស្សា អត្ថោ ព្រាហ្មណវគ្គេយេវ អាវិ ភវិស្សតិ. សត្ថា បន រាជានំ បសេនទិកោសលំ បក្កោសាបេត្វា, ‘‘មហារាជ, ឥមស្មិំ សាសនេ យថេវ កុលបុត្តា, ឯវំ កុលធីតរោបិ មហន្តំ ញាតិគណញ្ច ភោគក្ខន្ធញ្ច បហាយ បព្ពជិត្វា អរញ្ញេ វិហរន្តិ. តា ឯវំ វិហរមានា រាគរត្តា បាបបុគ្គលា ឱមានាតិមានវសេន វិហេឋេន្តិបិ, ព្រហ្មចរិយន្តរាយម្បិ បាបេន្តិ, តស្មា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អន្តោនគរេ វសនដ្ឋានំ កាតុំ វដ្ដតី’’តិ. រាជា ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆិត្វា នគរស្ស ឯកបស្សេ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស វសនដ្ឋានំ ការាបេសិ. តតោ បដ្ឋាយ ភិក្ខុនិយោ អន្តោគាមេយេវ វសន្តីតិ.

ឧប្បលវណ្ណត្ថេរីវត្ថុ ទសមំ.