១០. មហាកស្សបត្ថេរបិណ្ឌបាតទិន្នវត្ថុ

អប្បមត្តោ អយំ គន្ធោតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា វេឡុវនេ វិហរន្តោ មហាកស្សបត្ថេរស្ស បិណ្ឌបាតទានំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ ទិវសេ ថេរោ សត្តាហច្ចយេន និរោធា វុដ្ឋាយ ‘‘រាជគហេ សបទានំ បិណ្ឌាយ ចរិស្សាមី’’តិ និក្ខមិ. តស្មិំ បន សមយេ សក្កស្ស ទេវរញ្ញោ បរិចារិកា កកុដបាទិនិយោ បញ្ចសតា អច្ឆរាយោ ‘‘ថេរស្ស បិណ្ឌបាតំ ទស្សាមា’’តិ ឧស្សាហជាតា បញ្ច បិណ្ឌបាតសតានិ សជ្ជេត្វា អាទាយ អន្តរាមគ្គេ ឋត្វា, ‘‘ភន្តេ, ឥមំ បិណ្ឌបាតំ គណ្ហថ, សង្គហំ នោ ករោថា’’តិ វទិំសុ. ‘‘គច្ឆថ តុម្ហេ, អហំ ទុគ្គតានំ សង្គហំ ករិស្សាមី’’តិ. ‘‘ភន្តេ, មា នោ នាសេថ, សង្គហំ នោ ករោថា’’តិ. ថេរោ ញត្វា បុន បដិក្ខិបិត្វា បុនបិ អបគន្តុំ អនិច្ឆមានា យាចន្តិយោ ‘‘អត្តនោ បមាណំ ន ជានាថ, អបគច្ឆថា’’តិ អច្ឆរំ បហរិ. តា ថេរស្ស អច្ឆរសទ្ទំ សុត្វា សន្ថម្ភិត្វា សម្មុខា ឋាតុំ អសក្កោន្តិយោ បលាយិត្វា ទេវលោកមេវ គន្ត្វា, សក្កេន ‘‘កហំ គតាត្ថា’’តិ បុដ្ឋា, ‘‘‘សមាបត្តិតោ វុដ្ឋិតស្ស ថេរស្ស បិណ្ឌបាតំ ទស្សាមា’តិ គតាម្ហា, ទេវា’’តិ. ‘‘ទិន្នោ បន វា’’តិ? ‘‘គណ្ហិតុំ ន ឥច្ឆតី’’តិ. ‘‘កិំ កថេសី’’តិ? ‘‘‘ទុគ្គតានំ សង្គហំ ករិស្សាមី’តិ អាហ, ទេវា’’តិ. ‘‘តុម្ហេ កេនាការេន គតា’’តិ. ‘‘ឥមិនាវ, ទេវា’’តិ. សក្កោ ‘‘តុម្ហាទិសិយោ ថេរស្ស បិណ្ឌបាតំ កិំ ទស្សន្តី’’តិ សយំ ទាតុកាមោ ហុត្វា, ជរាជិណ្ណោ មហល្លកោ ខណ្ឌទន្តោ បលិតកេសោ ឱតគ្គសរីរោ មហល្លកតន្ត វាយោ ហុត្វា សុជម្បិ ទេវធីតរំ តថារូបមេវ មហល្លិកំ កត្វា ឯកំ បេសការវីថិំ មាបេត្វា តន្តំ បសារេន្តោ អច្ឆិ.

ថេរោបិ ‘‘ទុគ្គតានំ សង្គហំ ករិស្សាមី’’តិ នគរាភិមុខោ គច្ឆន្តោ ពហិនគរេ ឯវ តំ វីថិំ ទិស្វា ឱលោកេន្តោ ទ្វេ ជនេ អទ្ទស. តស្មិំ ខណេ សក្កោ តន្តំ បសារេតិ, សុជា តសរំ វដ្ដេតិ. ថេរោ ចិន្តេសិ – ‘‘ឥមេ មហល្លកកាលេបិ កម្មំ ករោន្តិយេវ ឥមស្មិំ នគរេ ឥមេហិ ទុគ្គតតរា នត្ថិ មញ្ញេ, ឥមេហិ ទិន្នំ ឧឡុង្កមត្តម្បិ សាកមត្តម្បិ គហេត្វា ឥមេសំ សង្គហំ ករិស្សាមី’’តិ. សោ តេសំ គេហាភិមុខោ អហោសិ. សក្កោ តំ អាគច្ឆន្តំ ទិស្វា សុជំ អាហ – ‘‘ភទ្ទេ, មយ្ហំ អយ្យោ ឥតោ អាគច្ឆតិ, ត្វំ អបស្សន្តី វិយ តុណ្ហី ហុត្វា និសីទ, ខណេន ថេរំ វញ្ចេត្វា បិណ្ឌបាតំ ទស្សាមា’’តិ. ថេរោ អាគន្ត្វា គេហទ្វារេ អដ្ឋាសិ. តេបិ អបស្សន្តា វិយ អត្តនោ កម្មមេវ ករោន្តា ថោកំ អាគមិំសុ.

អថ សក្កោ ‘‘គេហទ្វារេ ឯកោ ថេរោ វិយ ឋិតោ, ឧបធារេហិ តាវា’’តិ អាហ. ‘‘គន្ត្វា ឧបធារេថ, សាមី’’តិ. សោ គេហា និក្ខមិត្វា ថេរំ បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទិត្វា ឧភោហិ ហត្ថេហិ ជណ្ណុកានិ ឱលម្ពិត្វា និត្ថុនន្តោ ឧដ្ឋាយ ‘‘កតរោ ថេរោ នុ ខោ អយ្យោ’’តិ ថោកំ ឱសក្កិត្វា ‘‘អក្ខីនិ មេ ធូមាយន្តី’’តិ វត្វា នលាដេ ហត្ថំ ឋបេត្វា ឧទ្ធំ ឱលោកេត្វា ‘‘អហោ ទុក្ខំ, អយ្យោ នោ មហាកស្សបត្ថេរោ ចិរស្សំ មេ កុដិទ្វារំ អាគតោ, អត្ថិ នុ ខោ កិញ្ចិ គេហេ’’តិ អាហ. សុជា ថោកំ អាកុលំ វិយ ហុត្វា ‘‘អត្ថិ, សាមី’’តិ បដិវចនំ អទាសិ. សក្កោ, ‘‘ភន្តេ, លូខំ វា បណីតំ វាតិ អចិន្តេត្វា សង្គហំ នោ ករោថា’’តិ បត្តំ គណ្ហិ. ថេរោ ‘‘ឯតេហិ ទិន្នំ សាកំ វា ហោតុ កុណ្ឌកមុដ្ឋិ វា, សង្គហំ នេសំ ករិស្សាមី’’តិ បត្តំ អទាសិ. សោ អន្តោឃរំ បវិសិត្វា ឃដិឱទនំ នាម ឃដិយា ឧទ្ធរិត្វា បត្តំ បូរេត្វា ថេរស្ស ហត្ថេ ឋបេសិ. សោ អហោសិ បិណ្ឌបាតោ អនេកសូបព្យញ្ជនោ, សកលំ រាជគហនគរំ គន្ធេន អជ្ឈោត្ថរិ.

តទា ថេរោ ចិន្តេសិ – ‘‘អយំ បុរិសោ អប្បេសក្ខោ, បិណ្ឌបាតោ មហេសក្ខោ, សក្កស្ស ភោជនសទិសោ, កោ នុ ខោ ឯសោ’’តិ. អថ នំ ‘‘សក្កោ’’តិ ញត្វា អាហ – ‘‘ភារិយំ តេ កម្មំ កតំ ទុគ្គតានំ សម្បត្តិំ វិលុម្បន្តេន, អជ្ជ មយ្ហំ ទានំ ទត្វា កោចិទេវ ទុគ្គតោ សេនាបតិដ្ឋានំ វា សេដ្ឋិដ្ឋានំ វា លភេយ្យា’’តិ. ‘‘មយា ទុគ្គតតរោ នត្ថិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កិំ ការណា ត្វំ ទុគ្គតោ ទេវលោកេ រជ្ជសិរិំ អនុភវន្តោ’’តិ? ‘‘ភន្តេ, ឯវំ នាមេតំ, មយា បន អនុប្បន្នេ ពុទ្ធេ កល្យាណកម្មំ កតំ, ពុទ្ធុប្បាទេ វត្តមានេ កល្យាណកម្មំ កត្វា ចូឡរថទេវបុត្តោ មហារថទេវបុត្តោ អនេកវណ្ណទេវបុត្តោតិ ឥមេ តយោ សមានទេវបុត្តា មម អាសន្នដ្ឋានេ និព្ពត្តា, មយា តេជវន្តតរា. អហញ្ហិ តេសុ ទេវបុត្តេសុ ‘នក្ខត្តំ កីឡិស្សាមា’តិ បរិចារិកាយោ គហេត្វា អន្តរវីថិំ ឱតិណ្ណេសុ បលាយិត្វា គេហំ បវិសាមិ. តេសញ្ហិ សរីរតោ តេជោ មម សរីរំ ឱត្ថរតិ, មម សរីរតោ តេជោ តេសំ សរីរំ ន ឱត្ថរតិ, ‘កោ មយា ទុគ្គតតរោ, ភន្តេ’តិ. ‘ឯវំ សន្តេបិ ឥតោ បដ្ឋាយ មយ្ហំ មា ឯវំ វញ្ចេត្វា ទានមទាសី’’’តិ. ‘‘វញ្ចេត្វា តុម្ហាកំ ទានេ ទិន្នេ មយ្ហំ កុសលំ អត្ថិ, ន អត្ថី’’តិ? ‘‘អត្ថាវុសោ’’តិ. ‘‘ឯវំ សន្តេ កុសលកម្មករណំ នាម មយ្ហំ ភារោ, ភន្តេ’’តិ. សោ ឯវំ វត្វា ថេរំ វន្ទិត្វា សុជំ គហេត្វា ថេរំ បទក្ខិណំ កត្វា វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា ‘‘អហោ ទានំ បរមទានំ កស្សបេ សុប្បតិដ្ឋិត’’ន្តិ ឧទានំ ឧទានេសិ. តេន វុត្តំ –

‘‘ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា មហាកស្សបោ បិប្បលិគុហាយំ វិហរតិ, សត្តាហំ ឯកបល្លង្កេន និសិន្នោ ហោតិ អញ្ញតរំ សមាធិំ សមាបជ្ជិត្វា. អថ ខោ អាយស្មា មហាកស្សបោ តស្ស សត្តាហស្ស អច្ចយេន តម្ហា សមាធិម្ហា វុដ្ឋាសិ. អថ ខោ អាយស្មតោ មហាកស្សបស្ស តម្ហា សមាធិម្ហា វុដ្ឋិតស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘យំនូនាហំ រាជគហំ បិណ្ឌាយ បវិសេយ្យ’’ន្តិ.

‘‘តេន ខោ បន សមយេន បញ្ចមត្តានិ ទេវតាសតានិ ឧស្សុក្កំ អាបន្នានិ ហោន្តិ អាយស្មតោ មហាកស្សបស្ស បិណ្ឌបាតបដិលាភាយ. អថ ខោ អាយស្មា មហាកស្សបោ តានិ បញ្ចមត្តានិ ទេវតាសតានិ បដិក្ខិបិត្វា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ រាជគហំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ.

‘‘តេន ខោ បន សមយេន សក្កោ ទេវានមិន្ទោ អាយស្មតោ មហាកស្សបស្ស បិណ្ឌបាតំ ទាតុកាមោ ហោតិ. បេសការវណ្ណំ អភិនិម្មិនិត្វា តន្តំ វិនាតិ, សុជា អសុរកញ្ញា តសរំ បូរេតិ. អថ ខោ អាយស្មា មហាកស្សបោ រាជគហេ សបទានំ បិណ្ឌាយ ចរមានោ យេន សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ, អទ្ទសា ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ អាយស្មន្តំ មហាកស្សបំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ, ទិស្វា ឃរា និក្ខមិត្វា បច្ចុគ្គន្ត្វា ហត្ថតោ បត្តំ គហេត្វា ឃរំ បវិសិត្វា ឃដិយា ឱទនំ ឧទ្ធរិត្វា បត្តំ បូរេត្វា អាយស្មតោ មហាកស្សបស្ស អទាសិ. សោ អហោសិ បិណ្ឌបាតោ អនេកសូបោ អនេកព្យញ្ជនោ អនេករសព្យញ្ជនោ. អថ ខោ អាយស្មតោ មហាកស្សបស្ស ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ អយំ សត្តោ, យស្សាយំ ឯវរូបោ ឥទ្ធានុភាវោ’តិ. អថ ខោ អាយស្មតោ មហាកស្សបស្ស ឯតទហោសិ – ‘សក្កោ ខោ អយំ ទេវានមិន្ទោ’តិ វិទិត្វា សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ឯតទវោច – ‘កតំ ខោ តេ ឥទំ, កោសិយ, មា បុនបិ ឯវរូបមកាសី’’’តិ. ‘‘អម្ហាកម្បិ, ភន្តេ កស្សប, បុញ្ញេន អត្ថោ, អម្ហាកម្បិ បុញ្ញេន ករណីយ’’ន្តិ.

‘‘អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ អាយស្មន្តំ មហាកស្សបំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា អាកាសេ អន្តលិក្ខេ តិក្ខត្តុំ ឧទានំ ឧទានេសិ – ‘អហោ ទានំ បរមទានំ កស្សបេ សុប្បតិដ្ឋិតំ, អហោ ទានំ បរមទានំ កស្សបេ សុប្បតិដ្ឋិតំ, អហោ ទានំ បរមទានំ កស្សបេ សុប្បតិដ្ឋិត’’’ន្តិ (ឧទា. ២៧).

អថ ខោ ភគវា វិហារេ ឋិតោ ឯវ តស្ស តំ សទ្ទំ សុត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេត្វា – ‘‘បស្សថ, ភិក្ខវេ, សក្កំ ទេវានមិន្ទំ ឧទានំ ឧទានេត្វា អាកាសេន គច្ឆន្ត’’ន្តិ អាហ. ‘‘កិំ បន តេន កតំ, ភន្តេ’’តិ? ‘‘វញ្ចេត្វា តេន មយ្ហំ បុត្តស្ស កស្សបស្ស បិណ្ឌបាតោ ទិន្នោ, តំ ទត្វា តុដ្ឋមានសោ ឧទានំ ឧទានេន្តោ គច្ឆតី’’តិ. ‘‘ថេរស្ស បិណ្ឌបាតំ ទាតុំ វដ្ដតី’’តិ កថំ, ភន្តេ, តេន ញាតន្តិ. ‘‘ភិក្ខវេ, មម បុត្តេន សទិសំ នាម បិណ្ឌបាតិកំ ទេវាបិ មនុស្សាបិ បិហយន្តីតិ វត្វា សយម្បិ ឧទានំ ឧទានេ’’សិ. សុត្តេ បន ឯត្ថកមេវ អាគតំ –

‘‘អស្សោសិ ខោ ភគវា ទិព្ពាយ សោតធាតុយា វិសុទ្ធាយ អតិក្កន្តមានុសិកាយ សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា អាកាសេ អន្តលិក្ខេ តិក្ខត្តុំ ឧទានំ ឧទានេន្តស្ស ‘‘អហោ ទានំ បរមទានំ កស្សបេ សុប្បតិដ្ឋិតំ, អហោ ទានំ បរមទានំ កស្សបេ សុប្បតិដ្ឋិតំ, អហោ ទានំ បរមទានំ កស្សបេ សុប្បតិដ្ឋិត’’ន្តិ (ឧទា. ២៧).

អថ ខោ ភគវា ឯតមត្ថំ វិទិត្វា តាយំ វេលាយំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ –

‘‘បិណ្ឌបាតិកស្ស ភិក្ខុនោ,

អត្តភរស្ស អនញ្ញបោសិនោ;

ទេវា បិហយន្តិ តាទិនោ,

ឧបសន្តស្ស សទា សតីមតោ’’តិ. (ឧទា. ២៧);

ឥមញ្ច បន ឧទានំ ឧទានេត្វា, ‘‘ភិក្ខវេ, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មម បុត្តស្ស សីលគន្ធេន អាគន្ត្វា បិណ្ឌបាតំ អទាសី’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

៥៦. ‘‘អប្បមត្តោ អយំ គន្ធោ, យ្វាយំ តគរចន្ទនំ;

យោ ច សីលវតំ គន្ធោ, វាតិ ទេវេសុ ឧត្តមោ’’តិ.

តត្ថ អប្បមត្តោតិ បរិត្តប្បមាណោ. យោ ច សីលវតន្តិ យោ បន សីលវន្តានំ សីលគន្ធោ, សោ តគរំ វិយ លោហិតចន្ទនំ វិយ ច បរិត្តកោ ន ហោតិ, អតិវិយ ឧឡារោ វិប្ផារិតោ. តេនេវ ការណេន វាតិ ទេវេសុ ឧត្តមោតិ បវរោ សេដ្ឋោ ហុត្វា ទេវេសុ ច មនុស្សេសុ ច សព្ពត្ថមេវ វាយតិ, ឱត្ថរន្តោ គច្ឆតីតិ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បត្តា. ទេសនា មហាជនស្ស សាត្ថិកា ជាតាតិ.

មហាកស្សបត្ថេរបិណ្ឌបាតទិន្នវត្ថុ ទសមំ.