៩. និគមវាសិតិស្សត្ថេរវត្ថុ

អប្បមាទរតោតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ និគមវាសិតិស្សត្ថេរំ នាម អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ សាវត្ថិតោ អវិទូរេ និគមគាមេ ជាតសំវឌ្ឍោ ឯកោ កុលបុត្តោ សត្ថុ សាសនេ បព្ពជិត្វា លទ្ធូបសម្បទោ ‘‘និគមវាសិតិស្សត្ថេរោ នាម អប្បិច្ឆោ សន្តុដ្ឋោ បវិវិត្តោ អារទ្ធវីរិយោ’’តិ បញ្ញាយិ. សោ និពទ្ធំ ញាតិគាមេយេវ បិណ្ឌាយ វិចរតិ. អនាថបិណ្ឌិកាទីសុ មហាទានានិ ករោន្តេសុ, បសេនទិកោសលេ អសទិសទានំ ករោន្តេបិ សាវត្ថិំ នាគច្ឆតិ. ភិក្ខូ ‘‘អយំ និគមវាសិតិស្សត្ថេរោ ឧដ្ឋាយ សមុដ្ឋាយ ញាតិសំសដ្ឋោ វិហរតិ, អនាថបិណ្ឌិកាទីសុ មហាទានាទីនិ ករោន្តេសុ, បសេនទិកោសលេ អសទិសទានំ ករោន្តេបិ នេវ អាគច្ឆតី’’តិ កថំ សមុដ្ឋាបេត្វា សត្ថុ អារោចយិំសុ. សត្ថា តំ បក្កោសាបេត្វា, ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ភិក្ខុ, ឯវំ ករោសី’’តិ បុច្ឆិត្វា, ‘‘នត្ថិ, ភន្តេ, មយ្ហំ ញាតិសំសគ្គោ, អហំ ឯតេ មនុស្សេ និស្សាយ អជ្ឈោហរណីយមត្តំ អាហារំ លភាមិ លូខេ វា បណីតេ វា. យាបនមត្តេ លទ្ធេ បុន កិំ អាហារបរិយេសនេនាតិ ន គច្ឆាមិ, ញាតីហិ បន មេ សំសគ្គោ នាម នត្ថិ, ភន្តេ’’តិ វុត្តេ សត្ថា បកតិយាបិ តស្ស អជ្ឈាសយំ វិជានន្តោ – ‘‘សាធុ សាធុ, ភិក្ខូ’’តិ តស្ស សាធុការំ ទត្វា, ‘‘អនច្ឆរិយំ ខោ បនេតំ ភិក្ខុ, យំ ត្វំ មាទិសំ អាចរិយំ លភិត្វា អប្បិច្ឆោ អហោសិ. អយញ្ហិ អប្បិច្ឆតា នាម មម តន្តិ, មម បវេណី’’តិ វត្វា ភិក្ខូហិ យាចិតោ អតីតំ អាហរិ –

អតីតេ ហិមវន្តេ គង្គាតីរេ ឯកស្មិំ ឧទុម្ពរវនេ អនេកសហស្សា សុវា វសិំសុ. តត្រេកោ សុវរាជា អត្តនោ និវាសរុក្ខស្ស ផលេសុ ខីណេសុ យំ យទេវ អវសិដ្ឋំ ហោតិ អង្កុរោ វា បត្តំ វា តចោ វា, តំ តំ ខាទិត្វា គង្គាយំ បានីយំ បិវិត្វា បរមប្បិច្ឆោ សន្តុដ្ឋោ ហុត្វា អញ្ញត្ថ ន គច្ឆតិ. តស្ស អប្បិច្ឆសន្តុដ្ឋភាវគុណេន សក្កស្ស ភវនំ កម្បិ. សក្កោ អាវជ្ជមានោ តំ ទិស្វា តស្ស វីមំសនត្ថំ អត្តនោ អានុភាវេន តំ រុក្ខំ សុក្ខាបេសិ. រុក្ខោ ឱភគ្គោ ខាណុមត្តោ ឆិទ្ទាវឆិទ្ទោវ ហុត្វា វាតេ បហរន្តេ អាកោដិតោ វិយ សទ្ទំ និច្ឆារេន្តោ អដ្ឋាសិ. តស្ស ឆិទ្ទេហិ ចុណ្ណានិ និក្ខមន្តិ. សុវរាជា តានិ ខាទិត្វា គង្គាយំ បានីយំ បិវិត្វា អញ្ញត្ថ អគន្ត្វា វាតាតបំ អគណេត្វា ឧទុម្ពរខាណុមត្ថកេ និសីទតិ. សក្កោ តស្ស បរមប្បិច្ឆភាវំ ញត្វា, ‘‘មិត្តធម្មគុណំ កថាបេត្វា វរមស្ស ទត្វា ឧទុម្ពរំ អមតផលំ កត្វា អាគមិស្សាមី’’តិ ឯកោ ហំសរាជា ហុត្វា សុជំ អសុរកញ្ញំ បុរតោ កត្វា ឧទុម្ពរវនំ គន្ត្វា អវិទូរេ ឯកស្ស រុក្ខស្ស សាខាយ និសីទិត្វា តេន សទ្ធិំ កថេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

‘‘សន្តិ រុក្ខា ហរិបត្តា, ទុមានេកផលា ពហូ;

កស្មា នុ សុក្ខេ កោឡាបេ, សុវស្ស និរតោ មនោ’’តិ. (ជា. ១.៩.៣០);

សព្ពំ សុវជាតកំ នវកនិបាតេ អាគតនយេនេវ វិត្ថារេតព្ពំ. អដ្ឋុប្បត្តិយេវ ហិ តត្ថ ច ឥធ ច នានា, សេសំ តាទិសមេវ. សត្ថា ឥមំ ធម្មទេសនំ អាហរិត្វា, ‘‘តទា សក្កោ អានន្ទោ អហោសិ, សុវរាជា អហមេវា’’តិ វត្វា, ‘‘ឯវំ, ភិក្ខវេ, អប្បិច្ឆតា នាមេសា មម តន្តិ, មម បវេណី, អនច្ឆរិយា មម បុត្តស្ស និគមវាសិតិស្សស្ស មាទិសំ អាចរិយំ លភិត្វា អប្បិច្ឆតា, ភិក្ខុនា នាម និគមវាសិតិស្សេន វិយ អប្បិច្ឆេនេវ ភវិតព្ពំ. ឯវរូបោ ហិ ភិក្ខុ អភព្ពោ សមថវិបស្សនាធម្មេហិ វា មគ្គផលេហិ វា បរិហានាយ, អញ្ញទត្ថុ និព្ពានស្សេវ សន្តិកេ ហោតី’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

៣២. ‘‘អប្បមាទរតោ ភិក្ខុ, បមាទេ ភយទស្សិ វា;

អភព្ពោ បរិហានាយ, និព្ពានស្សេវ សន្តិកេ’’តិ.

តត្ថ អភព្ពោ បរិហានាយាតិ សោ ឯវរូបោ ភិក្ខុ សមថវិបស្សនាធម្មេហិ វា មគ្គផលេហិ វា បរិហានាយ អភព្ពោ, នាបិ បត្តេហិ បរិហាយតិ, ន អប្បត្តានិ ន បាបុណាតិ. និព្ពានស្សេវ សន្តិកេតិ កិលេសបរិនិព្ពានស្សបិ អនុបាទាបរិនិព្ពានស្សាបិ សន្តិកេយេវាតិ.

គាថាបរិយោសានេ និគមវាសិតិស្សត្ថេរោ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ. អញ្ញេបិ ពហូ សោតាបន្នាទយោ អហេសុំ. មហាជនស្ស សាត្ថិកា ធម្មទេសនា ជាតាតិ.

និគមវាសិតិស្សត្ថេរវត្ថុ នវមំ.

អប្បមាទវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា. ទុតិយោ វគ្គោ.