១១. កណ្ហទីបាយនចរិយាវណ្ណនា

៩២. ឯកាទសមេ កណ្ហទីបាយនោ ឥសីតិ ឯវំនាមកោ តាបសោ. ពោធិសត្តោ ហិ តទា ទីបាយនោ នាម អត្តនោ សហាយំ មណ្ឌព្យតាបសំ សូលេ ឧត្តាសិតំ ឧបសង្កមិត្វា តស្ស សីលគុណេន តំ អវិជហន្តោ តិយាមរត្តិំ សូលំ និស្សាយ ឋិតោ តស្ស សរីរតោ បគ្ឃរិត្វា បតិតបតិតេហិ លោហិតពិន្ទូហិ សុក្ខេហិ កាឡវណ្ណសរីរតាយ ‘‘កណ្ហទីបាយនោ’’តិ បាកដោ អហោសិ. បរោបញ្ញាសវស្សានីតិ សាធិកានិ បញ្ញាសវស្សានិ, អច្ចន្តសំយោគេ ឧបយោគវចនំ. អនភិរតោ ចរិំ អហន្តិ បន្តសេនាសនេសុ ចេវ អធិកុសលធម្មេសុ ច អនភិរតិវាសំ វសន្តោ អហំ ព្រហ្មចរិយំ អចរិំ. បព្ពជិត្វា សត្តាហមេវ ហិ តទា មហាសត្តោ អភិរតោ ព្រហ្មចរិយំ ចរិ. តតោ បរំ អនភិរតិវាសំ វសិ.

កស្មា បន មហាបុរិសោ អនេកសតសហស្សេសុ អត្តភាវេសុ នេក្ខម្មជ្ឈាសយោ ព្រហ្មចរិយវាសំ អភិរមិត្វា ឥធ តំ នាភិរមិ? បុថុជ្ជនភាវស្ស ចញ្ចលភាវតោ. កស្មា ច បុន ន អគារំ អជ្ឈាវសីតិ? បឋមំ នេក្ខម្មជ្ឈាសយេន កាមេសុ ទោសំ ទិស្វា បព្ពជិ. អថស្ស អយោនិសោមនសិការេន អនភិរតិ ឧប្បជ្ជិ. សោ តំ វិនោទេតុមសក្កោន្តោបិ កម្មញ្ច ផលញ្ច សទ្ទហិត្វា តាវ មហន្តំ វិភវំ បហាយ អគារស្មា និក្ខមន្តោ យំ បជហិ, បុន តទត្ថមេវ និវត្តោ, ‘‘ឯឡមូគោ ចបលោ វតាយំ កណ្ហទីបាយនោ’’តិ ឥមំ អបវាទំ ជិគុច្ឆន្តោ អត្តនោ ហិរោត្តប្បភេទភយេន. អបិ ច បព្ពជ្ជាបុញ្ញំ នាមេតំ វិញ្ញូហិ ពុទ្ធាទីហិ បសត្ថំ, តេហិ ច អនុដ្ឋិតំ, តស្មាបិ សហាបិ ទុក្ខេន សហាបិ ទោមនស្សេន អស្សុមុខោ រោទមានោបិ ព្រហ្មចរិយវាសំ វសិ, ន តំ វិស្សជ្ជេសិ. វុត្តញ្ចេតំ –

‘‘សទ្ធាយ និក្ខម្ម បុន និវត្តោ, សោ ឯឡមូគោ ចបលោ វតាយំ;

ឯតស្ស វាទស្ស ជិគុច្ឆមានោ, អកាមកោ ចរាមិ ព្រហ្មចរិយំ;

វិញ្ញុប្បសត្ថញ្ច សតញ្ច ឋានំ, ឯវម្បហំ បុញ្ញករោ ភវាមី’’តិ. (ជា. ១.១០.៦៦);

៩៣. ន កោចិ ឯតំ ជានាតីតិ ឯតំ មម អនភិរតិមនំ ព្រហ្មចរិយវាសេ អភិរតិវិរហិតចិត្តំ កោចិ មនុស្សភូតោ ន ជានាតិ. កស្មា? អហញ្ហិ កស្សចិ នាចិក្ខិំ មម មានសេ ចិត្តេ អរតិ ចរតិ បវត្តតីតិ កស្សចិបិ ន កថេសិំ, តស្មា ន កោចិ មនុស្សភូតោ ឯតំ ជានាតីតិ.

៩៤. ‘‘សព្រហ្មចារី មណ្ឌព្យោ, សហាយោ មេ មហាឥសិ;

បុព្ពកម្មសមាយុត្តោ, សូលមារោបនំ លភិ.

.

សព្រហ្មចារីតិ តាបសបព្ពជ្ជាយ សមានសិក្ខតាយ សព្រហ្មចារី. មណ្ឌព្យោតិ ឯវំនាមកោ. សហាយោតិ គិហិកាលេ បព្ពជិតកាលេ ច ទឡ្ហមិត្តតាយ បិយសហាយោ. មហាឥសីតិ មហានុភាវោ ឥសិ. បុព្ពកម្មសមាយុត្តោ, សូលមារោបនំ លភីតិ កតោកាសេន អត្តនោ បុព្ពកម្មេន យុត្តោ សូលារោបនំ លភិ, សូលំ ឧត្តាសិតោតិ.

តត្រាយំ អនុបុព្ពិកថា – អតីតេ វំសរដ្ឋេ កោសម្ពិយំ កោសម្ពិកោ នាម រាជា រជ្ជំ ការេសិ. តទា ពោធិសត្តោ អញ្ញតរស្មិំ និគមេ អសីតិកោដិវិភវស្ស ព្រាហ្មណមហាសាលស្ស បុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តិ, នាមេន ទីបាយនោ នាម. តាទិសស្សេវ ព្រាហ្មណមហាសាលស្ស បុត្តោ ព្រាហ្មណកុមារោ តស្ស បិយសហាយោ អហោសិ, នាមេន មណ្ឌព្យោ នាម. តេ ឧភោបិ អបរភាគេ មាតាបិតូនំ អច្ចយេន កាមេសុ ទោសំ ទិស្វា មហាទានំ បវត្តេត្វា កាមេ បហាយ ញាតិមិត្តបរិជនស្ស រោទន្តស្ស បរិទេវន្តស្ស និក្ខមិត្វា ហិមវន្តប្បទេសេ អស្សមំ កត្វា បព្ពជិត្វា ឧញ្ឆាចរិយាយ វនមូលផលាហារេន យាបេន្តោ បរោបណ្ណាសវស្សានិ វសិំសុ, កាមច្ឆន្ទំ វិក្ខម្ភេតុំ នាសក្ខិំសុ, តេ ឈានមត្តម្បិ ន និព្ពត្តេសុំ.

តេ លោណម្ពិលសេវនត្ថាយ ជនបទចារិកំ ចរន្តា កាសិរដ្ឋំ សម្បាបុណិំសុ. តត្រេកស្មិំ និគមេ ទីបាយនស្ស គិហិសហាយោ មណ្ឌព្យោ នាម បដិវសតិ. តេ ឧភោបិ តស្ស សន្តិកំ ឧបសង្កមិំសុ. សោ តេ ទិស្វា អត្តមនោ បណ្ណសាលំ ការេត្វា ចតូហិ បច្ចយេហិ ឧបដ្ឋហិ. តេ តត្ថ តីណិ ចត្តារិ វស្សានិ វសិត្វា តំ អាបុច្ឆិត្វា ចារិកំ ចរន្តា ពារាណសិសមីបេ អតិមុត្តកសុសានេ វសិំសុ. តត្ថ ទីបាយនោ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា បុន តស្មិំ និគមេ មណ្ឌព្យស្ស អត្តនោ សហាយស្ស សន្តិកំ គតោ. មណ្ឌព្យតាបសោ តត្ថេវ វសិ.

អថេកទិវសំ ឯកោ ចោរោ អន្តោនគរេ ចោរិកំ កត្វា ធនសារំ អាទាយ និក្ខន្តោ បដិពុទ្ធេហិ គេហសាមិកេហិ នគរារក្ខកមនុស្សេហិ ច អនុពទ្ធោ និទ្ធមនេន និក្ខមិត្វា វេគេន សុសានំ បវិសិត្វា តាបសស្ស បណ្ណសាលទ្វារេ ភណ្ឌិកំ ឆឌ្ឌេត្វា បលាយិ. មនុស្សា ភណ្ឌិកំ ទិស្វា ‘‘អរេ ទុដ្ឋជដិល, រត្តិំ, ចោរិកំ កត្វា ទិវា តាបសវេសេន ចរសី’’តិ តជ្ជេត្វា បោថេត្វា តំ អាទាយ រញ្ញោ ទស្សយិំសុ. រាជា អនុបបរិក្ខិត្វាវ ‘‘សូលេ ឧត្តាសេថា’’តិ អាហ. តំ សុសានំ នេត្វា ខទិរសូលេ អារោបយិំសុ. តាបសស្ស សរីរេ សូលំ ន បវិសតិ. តតោ និម្ពសូលំ អាហរិំសុ, តម្បិ ន បវិសតិ. តតោ អយសូលំ អាហរិំសុ, តម្បិ ន បវិសតិ. តាបសោ ‘‘កិំ នុ ខោ មេ បុព្ពកម្ម’’ន្តិ ចិន្តេសិ. តស្ស ជាតិស្សរញាណំ ឧប្បជ្ជិ. តេន បុព្ពកម្មំ អទ្ទស – សោ កិរ បុរិមត្តភាវេ វឌ្ឍកីបុត្តោ ហុត្វា បិតុ រុក្ខតច្ឆនដ្ឋានំ គន្ត្វា ឯកំ មក្ខិកំ គហេត្វា កោវិឡារសកលិកាយ សូលេន វិយ វិជ្ឈិ. តស្ស តំ បាបំ ឥមស្មិំ ឋានេ ឱកាសំ លភិ. សោ ‘‘ន សក្កា ឥតោ បាបតោ មុច្ចិតុ’’ន្តិ ញត្វា រាជបុរិសេ អាហ – ‘‘សចេ មំ សូលេ ឧត្តាសេតុកាមត្ថ, កោវិឡារសូលំ អាហរថា’’តិ. តេ តថា កត្វា តំ សូលេ ឧត្តាសេត្វា អារក្ខំ ទត្វា បក្កមិំសុ.

តទា កណ្ហទីបាយនោ ‘‘ចិរទិដ្ឋោ មេ សហាយោ’’តិ មណ្ឌព្យស្ស សន្តិកំ អាគច្ឆន្តោ តំ បវត្តិំ សុត្វា តំ ឋានំ គន្ត្វា ឯកមន្តំ ឋិតោ ‘‘កិំ, សម្ម, ការកោសី’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘អការកោម្ហី’’តិ វុត្តេ ‘‘អត្តនោ មនោបទោសំ រក្ខិតុំ សក្ខិ ន សក្ខី’’តិ បុច្ឆិ. ‘‘សម្ម, យេហិ អហំ គហិតោ, នេវ តេសំ ន រញ្ញោ ឧបរិ មយ្ហំ មនោបទោសោ អត្ថី’’តិ. ‘‘ឯវំ សន្តេ តាទិសស្ស សីលវតោ ឆាយា មយ្ហំ សុខា’’តិ វត្វា កណ្ហទីបាយនោ សូលំ និស្សាយ និសីទិ. អារក្ខកបុរិសា តំ បវត្តិំ រញ្ញោ អារោចេសុំ. រាជា ‘‘អនិសាមេត្វា មេ កត’’ន្តិ វេគេន តត្ថ គន្ត្វា ‘‘កស្មា, ភន្តេ, ត្វំ សូលំ និស្សាយ និសិន្នោសី’’តិ ទីបាយនំ បុច្ឆិ. ‘‘មហារាជ, ឥមំ តាបសំ រក្ខន្តោ និសិន្នោស្មី’’តិ. ‘‘កិំ បន ត្វំ ឥមស្ស ការកភាវំ ញត្វា ឯវំ ករោសី’’តិ. សោ កម្មស្ស អវិសោធិតភាវំ អាចិក្ខិ. អថស្ស ទីបាយនោ ‘‘រញ្ញា នាម និសម្មការិនា ភវិតព្ពំ.

‘‘អលសោ គិហី កាមភោគី ន សាធុ, អសញ្ញតោ បព្ពជិតោ ន សាធុ;

រាជា ន សាធុ អនិសម្មការី, យោ បណ្ឌិតោ កោធនោ តំ ន សាធូ’’តិ. (ជា. ១.៤.១២៧; ១.៥.៤; ១.១០.១៥៣; ១.១៥.២២៩) –

អាទីនិ វត្វា ធម្មំ ទេសេសិ.

រាជា មណ្ឌព្យតាបសស្ស និទ្ទោសភាវំ ញត្វា ‘‘សូលំ ហរថា’’តិ អាណាបេសិ. សូលំ ហរន្តា ហរិតុំ នាសក្ខិំសុ. មណ្ឌព្យោ អាហ – ‘‘មហារាជ, អហំ បុព្ពេ កតកម្មទោសេន ឯវរូបំ អយសំ បត្តោ, មម សរីរតោ សូលំ ហរិតុំ ន សក្កា, សចេបិ មយ្ហំ ជីវិតំ ទាតុកាមោ, កកចេន ឥមំ សូលំ ចម្មសមំ កត្វា ឆិន្ទាបេហី’’តិ. រាជា តថា ការេសិ. សូលំ អន្តោយេវ អហោសិ, ន កញ្ចិ បីឡំ ជនេសិ. តទា កិរ សុខុមំ សកលិកហីរំ គហេត្វា មក្ខិកាយ វច្ចមគ្គំ បវេសេសិ, តំ តស្ស អន្តោ ឯវ អហោសិ. សោ តេន ការណេន អមរិត្វា, អត្តនោ អាយុក្ខយេនេវ មរិ, តស្មា អយម្បិ ន មតោតិ. រាជា តាបសេ វន្ទិត្វា ខមាបេត្វា ឧភោបិ ឧយ្យានេយេវ វសាបេន្តោ បដិជគ្គិ. តតោ បដ្ឋាយ សោ អាណិមណ្ឌព្យោ នាម ជាតោ. សោ រាជានំ ឧបនិស្សាយ តត្ថេវ វសិ. ទីបាយនោ បន តស្ស វណំ ផាសុកំ ករិត្វា អត្តនោ គិហិសហាយមណ្ឌព្យេន ការិតំ បណ្ណសាលមេវ គតោ. តេន វុត្តំ –

៩៥. ‘‘តមហំ ឧបដ្ឋហិត្វាន, អារោគ្យមនុបាបយិំ;

អាបុច្ឆិត្វាន អាគញ្ឆិំ, យំ មយ្ហំ សកមស្សម’’ន្តិ.

តត្ថ អាបុច្ឆិត្វានាតិ មយ្ហំ សហាយំ មណ្ឌព្យតាបសំ អាបុច្ឆិត្វា. យំ មយ្ហំ សកមស្សមន្តិ យំ តំ មយ្ហំ គិហិសហាយេន មណ្ឌព្យព្រាហ្មណេន ការិតំ សកំ មម សន្តកំ អស្សមបទំ បណ្ណសាលា, តំ ឧបាគញ្ឆិំ.

៩៦. តំ បន បណ្ណសាលំ បវិសន្តំ ទិស្វា សហាយស្ស អារោចេសុំ. សោ សុត្វាវ តុដ្ឋចិត្តោ សបុត្តទារោ ពហុគន្ធមាលផាណិតាទីនិ អាទាយ បណ្ណសាលំ គន្ត្វា ទីបាយនំ វន្ទិត្វា បាទេ ធោវិត្វា បានកំ បាយេត្វា អាណិមណ្ឌព្យស្ស បវត្តិំ សុណន្តោ និសីទិ. អថស្ស បុត្តោ យញ្ញទត្តកុមារោ នាម ចង្កមនកោដិយំ គេណ្ឌុកេន កីឡិ. តត្ថ ចេកស្មិំ វម្មិកេ អាសិវិសោ វសតិ. កុមារេន ភូមិយំ បហតគេណ្ឌុកោ គន្ត្វា វម្មិកពិលេ អាសិវិសស្ស មត្ថកេ បតិ. កុមារោ អជានន្តោ ពិលេ ហត្ថំ បវេសេសិ.

អថ នំ កុទ្ធោ អាសិវិសោ ហត្ថេ ឌំសិ. សោ វិសវេគេន មុច្ឆិតោ តត្ថេវ បតិ. អថស្ស មាតាបិតរោ សប្បេន ទដ្ឋភាវំ ញត្វា កុមារំ ឧក្ខិបិត្វា តាបសស្ស បាទមូលេ និបជ្ជាបេត្វា ‘‘ភន្តេ, ឱសធេន វា មន្តេន វា បុត្តកំ នោ នីរោគំ ករោថា’’តិ អាហំសុ. សោ ‘‘អហំ ឱសធំ ន ជានាមិ, នាហំ វេជ្ជកម្មំ ករិស្សាមិ, បព្ពជិតោម្ហី’’តិ. ‘‘តេន ហិ, ភន្តេ, ឥមស្មិំ កុមារកេ មេត្តំ កត្វា សច្ចកិរិយំ ករោថា’’តិ. តាបសោ ‘‘សាធុ សច្ចកិរិយំ ករិស្សាមី’’តិ វត្វា យញ្ញទត្តស្ស សីសេ ហត្ថំ ឋបេត្វា សច្ចកិរិយំ អកាសិ. តេន វុត្តំ ‘‘សហាយោ ព្រាហ្មណោ មយ្ហ’’ន្តិអាទិ.

តត្ថ អាគញ្ឆុំ បាហុនាគតន្តិ អតិថិអភិគមនំ អភិគមិំសុ.

៩៧. វដ្ដមនុក្ខិបន្តិ ខិបនវដ្ដសណ្ឋានតាយ ‘‘វដ្ដ’’ន្តិ លទ្ធនាមំ គេណ្ឌុកំ អនុក្ខិបន្តោ, គេណ្ឌុកកីឡំ កីឡន្តោតិ អត្ថោ. អាសិវិសមកោបយីតិ ភូមិយំ បដិហតោ ហុត្វា វម្មិកពិលគតេន គេណ្ឌុកេន តត្ថ ឋិតំ កណ្ហសប្បំ សីសេ បហរិត្វា រោសេសិ.

៩៨. វដ្ដគតំ មគ្គំ, អន្វេសន្តោតិ តេន វដ្ដេន គតំ មគ្គំ គវេសន្តោ. អាសិវិសស្ស ហត្ថេន, ឧត្តមង្គំ បរាមសីតិ វម្មិកពិលំ បវេសិតេន អត្តនោ ហត្ថេន អាសីវិសស្ស សីសំ ផុសិ.

៩៩. វិសពលស្សិតោតិ វិសពលនិស្សិតោ អត្តនោ វិសវេគំ និស្សាយ ឧប្បជ្ជនកសប្បោ. អឌំសិ ទារកំ ខណេតិ តស្មិំ បរាមសិតក្ខណេ ឯវ តំ ព្រាហ្មណកុមារំ ឌំសិ.

១០០. សហទដ្ឋោតិ ឌំសេន សហេវ, ទដ្ឋសមកាលមេវ. អាសិវិសេនាតិ ឃោរវិសេន. តេនាតិ តេន ទារកស្ស វិសវេគេន មុច្ឆិតស្ស ភូមិយំ បតនេន អហំ ទុក្ខិតោ អហោសិំ. មម វាហសិ តំ ទុក្ខន្តិ តំ ទារកស្ស មាតាបិតូនញ្ច ទុក្ខំ មម វាហសិ, មយ្ហំ សរីរេ វិយ មម ករុណាយ វាហេសិ.

១០១. ត្យាហន្តិ តេ តស្ស ទារកស្ស មាតាបិតរោ អហំ ‘‘មា សោចថ, មា បរិទេវថា’’តិអាទិនា នយេន សមស្សាសេត្វា. សោកសល្លិតេតិ សោកសល្លវន្តេ. អគ្គន្តិ សេដ្ឋំ តតោ ឯវ វរំ ឧត្តមំ សច្ចកិរិយំ អកាសិំ.

១០២. ឥទានិ តំ សច្ចកិរិយំ សរូបេន ទស្សេតុំ ‘‘សត្តាហមេវា’’តិ គាថមាហ.

តត្ថ សត្តាហមេវាតិ បព្ពជិតទិវសតោ បដ្ឋាយ សត្ត អហានិ ឯវ. បសន្នចិត្តោតិ កម្មផលសទ្ធាយ បសន្នមានសោ. បុញ្ញត្ថិកោតិ បុញ្ញេន អត្ថិកោ, ធម្មច្ឆន្ទយុត្តោ. អថាបរំ យំ ចរិតន្តិ អថ តស្មា សត្តាហា ឧត្តរិ យំ មម ព្រហ្មចរិយចរណំ.

១០៣. អកាមកោវាហីតិ បព្ពជ្ជំ អនិច្ឆន្តោ ឯវ. ឯតេន សច្ចេន សុវត្ថិ ហោតូតិ សចេ អតិរេកបញ្ញាសវស្សានិ អនភិរតិវាសំ វសន្តេន មយា កស្សចិ អជានាបិតភាវោ សច្ចោ, ឯតេន សច្ចេន យញ្ញទត្តកុមារស្ស សោត្ថិ ហោតុ, ជីវិតំ បដិលភតូតិ.

ឯវំ បន មហាសត្តេន សច្ចកិរិយាយ កតាយ យញ្ញទត្តស្ស សរីរតោ វិសំ ភស្សិត្វា បថវិំ បាវិសិ. កុមារោ អក្ខីនិ ឧម្មីលេត្វា មាតាបិតរោ ឱលោកេត្វា ‘‘អម្ម, តាតា’’តិ វត្វា វុដ្ឋាសិ. តេន វុត្តំ –

១០៤. ‘‘សហ សច្ចេ កតេ មយ្ហំ, វិសវេគេន វេធិតោ;

អពុជ្ឈិត្វាន វុដ្ឋាសិ, អរោគោ ចាសិ មាណវោ’’តិ.

តស្សត្ថោ – មម សច្ចករណេន សហ សមានកាលមេវ តតោ បុព្ពេ វិសវេគេន វេធិតោ កម្បិតោ វិសញ្ញិភាវេន អពុជ្ឈិត្វា ឋិតោ វិគតវិសត្តា បដិលទ្ធសញ្ញោ សហសា វុដ្ឋាសិ. សោ មាណវោ កុមារោ វិសវេគាភាវេន អរោគោ ច អហោសីតិ.

ឥទានិ សត្ថា តស្សា អត្តនោ សច្ចកិរិយាយ បរមត្ថបារមិភាវំ ទស្សេន្តោ ‘‘សច្ចេន មេ សមោ នត្ថិ, ឯសា មេ សច្ចបារមី’’តិ អាហ. តំ ឧត្តានត្ថមេវ. ជាតកដ្ឋកថាយំ (ជា. អដ្ឋ. ៤.១០.៦២) បន ‘‘មហាសត្តស្ស សច្ចកិរិយាយ កុមារស្ស ថនប្បទេសតោ ឧទ្ធំ វិសំ ភស្សិត្វា វិគតំ. ទារកស្ស បិតុ សច្ចកិរិយាយ កដិតោ ឧទ្ធំ, មាតុ សច្ចកិរិយាយ អវសិដ្ឋសរីរតោ វិសំ ភស្សិត្វា វិគត’’ន្តិ អាគតំ. តថា ហិ វុត្តំ –

‘‘យស្មា ទានំ នាភិនន្ទិំ កទាចិ, ទិស្វានហំ អតិថិំ វាសកាលេ;

ន ចាបិ មេ អប្បិយតំ អវេទុំ, ពហុស្សុតា សមណព្រាហ្មណា ច;

អកាមកោ វាបិ អហំ ទទាមិ, ឯតេន សច្ចេន សុវត្ថិ ហោតុ;

ហតំ វិសំ ជីវតុ យញ្ញទត្តោ.

‘‘អាសីវិសោ តាត បហូតតេជោ, យោ តំ អទំសី បតរា ឧទិច្ច;

តស្មិញ្ច មេ អប្បិយតាយ អជ្ជ, បិតរិ ច តេ នត្ថិ កោចិ វិសេសោ;

ឯតេន សច្ចេន សុវត្ថិ ហោតុ, ហតំ វិសំ ជីវតុ យញ្ញទត្តោ’’តិ.

តត្ថ វាសកាលេតិ វសនត្ថាយ គេហំ អាគតកាលេ. ន ចាបិ មេ អប្បិយតំ អវេទុន្តិ ពហុស្សុតាបិ សមណព្រាហ្មណា អយំ នេវ ទានំ អភិនន្ទតិ, ន អម្ហេតិ ឥមំ មម អប្បិយភាវំ នេវ ជានិំសុ. អហញ្ហិ តេ បិយចក្ខូហិយេវ ឱលោកេមីតិ ទីបេតិ. ឯតេន សច្ចេនាតិ សចេ អហំ ទទមានោបិ វិបាកំ អសទ្ទហិត្វា អត្តនោ អនិច្ឆាយ ទេមិ, អនិច្ឆភាវញ្ច មេ បរេ ន ជានន្តិ, ឯតេន សច្ចេន សុវត្ថិ ហោតូតិ អត្ថោ. ឥតរគាថាយ, តាតាតិ បុត្តំ អាលបតិ. បហូតតេជោតិ ពលវវិសោ. បតរាតិ បទរា, អយមេវ វា បាឋោ. ឧទិច្ចាតិ ឧទ្ធំ គន្ត្វា, វម្មិកពិលតោ ឧដ្ឋហិត្វាតិ អត្ថោ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – តាត យញ្ញទត្ត, តស្មិញ្ច អាសិវិសេ តវ ច បិតរិ អប្បិយភាវេន មយ្ហំ កោចិ វិសេសោ នត្ថិ, តញ្ច បន អប្បិយភាវំ ឋបេត្វា អជ្ជ មយា ន កោចិ ជានាបិតបុព្ពោ, សចេ ឯតំ សច្ចំ, ឯតេន សច្ចេន សុវត្ថិ ហោតូតិ.

ឯវំ ពោធិសត្តោ កុមារេ អរោគេ ជាតេ តស្ស បិតរំ ‘‘ទានំ ទទន្តេន នាម កម្មញ្ច ផលញ្ច សទ្ទហិត្វា ទាតព្ព’’ន្តិ កម្មផលសទ្ធាយ និវេសេត្វា សយំ អនភិរតិំ វិនោទេត្វា ឈានាភិញ្ញាយោ ឧប្បាទេត្វា អាយុបរិយោសានេ ព្រហ្មលោកបរាយនោ អហោសិ.

តទា មណ្ឌព្យោ អានន្ទត្ថេរោ អហោសិ, តស្ស ភរិយា វិសាខា, បុត្តោ រាហុលត្ថេរោ, អាណិមណ្ឌព្យោ សារិបុត្តត្ថេរោ, កណ្ហទីបាយនោ លោកនាថោ.

តស្ស ឥធ បាឡិយា អារុឡ្ហា សច្ចបារមី, សេសា ច បារមិយោ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ និទ្ធារេតព្ពា. តថា អនវសេសមហាភោគបរិច្ចាគាទយោ គុណានុភាវា វិភាវេតព្ពាតិ.

កណ្ហទីបាយនចរិយាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.