៦. និមិរាជចរិយាវណ្ណនា

៤០. ឆដ្ឋេ មិថិលាយំ បុរុត្តមេតិ មិថិលានាមកេ វិទេហានំ ឧត្តមនគរេ. និមិ នាម មហារាជាតិ នេមិំ ឃដេន្តោ វិយ ឧប្បន្នោ ‘‘និមី’’តិ លទ្ធនាមោ, មហន្តេហិ ទានសីលាទិគុណវិសេសេហិ មហតា ច រាជានុភាវេន សមន្នាគតត្តា មហន្តោ រាជាតិ មហារាជា. បណ្ឌិតោ កុសលត្ថិកោតិ អត្តនោ ច បរេសញ្ច បុញ្ញត្ថិកោ.

អតីតេ កិរ វិទេហរដ្ឋេ មិថិលានគរេ អម្ហាកំ ពោធិសត្តោ មឃទេវោ នាម រាជា អហោសិ. សោ ចតុរាសីតិ វស្សសហស្សានិ កុមារកីឡំ កីឡិត្វា ចតុរាសីតិ វស្សហស្សានិ ឧបរជ្ជំ ការេត្វា ចតុរាសីតិ វស្សសហស្សានិ រជ្ជំ ការេន្តោ ‘‘យទា មេ សិរស្មិំ បលិតានិ បស្សេយ្យាសិ, តទា មេ អារោចេយ្យាសី’’តិ កប្បកស្ស វត្វា អបរភាគេ តេន បលិតានិ ទិស្វា អារោចិតេ សុវណ្ណសណ្ឌាសេន ឧទ្ធរាបេត្វា ហត្ថេ បតិដ្ឋាបេត្វា បលិតំ ឱលោកេត្វា ‘‘បាតុភូតោ ខោ មយ្ហំ ទេវទូតោ’’តិ សំវេគជាតោ ‘‘ឥទានិ មយា បព្ពជិតុំ វដ្ដតី’’តិ ចិន្តេត្វា សតសហស្សុដ្ឋានកំ គាមវរំ កប្បកស្ស ទត្វា ជេដ្ឋកុមារំ បក្កោសាបេត្វា តស្ស –

‘‘ឧត្តមង្គរុហា មយ្ហំ, ឥមេ ជាតា វយោហរា;

បាតុភូតា ទេវទូតា, បព្ពជ្ជាសមយោ មមា’’តិ. (ជា. ១.១.៩) –

វត្វា សាធុកំ រជ្ជេ សមនុសាសិត្វា យទិបិ អត្តនោ អញ្ញានិបិ ចតុរាសីតិ វស្សសហស្សានិ អាយុ អត្ថិ, ឯវំ សន្តេបិ មច្ចុនោ សន្តិកេ ឋិតំ វិយ អត្តានំ មញ្ញមានោ សំវិគ្គហទយោ បព្ពជ្ជំ រោចេតិ. តេន វុត្តំ –

‘‘សិរស្មិំ បលិតំ ទិស្វា, មឃទេវោ ទិសម្បតិ;

សំវេគំ អលភី ធីរោ, បព្ពជ្ជំ សមរោចយី’’តិ. (ម. និ. អដ្ឋ. ២.៣០៩);

សោ បុត្តំ ‘‘ឥមិនាវ នីហារេន វត្តេយ្យាសិ យថា មយា បដិបន្នំ, មា ខោ ត្វំ អន្តិមបុរិសោ អហោសី’’តិ ឱវទិត្វា នគរា និក្ខម្ម ភិក្ខុបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា ចតុរាសីតិ វស្សសហស្សានិ ឈានសមាបត្តីហិ វីតិនាមេត្វា អាយុបរិយោសានេ ព្រហ្មលោកបរាយនោ អហោសិ. បុត្តោបិស្ស ពហូនិ វស្សសហស្សានិ ធម្មេន រជ្ជំ ការេត្វា តេនេវ ឧបាយេន បព្ពជិត្វា ព្រហ្មលោកបរាយនោ អហោសិ. តថា តស្ស បុត្តោ, តថា តស្ស បុត្តោតិ ឯវំ ទ្វីហិ ឩនានិ ចតុរាសីតិ ខត្តិយសហស្សានិ សីសេ បលិតំ ទិស្វាវ បព្ពជិតានិ. អថ ពោធិសត្តោ ព្រហ្មលោកេ ឋិតោវ ‘‘បវត្តតិ នុ ខោ មយា មនុស្សលោកេ កតំ កល្យាណំ ន បវត្តតី’’តិ អាវជ្ជេន្តោ អទ្ទស ‘‘ឯត្តកំ អទ្ធានំ បវត្តំ, ឥទានិ នប្បវត្តិស្សតី’’តិ. សោ ‘‘ន ខោ បនាហំ មយ្ហំ បវេណិយា ឧច្ឆិជ្ជិតុំ ទស្សាមី’’តិ អត្តនោ វំសេ ជាតរញ្ញោ ឯវ អគ្គមហេសិយា កុច្ឆិម្ហិ បដិសន្ធិំ គណ្ហិត្វា អត្តនោ វំសស្ស នេមិំ ឃដេន្តោ វិយ និព្ពត្តោ. តេន វុត្តំ ‘‘នេមិំ ឃដេន្តោ វិយ ឧប្បន្នោតិ និមីតិ លទ្ធនាមោ’’តិ.

តស្ស ហិ នាមគ្គហណទិវសេ បិតរា អានីតា លក្ខណបាឋកា. លក្ខណានិ ឱលោកេត្វា ‘‘មហារាជ, អយំ កុមារោ តុម្ហាកំ វំសំ បគ្គណ្ហាតិ, បិតុបិតាមហេហិបិ មហានុភាវោ មហាបុញ្ញោ’’តិ ព្យាករិំសុ. តំ សុត្វា រាជា យថាវុត្តេនត្ថេន ‘‘និមី’’តិស្ស នាមំ អកាសិ, សោ ទហរកាលតោ បដ្ឋាយ សីលេ ឧបោសថកម្មេ ច យុត្តប្បយុត្តោ អហោសិ. អថស្ស បិតា បុរិមនយេនេវ បលិតំ ទិស្វា កប្បកស្ស គាមវរំ ទត្វា បុត្តំ រជ្ជេ សមនុសាសិត្វា នគរា និក្ខម្ម បព្ពជិត្វា ឈានានិ និព្ពត្តេត្វា ព្រហ្មលោកបរាយនោ អហោសិ.

និមិរាជា បន ទានជ្ឈាសយតាយ ចតូសុ នគរទ្វារេសុ នគរមជ្ឈេ ចាតិ បញ្ច ទានសាលាយោ ការេត្វា មហាទានំ បវត្តេសិ. ឯកេកាយ ទានសាលាយ សតសហស្សំ សតសហស្សំ កត្វា ទេវសិកំ បញ្ចសតសហស្សានិ បរិច្ចជិ, បញ្ច សីលានិ រក្ខិ, បក្ខទិវសេសុ ឧបោសថកម្មំ សមាទិយិ, មហាជនម្បិ ទានាទីសុ បុញ្ញេសុ សមាទបេសិ, សគ្គមគ្គំ អាចិក្ខិ, និរយភយេន តជ្ជេសិ, បាបតោ និវារេសិ. តស្ស ឱវាទេ ឋត្វា មហាជនោ ទានាទីនិ បុញ្ញានិ កត្វា តតោ ចុតោ ទេវលោកេ និព្ពត្តិ, ទេវលោកោ បរិបូរិ, និរយោ តុច្ឆោ វិយ អហោសិ. តទា បន អត្តនោ ទានជ្ឈាសយស្ស ឧឡារភាវំ សវិសេសំ ទានបារមិយា បូរិតភាវញ្ច បវេទេន្តោ សត្ថា –

៤១. ‘‘តទាហំ មាបយិត្វាន, ចតុស្សាលំ ចតុម្មុខំ;

តត្ថ ទានំ បវត្តេសិំ, មិគបក្ខិនរាទិន’’ន្តិ. – អាទិមាហ;

តត្ថ តទាតិ តស្មិំ និមិរាជកាលេ. មាបយិត្វានាតិ ការាបេត្វា. ចតុស្សាលន្តិ ចតូសុ ទិសាសុ សម្ពន្ធសាលំ. ចតុម្មុខន្តិ ចតូសុ ទិសាសុ ចតូហិ ទ្វារេហិ យុត្តំ. ទានសាលាយ ហិ មហន្តភាវតោ ទេយ្យធម្មស្ស យាចកជនស្ស ច ពហុភាវតោ ន សក្កា ឯកេនេវ ទ្វារេន ទានធម្មំ បរិយន្តំ កាតុំ ទេយ្យធម្មញ្ច បរិយោសាបេតុន្តិ សាលាយ ចតូសុ ទិសាសុ ចត្តារិ មហាទ្វារានិ ការាបេសិ. តត្ថ ទ្វារតោ បដ្ឋាយ យាវ កោណា ទេយ្យធម្មោ រាសិកតោ តិដ្ឋតិ. អរុណុគ្គំ អាទិំ កត្វា យាវ បកតិយា សំវេសនកាលោ, តាវ ទានំ បវត្តេតិ. ឥតរស្មិម្បិ កាលេ អនេកសតា បទីបា ឈាយន្តិ. យទា យទា អត្ថិកា អាគច្ឆន្តិ, តទា តទា ទីយតេវ. តញ្ច ទានំ ន កបណទ្ធិកវនិព្ពកយាចកានញ្ញេវ, អថ ខោ អឌ្ឍានំ មហាភោគានម្បិ ឧបកប្បនវសេន មហាសុទស្សនទានសទិសំ ឧឡារតរបណីតតរានំ ទេយ្យធម្មានំ បរិច្ចជនតោ សព្ពេបិ សកលជម្ពុទីបវាសិនោ មនុស្សា បដិគ្គហេសុញ្ចេវ បរិភុញ្ជិំសុ ច. សកលជម្ពុទីបញ្ហិ ឧន្នង្គលំ កត្វា មហាបុរិសោ តទា មហាទានំ បវត្តេសិ. យថា ច មនុស្សានំ, ឯវំ មិគបក្ខិកេ អាទិំ កត្វា តិរច្ឆានគតានម្បិ ទានសាលាយ ពហិ ឯកមន្តេ តេសំ ឧបកប្បនវសេន ទានំ បវត្តេសិ. តេន វុត្តំ – ‘‘តត្ថ ទានំ បវត្តេសិំ, មិគបក្ខិនរាទិន’’ន្តិ. ន កេវលញ្ច តិរច្ឆានានមេវ, បេតានម្បិ ទិវសេ ទិវសេ បត្តិំ ទាបេសិ. យថា ច ឯកិស្សា ទានសាលាយ, ឯវំ បញ្ចសុបិ ទានសាលាសុ ទានំ បវត្តិត្ថ. បាឡិយំ បន ‘‘តទាហំ មាបយិត្វាន, ចតុស្សាលំ ចតុម្មុខ’’ន្តិ ឯកំ វិយ វុត្តំ, តំ នគរមជ្ឈេ ទានសាលំ សន្ធាយ វុត្តំ.

៤២. ឥទានិ តត្ថ ទេយ្យធម្មំ ឯកទេសេន ទស្សេន្តោ ‘‘អច្ឆាទនញ្ច សយនំ, អន្នំ បានញ្ច ភោជន’’ន្តិ អាហ.

តត្ថ អច្ឆាទនន្តិ ខោមសុខុមាទិនានាវិធនិវាសនបារុបនំ. សយនន្តិ មញ្ចបល្លង្កាទិញ្ចេវ គោនកចិត្តកាទិញ្ច អនេកវិធំ សយិតព្ពកំ, អាសនម្បិ ចេត្ថ សយនគ្គហណេនេវ គហិតន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. អន្នំ បានញ្ច ភោជនន្តិ តេសំ តេសំ សត្តានំ យថាភិរុចិតំ នានគ្គរសំ អន្នញ្ចេវ បានញ្ច អវសិដ្ឋំ នានាវិធភោជនវិកតិញ្ច. អព្ពោច្ឆិន្នំ ករិត្វានាតិ អារម្ភតោ បដ្ឋាយ យាវ អាយុបរិយោសានា អហោរត្តំ អវិច្ឆិន្នំ កត្វា.

៤៣-៤. ឥទានិ តស្ស ទានស្ស សម្មាសម្ពោធិំ អារព្ភ ទានបារមិភាវេន បវត្តិតភាវំ ទស្សេន្តោ យថា តទា អត្តនោ អជ្ឈាសយោ បវត្តោ, តំ ឧបមាយ ទស្សេតុំ ‘‘យថាបិ សេវកោ’’តិអាទិមាហ. តស្សត្ថោ – យថា នាម សេវកបុរិសោ អត្តនោ សាមិកំ កាលានុកាលំ សេវនវសេន ឧបគតោ លទ្ធព្ពធនហេតុ កាយេន វាចាយ មនសា សព្ពថាបិ កាយវចីមនោកម្មេហិ យថា សោ អារាធិតោ ហោតិ, ឯវំ អារាធនីយំ អារាធនមេវ ឯសតិ គវេសតិ, តថា អហម្បិ ពោធិសត្តភូតោ សទេវកស្ស លោកស្ស សាមិភូតំ អនុត្តរំ ពុទ្ធភាវំ សេវេតុកាមោ តស្ស អារាធនត្ថំ សព្ពភវេ សព្ពស្មិំ និព្ពត្តនិព្ពត្តភវេ ទានបារមិបរិបូរណវសេន ទានេន សព្ពសត្តេ សន្តប្បេត្វា ពោធិសង្ខាតតោ អរិយមគ្គញាណតោ ជាតត្តា ‘‘ពោធិជ’’ន្តិ លទ្ធនាមំ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ បរតោ សព្ពថា នានូបាយេហិ ឯសិស្សាមិ គវេសិស្សាមិ, តំ ឧត្តមំ ពោធិំ សម្មាសម្ពោធិំ ជីវិតបរិច្ចាគាទិំ យំកិញ្ចិ កត្វា ឥច្ឆាមិ អភិបត្ថេមីតិ.

ឯវមិធ ទានជ្ឈាសយស្ស ឧឡារភាវំ ទស្សេតុំ ទានបារមិវសេនេវ ទេសនា កតា. ជាតកទេសនាយំ បនស្ស សីលបារមិអាទីនម្បិ បរិបូរណំ វិភាវិតមេវ, តថា ហិស្ស ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ សីលាទិគុណេហិ អត្តានំ អលង្ករិត្វា មហាជនំ តត្ថ បតិដ្ឋបេន្តស្ស ឱវាទេ ឋត្វា និព្ពត្តទេវតា សុធម្មាយំ ទេវសភាយំ សន្និបតិតា ‘‘អហោ អម្ហាកំ និមិរាជានំ និស្សាយ មយំ ឥមំ សម្បត្តិំ បត្តា, ឯវរូបាបិ នាម អនុប្បន្នេ ពុទ្ធេ មហាជនស្ស ពុទ្ធកិច្ចំ សាធយមានា អច្ឆរិយមនុស្សា លោកេ ឧប្បជ្ជន្តី’’តិ មហាបុរិសស្ស គុណេ វណ្ណេន្តា អភិត្ថវិំសុ. តេន វុត្តំ –

‘‘អច្ឆេរំ វត លោកស្មិំ, ឧប្បជ្ជន្តិ វិចក្ខណា;

យទា អហុ និមិរាជា, បណ្ឌិតោ កុសលត្ថិកោ’’តិ. (ជា. ២.២២.៤២១) –

អាទិ.

តំ សុត្វា សក្កំ ទេវានមិន្ទំ អាទិំ កត្វា សព្ពេ ទេវា ពោធិសត្តំ ទដ្ឋុកាមា អហេសុំ. អថេកទិវសំ មហាបុរិសស្ស ឧបោសថិកស្ស ឧបរិបាសាទវរគតស្ស បច្ឆិមយាមេ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា និសិន្នស្ស ឯវំ ចេតសោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ ‘‘ទានំ នុ ខោ វរំ, ឧទាហុ ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ. សោ តំ អត្តនោ កង្ខំ ឆិន្ទិតុំ នាសក្ខិ. តស្មិំ ខណេ សក្កស្ស ភវនំ ឧណ្ហាការំ ទស្សេសិ. សក្កោ តំ ការណំ អាវជ្ជេន្តោ ពោធិសត្តំ តថា វិតក្កេន្តំ ទិស្វា ‘‘ហន្ទស្ស វិតក្កំ ឆិន្ទិស្សាមី’’តិ អាគន្ត្វា បុរតោ ឋិតោ តេន ‘‘កោសិ ត្វ’’ន្តិ បុដ្ឋោ អត្តនោ ទេវរាជភាវំ អារោចេត្វា ‘‘កិំ, មហារាជ, ចិន្តេសី’’តិ វុត្តេ តមត្ថំ អារោចេសិ. សក្កោ ព្រហ្មចរិយមេវ ឧត្តមំ កត្វា ទស្សេន្តោ –

‘‘ហីនេន ព្រហ្មចរិយេន, ខត្តិយេ ឧបបជ្ជតិ;

មជ្ឈិមេន ច ទេវត្តំ, ឧត្តមេន វិសុជ្ឈតិ.

‘‘ន ហេតេ សុលភា កាយា, យាចយោគេន កេនចិ;

យេ កាយេ ឧបបជ្ជន្តិ, អនគារា តបស្សិនោ’’តិ. (ជា. ២.២២.៤២៩-៤៣០) –

អាហ.

តត្ថ បុថុតិត្ថាយតនេសុ មេថុនវិរតិមត្តំ ហីនំ ព្រហ្មចរិយំ នាម, តេន ខត្តិយកុលេ ឧបបជ្ជតិ. ឈានស្ស ឧបចារមត្តំ មជ្ឈិមំ នាម, តេន ទេវត្តំ ឧបបជ្ជតិ. អដ្ឋសមាបត្តិនិព្ពត្តនំ បន ឧត្តមំ នាម, តេន ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តតិ. តញ្ហិ ពាហិរកា ‘‘និព្ពាន’’ន្តិ កថេន្តិ. តេនាហ ‘‘វិសុជ្ឈតី’’តិ. សាសនេ បន បរិសុទ្ធសីលស្ស ភិក្ខុនោ អញ្ញតរំ ទេវនិកាយំ បត្ថេន្តស្ស ព្រហ្មចរិយចេតនា ហីនតាយ ហីនំ នាម, តេន យថាបត្ថិតេ ទេវលោកេ និព្ពត្តតិ. បរិសុទ្ធសីលស្ស អដ្ឋសមាបត្តិនិព្ពត្តនំ មជ្ឈិមំ នាម, តេន ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តតិ. បរិសុទ្ធសីលស្ស បន វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តប្បត្តិ ឧត្តមំ នាម, តេន វិសុជ្ឈតីតិ. ឥតិ សក្កោ ‘‘មហារាជ, ទានតោ ព្រហ្មចរិយវាសោវ សតគុណេន សហស្សគុណេន សតសហស្សគុណេន មហប្ផលោ’’តិ វណ្ណេសិ. កាយាតិ ព្រហ្មគណា. យាចយោគេនាតិ យាចនយុត្តេន. ‘‘យាជយោគេនា’’តិបិ បាឡិ, យជនយុត្តេន, ទានយុត្តេនាតិ អត្ថោ. តបស្សិនោតិ តបនិស្សិតកា. ឥមាយបិ គាថាយ ព្រហ្មចរិយវាសស្សេវ មហានុភាវតំ ទីបេតិ. ឯវញ្ច បន វត្វា ‘‘កិញ្ចាបិ, មហារាជ, ទានតោ ព្រហ្មចរិយមេវ មហប្ផលំ, ទ្វេបិ បនេតេ មហាបុរិសកត្តព្ពាវ. ទ្វីសុបិ អប្បមត្តោ ហុត្វា ទានញ្ច ទេហិ សីលញ្ច រក្ខាហី’’តិ វត្វា តំ ឱវទិត្វា សកដ្ឋានមេវ គតោ.

អថ នំ ទេវគណោ ‘‘មហារាជ, កុហិំ គតត្ថា’’តិ អាហ. សក្កោ ‘‘មិថិលាយំ និមិរញ្ញោ កង្ខ ឆិន្ទិតុ’’ន្តិ តមត្ថំ បកាសេត្វា ពោធិសត្តស្ស គុណេ វិត្ថារតោ វណ្ណេសិ. តំ សុត្វា ទេវា ‘‘មហារាជ, មយ្ហំ និមិរាជានំ ទដ្ឋុកាមម្ហា, សាធុ នំ បក្កោសាបេហី’’តិ វទិំសុ. សក្កោ ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆិត្វា មាតលិំ អាមន្តេសិ – ‘‘គច្ឆ និមិរាជានំ វេជយន្តំ អារោបេត្វា អានេហី’’តិ. សោ ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆិត្វា រថេន គន្ត្វា តត្ថ មហាសត្តំ អារោបេត្វា តេន យាចិតោ យថាកម្មំ បាបកម្មីនំ បុញ្ញកម្មីនញ្ច ឋានានិ អាចិក្ខន្តោ អនុក្កមេន ទេវលោកំ នេសិ. ទេវាបិ ខោ ‘‘និមិរាជា អាគតោ’’តិ សុត្វា ទិព្ពគន្ធវាសបុប្ផហត្ថា យាវ ចិត្តកូដទ្វារកោដ្ឋកា បច្ចុគ្គន្ត្វា មហាសត្តំ ទិព្ពគន្ធាទីហិ បូជេន្តា សុធម្មំ ទេវសភំ អានយិំសុ. រាជា រថា ឱតរិត្វា ទេវសភំ បវិសិត្វា សក្កេន សទ្ធិំ ឯកាសនេ និសីទិត្វា តេន ទិព្ពេហិ កាមេហិ និមន្តិយមានោ ‘‘អលំ, មហារាជ, មយ្ហំ ឥមេហិ យាចិតកូបមេហិ កាមេហី’’តិ បដិក្ខិបិត្វា អនេកបរិយាយេន ធម្មំ ទេសេត្វា មនុស្សគណនាយ សត្តាហមេវ ឋត្វា ‘‘គច្ឆាមហំ មនុស្សលោកំ, តត្ថ ទានាទីនិ បុញ្ញានិ ករិស្សាមី’’តិ អាហ. សក្កោ ‘‘និមិរាជានំ មិថិលំ នេហី’’តិ មាតលិំ អាណាបេសិ. សោ តំ វេជយន្តរថំ អារោបេត្វា បាចីនទិសាភាគេន មិថិលំ បាបុណិ. មហាជនោ ទិព្ពរថំ ទិស្វា រញ្ញោ បច្ចុគ្គមនំ អកាសិ. មាតលិ សីហបញ្ជរេ មហាសត្តំ ឱតារេត្វា អាបុច្ឆិត្វា សកដ្ឋានមេវ គតោ. មហាជនោបិ រាជានំ បរិវារេត្វា ‘‘កីទិសោ, ទេវ, ទេវលោកោ’’តិ បុច្ឆិ. រាជា ទេវលោកសម្បត្តិំ វណ្ណេត្វា ‘‘តុម្ហេបិ ទានាទីនិ បុញ្ញានិ ករោថ, ឯវំ តស្មិំ ទេវលោកេ ឧប្បជ្ជិស្សថា’’តិ ធម្មំ ទេសេសិ. សោ អបរភាគេ បុព្ពេ វុត្តនយេន បលិតំ ទិស្វា បុត្តស្ស រជ្ជំ បដិច្ឆាបេត្វា កាមេ បហាយ បព្ពជិត្វា ចត្តារោ ព្រហ្មវិហារេ ភាវេត្វា ព្រហ្មលោកូបគោ អហោសិ.

តទា សក្កោ អនុរុទ្ធោ អហោសិ. មាតលិ អានន្ទោ. ចតុរាសីតិ រាជសហស្សានិ ពុទ្ធបរិសា. និមិរាជា លោកនាថោ.

តស្ស ឥធាបិ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ ពោធិសម្ភារា និទ្ធារេតព្ពា. តថា ព្រហ្មលោកសម្បត្តិំ បហាយ បុព្ពេ អត្តនា បវត្តិតំ កល្យាណវត្តំ អនុប្បពន្ធេស្សាមីតិ មហាករុណាយ មនុស្សលោកេ និព្ពត្តនំ, ឧឡារោ ទានជ្ឈាសយោ, តទនុរូបា ទានាទីសុ បដិបត្តិ, មហាជនស្ស ច តត្ថ បតិដ្ឋាបនំ, យាវ ទេវមនុស្សានំ បត្ថដយសតា, សក្កស្ស ទេវរាជស្ស ឧបសង្កមនេ អតិវិម្ហយតា, តេន ទិព្ពសម្បត្តិយា និមន្តិយមានោបិ តំ អនលង្ករិត្វា បុញ្ញសម្ភារបរិព្រូហនត្ថំ បុន មនុស្សវាសូបគមនំ, លាភសម្បត្តីសុ សព្ពត្ថ អលគ្គភាវោតិ ឯវមាទយោ គុណានុភាវា និទ្ធារេតព្ពាតិ.

និមិរាជចរិយាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.