១១. រដ្ឋបាលត្ថេរអបទានវណ្ណនា

ឯកាទសមាបទានេ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោតិអាទិកំ អាយស្មតោ រដ្ឋបាលត្ថេរស្ស អបទានំ. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយានិ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ តស្ស ឧប្បត្តិតោ បុរេតរមេវ ហំសវតីនគរេ គហបតិមហាសាលកុលេ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តោ បិតុ អច្ចយេន ឃរាវាសេ បតិដ្ឋិតោ រតនកោដ្ឋាគារកម្មិកេន ទស្សិតំ អបរិមាណំ កុលវំសានុគតំ ធនំ ទិស្វា ‘‘ឥមំ ឯត្តកំ ធនរាសិំ មយ្ហំ អយ្យកបយ្យកាទយោ អត្តនា សទ្ធិំ គហេត្វា គន្តុំ នាសក្ខិំសុ, មយា បន គហេត្វា គន្តុំ វដ្ដតី’’តិ ចិន្តេត្វា កបណទ្ធិកាទីនំ មហាទានំ ទេតិ. សោ អភិញ្ញាលាភិំ ឯកំ តាបសំ ឧបដ្ឋហន្តោ តេន ទេវលោកាធិបច្ចេ ឧយ្យោជិតោ យាវជីវំ បុញ្ញានិ កត្វា តតោ ចុតោ ទេវោ ហុត្វា និព្ពត្តិ. សោ តត្ថ ទេវលោកេ ទេវរជ្ជំ ករោន្តោ យាវតាយុកំ ឋត្វា តតោ ចុតោ មនុស្សលោកេ ភិន្នំ រដ្ឋំ សន្ធារេតុំ សមត្ថស្ស កុលស្ស ឯកបុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តិ. តេន ច សមយេន បទុមុត្តរោ នាម ភគវា លោកេ ឧប្បជ្ជិត្វា បវត្តិតវរធម្មចក្កោ វេនេយ្យសត្តំ និព្ពានមហានគរសង្ខាតខេមន្តភូមិំ សម្បាបេសិ. អថ សោ កុលបុត្តោ អនុក្កមេន វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ ឧបាសកេហិ សទ្ធិំ វិហារំ គតោ សត្ថារំ ធម្មំ ទេសេន្តំ ទិស្វា បសន្នចិត្តោ បរិសបរិយន្តេ និសីទិ.

តេន ច សមយេន សត្ថា ឯកំ ភិក្ខុំ សទ្ធាបព្ពជិតានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសិ, តំ ទិស្វា បសន្នមានសោ តទត្ថាយ ចិត្តំ ឋបេត្វា សតសហស្សភិក្ខុបរិវារស្ស ភគវតោ មហតា សក្ការេន សត្តាហំ មហាទានំ បវត្តេត្វា បណិធានំ អកាសិ. សត្ថា តស្ស អនន្តរាយេន ឥជ្ឈនភាវំ ទិស្វា ‘‘អនាគតេ គោតមស្ស នាម សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស សាសនេ សទ្ធាបព្ពជិតានំ អគ្គោ ភវិស្សតី’’តិ ព្យាកាសិ. សោ សត្ថារំ ភិក្ខុសង្ឃញ្ច វន្ទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ. សោ តត្ថ យាវតាយុកំ បុញ្ញានិ កត្វា តតោ ចវិត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥតោ ទ្វានវុតិកប្បេ ផុស្សស្ស ភគវតោ កាលេ សត្ថុ វេមាតិកភាតិកេសុ តីសុ រាជបុត្តេសុ សត្ថារំ ឧបដ្ឋហន្តេសុ តេសំ បុញ្ញកិរិយាយ សហាយកិច្ចំ អកាសិ. ឯវំ តត្ថ តត្ថ ភវេ តំ តំ ពហុំ កុសលំ ឧបចិនិត្វា សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កុរុរដ្ឋេ ថុល្លកោដ្ឋិកនិគមេ រដ្ឋបាលសេដ្ឋិគេហេ និព្ពត្តិ, តស្ស ភិន្នំ រដ្ឋំ សន្ធារេតុំ សមត្ថេ កុលេ និព្ពត្តត្តា រដ្ឋបាលោតិ វំសានុគតមេវ នាមំ អហោសិ. សោ មហតា បរិវារេន វឌ្ឍន្តោ អនុក្កមេន យោព្ពនំ បត្តោ មាតាបិតូហិ បតិរូបេន ទារេន សំយោជេត្វា មហន្តេ ច យសេ បតិដ្ឋាបិតោ ទិព្ពសម្បត្តិសទិសំ សម្បត្តិំ បច្ចនុភោតិ. អថ ភគវា កុរុរដ្ឋេ ជនបទចារិកំ ចរន្តោ ថុល្លកោដ្ឋិកំ អនុបាបុណិ. តំ សុត្វា រដ្ឋបាលោ កុលបុត្តោ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ សត្តវារេ ភត្តច្ឆេទេ កត្វា កិច្ឆេន កសិរេន មាតាបិតរោ អនុជានាបេត្វា សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា បព្ពជ្ជំ យាចិត្វា សត្ថុ អាណត្តិយា អញ្ញតរស្ស ថេរស្ស សន្តិកេ បព្ពជិត្វា យោនិសោមនសិការេន កម្មំ ករោន្តោ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ.

១៧៩-១៨០. អថាយស្មា អបរភាគេ អត្តនោ បុព្ពកម្មំ សរិត្វា សោមនស្សជាតោ បុព្ពចរិតាបទានំ បកាសេន្តោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោតិអាទិមាហ. សុនាគោ សោ មយា ទិន្នោតិ តទា មហាធនសេដ្ឋិ ហុត្វា សព្ពំ សាបតេយ្យំ ទានមុខេ វិស្សជ្ជនសមយេ សត្តប្បតិដ្ឋោ សុន្ទរោ នាគោ ហត្ថិរាជា មយា ទិន្នោ អហោសិ. តំ ទស្សេន្តោ ឦសាទន្តោតិអាទិមាហ. ឦសាទន្តោ រថឦសប្បមាណទន្តោ, សោ មយា ទិន្នោ ហត្ថិនាគោ. ឧរូឡ្ហវាតិ រាជាវហនយោគ្គសមត្ថោ, រាជារហោ វា. សេតច្ឆត្តោតិ អលង្ការត្ថាយ ឧបដ្ឋហនសេតច្ឆត្តសហិតោតិ អត្ថោ. បសោភិតោតិ អារោហបរិណាហវា រូបសោភាហិ សម្បន្នោតិ អត្ថោ. សកប្បនោ សហត្ថិបោតិ ហត្ថិអលង្ការសហិតោ ហត្ថិគោបកសហិតោតិ អត្ថោ. ឥត្ថម្ភូតោ ហត្ថិនាគោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ មយា ទិន្នោតិ អត្ថោ.

១៨១. មយា ភត្តំ ការេត្វានាតិ មយា ការាបិតវិហារេ វសន្តានំ កោដិសង្ខានំ ភិក្ខូនំ និច្ចភត្តំ បដ្ឋបេត្វា មហេសិនោ និយ្យាទេសិន្តិ សម្ពន្ធោ.

១៨៣. ជលជុត្តមនាមកោតិ ជលតោ ជាតោ ជលជោ, កិំ តំ? បទុមំ, បទុមេន សមាននាមត្តា ឧត្តមត្តា ច បទុមុត្តរោ នាម ភគវាតិ អត្ថោ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

រដ្ឋបាលត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា.

ឆប្បញ្ញាសមមហាវគ្គវណ្ណនា សមត្តា.

ឥតិ វិសុទ្ធជនវិលាសិនិយា អបទាន-អដ្ឋកថាយ

ឯត្តាវតា ពុទ្ធបច្ចេកពុទ្ធសាវកត្ថេរាបទាន-អដ្ឋកថា សមត្តា.

និគមនកថា

សីហឡទីបកេ អប្បិច្ឆតាទិគុណវន្តានំ ថេរវំសប្បទីបានំ អានន្ទត្ថេរាទីនំ សព្ពសត្តានំ តណ្ហាមានទិដ្ឋាទយោ ឆេទននិគ្គហវិវេចនាទ្យត្ថំ សត្តហិ មាសេហិ អតិវិយ អារាធនេន លទ្ធកោសល្លេន ពោធិសម្ភារំ គវេសន្តេន សតិធិតិគតិវីរិយបរក្កមន្តេន មហាសមន្តគុណសោភនេន តិបិដកធរេន បណ្ឌិតេន អាភតំ ឥមំ អបទាន-អដ្ឋកថំ សព្ពោ សទេវលោកោ ជានាតូតិ.

អនេន លោភាទិមលា បជានំ, ចក្ខាទិរោគា វិវិធា ច ទុក្ខា;

កលហាទិភយា ទុក្ខិតា ជាតា, ចោរាទយោនត្ថករា ច លោកេ.

នស្សន្តុ មេ បញ្ច វេរា ច បាបា, នស្សន្តុ គិម្ហេ យថា វុដ្ឋិវាតា;

អដ្ឋង្គិកមគ្គវរេន បត្វា, និព្ពានបុរំ បដិបាទយាមិ.

សព្ពទិដ្ឋិញ្ច មទ្ទន្តោ, រាគទោសាទិបាបកេ;

សំសារវដ្ដំ ឆិន្ទិត្វា, ឧបេមិ សគ្គមោក្ខកេ.

អាណាខេត្តម្ហិ សព្ពត្ថ, អវីចិម្ហិ ភវគ្គតោ;

សព្ពេ ធម្មានុយាយន្តុ, តយោ លោកា ឧតុបិ ចាតិ.

អបទាន-អដ្ឋកថា សមត្តា.