អធិករណសមថសត្តកវណ្ណនា

អធិករណសមថេសុ អធិករណានិ សមេន្តិ វូបសមេន្តីតិ អធិករណសមថា. ឧប្បន្នុប្បន្នានន្តិ ឧប្បន្នានំ ឧប្បន្នានំ. អធិករណានន្តិ វិវាទាធិករណំ អនុវាទាធិករណំ អាបត្តាធិករណំ កិច្ចាធិករណន្តិ ឥមេសំ ចតុន្នំ. សមថាយ វូបសមាយាតិ សមថត្ថញ្ចេវ វូបសមនត្ថញ្ច. សម្មុខាវិនយោ ទាតព្ពោ…បេ… តិណវត្ថារកោតិ ឥមេ សត្ត សមថា ទាតព្ពា.

តត្រាយំ វិនិច្ឆយនយោ. អធិករណេសុ តាវ ធម្មោតិ វា អធម្មោតិ វា អដ្ឋារសហិ វត្ថូហិ វិវទន្តានំ ភិក្ខូនំ យោ វិវាទោ, ឥទំ វិវាទាធិករណំ នាម. សីលវិបត្តិយា វា អាចារទិដ្ឋិអាជីវវិបត្តិយា វា អនុវទន្តានំ អនុវាទោ ឧបវទនា ចេវ ចោទនា ច, ឥទំ អនុវាទាធិករណំ នាម. មាតិកាយ អាគតា បញ្ច, វិភង្គេ ទ្វេតិ សត្តបិ អាបត្តិក្ខន្ធា, ឥទំ អាបត្តាធិករណំ នាម. សង្ឃស្ស អបលោកនាទីនំ ចតុន្នំ កម្មានំ ករណំ, ឥទំ កិច្ចាធិករណំ នាម.

តត្ថ វិវាទាធិករណំ ទ្វីហិ សមថេហិ សម្មតិ សម្មុខាវិនយេន ច យេភុយ្យសិកាយ ច. សម្មុខាវិនយេនេវ សម្មមានំ យស្មិំ វិហារេ ឧប្បន្នំ តស្មិំយេវ វា អញ្ញត្ថ វូបសមេតុំ គច្ឆន្តានំ អន្តរាមគ្គេ វា យត្ថ គន្ត្វា សង្ឃស្ស និយ្យាតិតំ តត្ថ សង្ឃេន វា សង្ឃេ វូបសមេតុំ អសក្កោន្តេ តត្ថេវ ឧព្ពាហិកាយ សម្មតបុគ្គលេហិ វា វិនិច្ឆិតំ សម្មតិ. ឯវំ សម្មមានេ ច បនេតស្មិំ យា សង្ឃសម្មុខតា ធម្មសម្មុខតា វិនយសម្មុខតា បុគ្គលសម្មុខតា, អយំ សម្មុខាវិនយោ នាម.

តត្ថ ច ការកសង្ឃស្ស សង្ឃសាមគ្គិវសេន សម្មុខីភាវោ សង្ឃសម្មុខតា. សមេតព្ពស្ស វត្ថុនោ ភូតតា ធម្មសម្មុខតា. យថា តំ សមេតព្ពំ, តថេវ សម្មនំ វិនយសម្មុខតា. យោ ច វិវទតិ, យេន ច វិវទតិ, តេសំ ឧភិន្នំ អត្ថបច្ចត្ថិកានំ សម្មុខីភាវោ បុគ្គលសម្មុខតា. ឧព្ពាហិកាយ វូបសមេ បនេត្ថ សង្ឃសម្មុខតា បរិហាយតិ. ឯវំ តាវ សម្មុខាវិនយេនេវ សម្មតិ.

សចេ បនេវម្បិ ន សម្មតិ, អថ នំ ឧព្ពាហិកាយ សម្មតា ភិក្ខូ ‘‘ន មយំ សក្កោម វូបសមេតុ’’ន្តិ សង្ឃស្សេវ និយ្យាតេន្តិ, តតោ សង្ឃោ បញ្ចង្គសមន្នាគតំ ភិក្ខុំ សលាកគ្គាហាបកំ សម្មន្នតិ. តេន គុឡ្ហកវិវដកសកណ្ណជប្បកេសុ តីសុ សលាកគ្គាហេសុ អញ្ញតរវសេន សលាកំ គាហាបេត្វា សន្និបតិតបរិសាយ ធម្មវាទីនំ យេភុយ្យតាយ យថា តេ ធម្មវាទិនោ វទន្តិ, ឯវំ វូបសន្តំ អធិករណំ សម្មុខាវិនយេន ច យេភុយ្យសិកាយ ច វូបសន្តំ ហោតិ.

តត្ថ សម្មុខាវិនយោ វុត្តនយោ ឯវ. យំ បន យេភុយ្យសិកាកម្មស្ស ករណំ, អយំ យេភុយ្យសិកា នាម. ឯវំ វិវាទាធិករណំ ទ្វីហិ សមថេហិ សម្មតិ. អនុវាទាធិករណំ ចតូហិ សមថេហិ សម្មតិ – សម្មុខាវិនយេន ច សតិវិនយេន ច អមូឡ្ហវិនយេន ច តស្សបាបិយសិកាយ ច. សម្មុខាវិនយេនេវ សម្មមានំ យោ ច អនុវទតិ, យញ្ច អនុវទតិ, តេសំ វចនំ សុត្វា សចេ កាចិ អាបត្តិ នត្ថិ, ឧភោ ខមាបេត្វា, សចេ អត្ថិ, អយំ នាមេត្ថ អាបត្តីតិ ឯវំ វិនិច្ឆិតំ វូបសម្មតិ. តត្ថ សម្មុខាវិនយលក្ខណំ វុត្តនយមេវ. យទា បន ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ អមូលិកាយ សីលវិបត្តិយា អនុទ្ធំសិតស្ស សតិវិនយំ យាចមានស្ស សង្ឃោ ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន សតិវិនយំ ទេតិ, តទា សម្មុខាវិនយេន ច សតិវិនយេន ច វូបសន្តំ ហោតិ. ទិន្នេ បន សតិវិនយេ បុន តស្មិំ បុគ្គលេ កស្សចិ អនុវាទោ ន រុហតិ.

យទា ឧម្មត្តកោ ភិក្ខុ ឧម្មាទវសេន អស្សាមណកេ អជ្ឈាចារេ ‘‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិ’’ន្តិ ភិក្ខូហិ ចោទិយមានោ ‘‘ឧម្មត្តកេន មេ, អាវុសោ, ឯតំ កតំ, នាហំ តំ សរាមី’’តិ ភណន្តោបិ ភិក្ខូហិ ចោទិយមានោវ បុន អចោទនត្ថាយ អមូឡ្ហវិនយំ យាចតិ, សង្ឃោ ចស្ស ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ, តទា សម្មុខាវិនយេន ច អមូឡ្ហវិនយេន ច វូបសន្តំ ហោតិ. ទិន្នេ បន អមូឡ្ហវិនយេ បុន តស្មិំ បុគ្គលេ កស្សចិ តប្បច្ចយា អនុវាទោ ន រុហតិ.

យទា បន បារាជិកេន វា បារាជិកសាមន្តេន វា ចោទិយមានស្ស អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរតោ បាបុស្សន្នតាយ បាបិយស្ស បុគ្គលស្ស ‘‘សចាយំ អច្ឆិន្នមូលោ ភវិស្សតិ, សម្មា វត្តិត្វា ឱសារណំ លភិស្សតិ. សចេ ឆិន្នមូលោ អយមេវស្ស នាសនា ភវិស្សតី’’តិ មញ្ញមានោ សង្ឃោ ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន តស្សបាបិយសិកំ ករោតិ, តទា សម្មុខាវិនយេន ច តស្សបាបិយសិកាយ ច វូបសន្តំ ហោតីតិ. ឯវំ អនុវាទាធិករណំ ចតូហិ សមថេហិ សម្មតិ. អាបត្តាធិករណំ តីហិ សមថេហិ សម្មតិ សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច តិណវត្ថារកេន ច. តស្ស សម្មុខាវិនយេនេវ វូបសមោ នត្ថិ. យទា បន ឯកស្ស វា ភិក្ខុនោ សន្តិកេ សង្ឃគណមជ្ឈេសុ វា ភិក្ខុ លហុកំ អាបត្តិំ ទេសេតិ, តទា អាបត្តាធិករណំ សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច វូបសម្មតិ.

តត្ថ សម្មុខាវិនយេ តាវ យោ ច ទេសេតិ, យស្ស ច ទេសេតិ, តេសំ សម្មុខីភាវោ បុគ្គលសម្មុខតា. សេសំ វុត្តនយមេវ.

បុគ្គលស្ស គណស្ស ច ទេសនាកាលេ សង្ឃសម្មុខតា បរិហាយតិ. យា បនេត្ថ អហំ, ភន្តេ, ឥត្ថន្នាមំ អាបត្តិំ អាបន្នោតិ ច អាម, បស្សាមីតិ ច បដិញ្ញា, តាយ បដិញ្ញាយ ‘‘អាយតិំ សំវរេយ្យាសី’’តិ ករណំ, តំ បដិញ្ញាតករណំ នាម. សង្ឃាទិសេសេ ហិ បរិវាសាទិយាចនា បដិញ្ញា. បរិវាសាទីនំ ទានំ បដិញ្ញាតករណំ នាម. ទ្វេ បក្ខជាតា បន ភណ្ឌនការកា ភិក្ខូ ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចរិត្វា បុន លជ្ជិធម្មេ ឧប្បន្នេ សចេ មយំ ឥមាហិ អាបត្តីហិ អញ្ញមញ្ញំ ការេស្សាម, សិយាបិ តំ អធិករណំ កក្ខឡត្តាយ សំវត្តេយ្យាតិ អញ្ញមញ្ញំ អាបត្តិយា ការាបនេ ទោសំ ទិស្វា យទា តិណវត្ថារកកម្មំ ករោន្តិ, តទា អាបត្តាធិករណំ សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច សម្មតិ.

តត្ថ ហិ យត្តកា ហត្ថបាសូបគតា ‘‘ន មេតំ ខមតី’’តិ ឯវំ ទិដ្ឋាវិកម្មំ អកត្វា និទ្ទម្បិ ឱក្កន្តា ហោន្តិ, សព្ពេសំ ឋបេត្វា ថុល្លវជ្ជញ្ច គិហិបដិសំយុត្តញ្ច សព្ពាបត្តិយោ វុដ្ឋហន្តិ, ឯវំ អាបត្តាធិករណំ តីហិ សមថេហិ សម្មតិ. កិច្ចាធិករណំ ឯកេន សមថេន សម្មតិ សម្មុខាវិនយេនេវ. ឥមានិ ចត្តារិ អធិករណានិ យថានុរូបំ ឥមេហិ សត្តហិ សមថេហិ សម្មន្តិ. តេន វុត្តំ – ឧប្បន្នុប្បន្នានំ អធិករណានំ សមថាយ វូបសមាយ សម្មុខាវិនយោ ទាតព្ពោ…បេ… តិណវត្ថារកោតិ. អយមេត្ថ វិនិច្ឆយនយោ. វិត្ថារោ បន សមថក្ខន្ធកេ អាគតោយេវ. វិនិច្ឆយោបិស្ស សមន្តបាសាទិកាយំ វុត្តោ.

‘‘ឥមេ ខោ, អាវុសោ’’តិអាទិ វុត្តនយេនេវ យោជេតព្ពំ. ឥតិ ចុទ្ទសន្នំ សត្តកានំ វសេន អដ្ឋនវុតិ បញ្ហេ កថេន្តោ ថេរោ សាមគ្គិរសំ ទស្សេសីតិ.

សត្តកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.