គោបកវត្ថុវណ្ណនា

៣៥៣. សីលេសុ បរិបូរការិនីតិ បញ្ចសុ សីលេសុ បរិបូរការិនី. ឥត្ថិត្តំ វិរាជេត្វាតិ ឥត្ថិត្តំ នាម អលំ, ន ហិ ឥត្ថិត្តេ ឋត្វា ចក្កវត្តិសិរិំ, ន សក្កមារព្រហ្មសិរិយោ បច្ចនុភវិតុំ, ន បច្ចេកពោធិំ, ន សម្មាសម្ពោធិំ គន្តុំ សក្កាតិ ឯវំ ឥត្ថិត្តំ វិរាជេតិ នាម. មហន្តមិទំ បុរិសត្តំ នាម សេដ្ឋំ ឧត្តមំ, ឯត្ថ ឋត្វា សក្កា ឯតា សម្បត្តិយោ បាបុណិតុន្តិ ឯវំ បន បុរិសត្តំ ភាវេតិ នាម. សាបិ ឯវមកាសិ. តេន វុត្តំ – ‘‘ឥត្ថិត្តំ វិរាជេត្វា បុរិសត្តំ ភាវេត្វា’’តិ. ហីនំ គន្ធព្ពកាយន្តិ ហីនំ លាមកំ គន្ធព្ពនិកាយំ. កស្មា បន តេ បរិសុទ្ធសីលា តត្ថ ឧប្បន្នាតិ? បុព្ពនិកន្តិយា. បុព្ពេបិ កិរ នេសំ ឯតទេវ វសិតដ្ឋានំ, តស្មា និកន្តិវសេន តត្ថ ឧប្បន្នា. ឧបដ្ឋានន្តិ ឧបដ្ឋានសាលំ. បារិចរិយន្តិ បរិចរណភាវំ. គីតវាទិតេហិ អម្ហេ បរិចរិស្សាមាតិ អាគច្ឆន្តិ.

បដិចោទេសីតិ សារេសិ. សោ កិរ តេ ទិស្វា ‘‘ឥមេ ទេវបុត្តា អតិវិយ វិរោចេន្តិ អតិវណ្ណវន្តោ, កិំ នុ ខោ កម្មំ កត្វា អាគតា’’តិ អាវជ្ជន្តោ ‘‘ភិក្ខូ អហេសុ’’ន្តិ អទ្ទស. តតោ ‘‘ភិក្ខូ ហោន្តុ, សីលេសុ បរិបូរការិនោ’’តិ ឧបធារេន្តោ ‘‘បរិបូរការិនោ’’តិ អទ្ទស. ‘‘បរិបូរការិនោ ហោន្តុ, អញ្ញោ គុណោ អត្ថិ នត្ថី’’តិ ឧបធារេន្តោ ‘‘ឈានលាភិនោ’’តិ អទ្ទស. ‘‘ឈានលាភិនោ ហោន្តុ, កុហិំ វាសិកា’’តិ ឧបធារេន្តោ ‘‘មយ្ហំវ កុលូបកា’’តិ អទ្ទស. បរិសុទ្ធសីលា នាម ឆសុ ទេវលោកេសុ យត្ថិច្ឆន្តិ, តត្ថ និព្ពត្តន្តិ. ឥមេ បន ឧបរិទេវលោកេ ច ន និព្ពត្តា. ឈានលាភិនោ នាម ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តន្តិ, ឥមេ ច ព្រហ្មលោកេ ន និព្ពត្តា. អហំ បន ឯតេសំ ឱវាទេ ឋត្វា ទេវលោកសាមិកស្ស សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស បល្លង្កេ បុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តោ, ឥមេ ហីនេ គន្ធព្ពកាយេ និព្ពត្តា. អដ្ឋិវេធបុគ្គលា នាមេតេ វដ្ដេត្វា វដ្ដេត្វា គាឡ្ហំ វិជ្ឈិតព្ពាតិ ចិន្តេត្វា កុតោមុខា នាមាតិអាទីហិ វចនេហិ បដិចោទេសិ.

តត្ថ កុតោមុខាតិ ភគវតិ អភិមុខេ ធម្មំ ទេសេន្តេ តុម្ហេ កុតោមុខា កិំ អញ្ញា វិហិតា ឥតោ ចិតោ ច ឱលោកយមានា ឧទាហុ និទ្ទាយមានា? ទុទ្ទិដ្ឋរូបន្តិ ទុទ្ទិដ្ឋសភាវំ ទដ្ឋុំ អយុត្តំ. សហធម្មិកេតិ ឯកស្ស សត្ថុ សាសនេ សមាចិណ្ណធម្មេ កតបុញ្ញេ. តេសំ ភន្តេតិ តេសំ គោបកេន ទេវបុត្តេន ឯវំ វត្វា បុន ‘‘អហោ តុម្ហេ និល្លជ្ជា អហិរិកា’’តិអាទីហិ វចនេហិ បដិចោទិតានំ ទ្វេ ទេវា ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សតិំ បដិលភិំសុ.

កាយំ ព្រហ្មបុរោហិតន្តិ តេ កិរ ចិន្តយិំសុ – ‘‘នដេហិ នាម នច្ចន្តេហិ គាយន្តេហិ វាទេន្តេហិ អាគន្ត្វា ទាយោ នាម លភិតព្ពោ អស្ស, អយំ បន អម្ហាកំ ទិដ្ឋកាលតោ បដ្ឋាយ បក្ខិត្តលោណំ ឧទ្ធនំ វិយ តដតដាយតេវ, កិំ នុ ខោ ឥទ’’ន្តិ អាវជ្ជន្តា អត្តនោ សមណភាវំ បរិសុទ្ធសីលតំ ឈានលាភិតំ តស្សេវ កុលូបកភាវញ្ច ទិស្វា ‘‘បរិសុទ្ធសីលា នាម ឆសុ ទេវលោកេសុ យថារុចិតេ ឋានេ និព្ពត្តន្តិ, ឈានលាភិនោ ព្រហ្មលោកេ. មយំ ឧបរិទេវលោកេបិ ព្រហ្មលោកេបិ និព្ពត្តិតុំ នាសក្ខិម្ហ. អម្ហាកំ ឱវាទេ ឋត្វា អយំ ឥត្ថិកា ឧបរិ និព្ពត្តា, មយំ ភិក្ខូ សមានា ភគវតិ ព្រហ្មចរិយំ ចរិត្វា ហីនេ គន្ធព្ពកាយេ និព្ពត្តា. តេន នោ អយំ ឯវំ និគ្គណ្ហាតី’’តិ ញត្វា តស្ស កថំ សុណន្តាយេវ តេសុ ទ្វេ ជនា បឋមជ្ឈានសតិំ បដិលភិត្វា ឈានំ បាទកំ កត្វា សង្ខារេ សម្មសន្តា អនាគាមិផលេយេវ បតិដ្ឋហិំសុ. អថ នេសំ សោ បរិត្តោ កាមាវចរត្តភាវោ ធារេតុំ នាសក្ខិ. តស្មា តាវទេវ ចវិត្វា ព្រហ្មបុរោហិតេសុ និព្ពត្តា. សោ ច នេសំ កាយោ តត្ថ ឋិតានំយេវ និព្ពត្តោ. តេន វុត្តំ – ‘‘តេសំ, ភន្តេ, គោបកេន ទេវបុត្តេន បដិចោទិតានំ ទ្វេ ទេវា ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សតិំ បដិលភិំសុ កាយំ ព្រហ្មបុរោហិត’’ន្តិ.

តត្ថ ទិដ្ឋេវ ធម្មេតិ តស្មិញ្ញេវ អត្តភាវេ ឈានសតិំ បដិលភិំសុ. តត្ថេវ ឋត្វា ចុតា បន កាយំ ព្រហ្មបុរោហិតំ ព្រហ្មបុរោហិតសរីរំ បដិលភិំសូតិ ឯវមត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. ឯកោ បន ទេវោតិ ឯកោ ទេវបុត្តោ និកន្តិំ ឆិន្ទិតុំ អសក្កោន្តោ កាមេ អជ្ឈវសិ, តត្ថេវ អាវាសិកោ អហោសិ.

៣៥៤. សង្ឃញ្ចុបដ្ឋាសិន្តិ សង្ឃញ្ច ឧបដ្ឋាសិំ.

សុធម្មតាយាតិ ធម្មស្ស សុន្ទរភាវេន. តិទិវូបបន្នោតិ តិទិវេ តិទសបុរេ ឧបបន្នោ. គន្ធព្ពកាយូបគតេ វសីនេតិ គន្ធព្ពកាយំ អាវាសិកោ ហុត្វា ឧបគតេ. យេ ច មយំ បុព្ពេ មនុស្សភូតាតិ យេ បុព្ពេ មនុស្សភូតា មយំ អន្នេន បានេន ឧបដ្ឋហិម្ហាតិ ឥមិនា សទ្ធិំ យោជេត្វា អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

បាទូបសង្គយ្ហាតិ បាទេ ឧបសង្គយ្ហ បាទធោវនបាទមក្ខនានុប្បទានេន បូជេត្វា ចេវ វន្ទិត្វា ច. សកេ និវេសនេតិ អត្តនោ ឃរេ. ឥមស្សាបិ បទស្ស ឧបដ្ឋហិម្ហាតិ ឥមិនាវ សម្ពន្ធោ.

បច្ចត្តំ វេទិតព្ពោតិ អត្តនាវ វេទិតព្ពោ. អរិយាន សុភាសិតានីតិ តុម្ហេហិ វុច្ចមានានិ ពុទ្ធានំ ភគវន្តានំ សុភាសិតានិ.

តុម្ហេ បន សេដ្ឋមុបាសមានាតិ ឧត្តមំ ពុទ្ធំ ភគវន្តំ ឧបាសមានា អនុត្តរេ ពុទ្ធសាសនេ វា. ព្រហ្មចរិយន្តិ សេដ្ឋចរិយំ. ភវតូបបត្តីតិ ភវន្តានំ ឧបបត្តិ.

អគារេ វសតោ មយ្ហន្តិ ឃរមជ្ឈេ វសន្តស្ស មយ្ហំ.

ស្វជ្ជាតិ សោ អជ្ជ. គោតមសាវកេនាតិ ឥធ គោបកោ គោតមសាវកោតិ វុត្តោ. សមេច្ចាតិ សមាគន្ត្វា.

ហន្ទ វិយាយាម ព្យាយាមាតិ ហន្ទ ឧយ្យមាម ព្យាយមាម. មា នោ មយំ បរបេស្សា អហុម្ហាតិ នោតិ និបាតមត្តំ, មា មយំ បរស្ស បេសនការកាវ អហុម្ហាតិ អត្ថោ. គោតមសាសនានីតិ ឥធ បកតិយា បដិវិទ្ធំ បឋមជ្ឈានមេវ គោតមសាសនានីតិ វុត្តំ, តំ អនុស្សរំ អនុស្សរិត្វាតិ អត្ថោ.

ចិត្តានិ វិរាជយិត្វាតិ បញ្ចកាមគុណិកចិត្តានិ វិរាជយិត្វា. កាមេសុ អាទីនវន្តិ វិក្ខម្ភនវសេន បឋមជ្ឈានេន កាមេសុ អាទីនវំ អទ្ទសំសុ, សមុច្ឆេទវសេន តតិយមគ្គេន. កាមសំយោជនពន្ធនានីតិ កាមសញ្ញោជនានិ ច កាមពន្ធនានិ ច. បាបិមយោគានីតិ បាបិមតោ មារស្ស យោគភូតានិ, ពន្ធនភូតានីតិ អត្ថោ. ទុរច្ចយានីតិ ទុរតិក្កមានិ. សឥន្ទា ទេវា សបជាបតិកាតិ ឥន្ទំ ជេដ្ឋកំ កត្វា ឧបវិដ្ឋា សឥន្ទា បជាបតិំ ទេវរាជានំ ជេដ្ឋកំ កត្វា ឧបវិដ្ឋា សបជាបតិកា. សភាយុបវិដ្ឋាតិ សភាយំ ឧបវិដ្ឋា, និសិន្នាតិ អត្ថោ.

វីរាតិ សូរា. វិរាគាតិ វីតរាគា. វិរជំ ករោន្តាតិ វិរជំ អនាគាមិមគ្គំ ករោន្តា ឧប្បាទេន្តា. នាគោវ សន្នានិ គុណានីតិ កាមសញ្ញោជនពន្ធនានិ ឆេត្វា ទេវេ តាវតិំសេ អតិក្កមិំសុ. សំវេគជាតស្សាតិ ជាតសំវេគស្ស សក្កស្ស.

កាមាភិភូតិ ទុវិធានម្បិ កាមានំ អភិភូ. សតិយា វិហីនាតិ ឈានសតិវិរហិតា.

តិណ្ណំ តេសន្តិ តេសុ តីសុ ជនេសុ. អាវសិនេត្ថ ឯកោតិ តត្ថ ហីនេ កាយេ ឯកោយេវ អាវាសិកោ ជាតោ. សម្ពោធិបថានុសារិនោតិ អនាគាមិមគ្គានុសារិនោ. ទេវេបិ ហីឡេន្តីតិ ទ្វេ ទេវលោកេ ហីឡេន្តា អធោករោន្តា ឧបចារប្បនាសមាធីហិ សមាហិតត្តា អត្តនោ បាទបំសុំ ទេវតានំ មត្ថកេ ឱកិរន្តា អាកាសេ ឧប្បតិត្វា គតាតិ.

ឯតាទិសី ធម្មប្បកាសនេត្ថាតិ ឯត្ថ សាសនេ ឯវរូបា ធម្មប្បកាសនា, យាយ សាវកា ឯតេហិ គុណេហិ សមន្នាគតា ហោន្តិ. ន តត្ថ កិំ កង្ខតិ កោចិ សាវកោតិ កិំ តត្ថ តេសុ សាវកេសុ កោចិ ឯកសាវកោបិ ពុទ្ធាទីសុ វា ចាតុទ្ទិសភាវេ វា ន កង្ខតិ ‘‘សព្ពទិសាសុ អសជ្ជមានោ អគយ្ហមានោ វិហរតី’’តិ. ឥទានិ ភគវតោ វណ្ណំ ភណន្តោ ‘‘និតិណ្ណឱឃំ វិចិកិច្ឆឆិន្នំ, ពុទ្ធំ នមស្សាម ជិនំ ជនិន្ទ’’ន្តិ អាហ. តត្ថ វិចិកិច្ឆឆិន្នន្តិ ឆិន្នវិចិកិច្ឆំ. ជនិន្ទន្តិ សព្ពលោកុត្តមំ.

យំ តេ ធម្មន្តិ យំ តវ ធម្មំ. អជ្ឈគំសុ តេតិ តេ ទេវបុត្តា អធិគតា. កាយំ ព្រហ្មបុរោហិតន្តិ អម្ហាកំ បស្សន្តានំយេវ ព្រហ្មបុរោហិតសរីរំ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យំ តវ ធម្មំ ជានិត្វា តេសំ តិណ្ណំ ជនានំ តេ ទ្វេ វិសេសគូ អម្ហាកំ បស្សន្តានំយេវ កាយំ ព្រហ្មបុរោហិតំ អធិគន្ត្វា មគ្គផលវិសេសំ អជ្ឈគំសុ, មយម្បិ តស្ស ធម្មស្ស បត្តិយា អាគតម្ហាសិ មារិសាតិ. អាគតម្ហសេតិ សម្បត្តម្ហ. កតាវកាសា ភគវតា, បញ្ហំ បុច្ឆេមុ មារិសាតិ សចេ នោ ភគវា ឱកាសំ ករោតិ, អថ ភគវតា កតាវកាសា ហុត្វា បញ្ហំ, មារិស, បុច្ឆេយ្យាមាតិ អត្ថោ.