និទានវណ្ណនា

៣៤៤. ឯវំ មេ សុតន្តិ សក្កបញ្ហសុត្តំ. តត្រាយមនុត្តានបទវណ្ណនា – អម្ពសណ្ឌា នាម ព្រាហ្មណគាមោតិ សោ កិរ គាមោ អម្ពសណ្ឌានំ អវិទូរេ និវិដ្ឋោ, តស្មា ‘‘អម្ពសណ្ឌា’’ ត្វេវ វុច្ចតិ. វេទិយកេ បព្ពតេតិ សោ កិរ បព្ពតោ បព្ពតបាទេ ជាតេន មណិវេទិកាសទិសេន នីលវនសណ្ឌេន សមន្តា បរិក្ខិត្តោ, តស្មា ‘វេទិយកបព្ពតោ’ ត្វេវ សង្ខ្យំ គតោ. ឥន្ទសាលគុហាយន្តិ បុព្ពេបិ សា ទ្វិន្នំ បព្ពតានំ អន្តរេ គុហា, ឥន្ទសាលរុក្ខោ ចស្សា ទ្វារេ, តស្មា ‘ឥន្ទសាលគុហា’តិ សង្ខ្យំ គតា. អថ នំ កុដ្ដេហិ បរិក្ខិបិត្វា ទ្វារវាតបានានិ យោជេត្វា សុបរិនិដ្ឋិតសុធាកម្មមាលាកម្មលតាកម្មវិចិត្តំ លេណំ កត្វា ភគវតោ អទំសុ. បុរិមវោហារវសេន បន ‘‘ឥន្ទសាលគុហា’’ ត្វេវ នំ សញ្ជានន្តិ. តំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘ឥន្ទសាលគុហាយ’ន្តិ.

ឧស្សុក្កំ ឧទបាទីតិ ធម្មិកោ ឧស្សាហោ ឧប្បជ្ជិ. ននុ ច ឯស អភិណ្ហទស្សាវី ភគវតោ, ន សោ ទេវតាសន្និបាតោ នាម អត្ថិ, យត្ថាយំ ន អាគតបុព្ពោ, សក្កេន សទិសោ អប្បមាទវិហារី ទេវបុត្តោ នាម នត្ថិ. អថ កស្មា ពុទ្ធទស្សនំ អនាគតបុព្ពស្ស វិយ អស្ស ឧស្សាហោ ឧទបាទីតិ? មរណភយេន សន្តជ្ជិតត្តា. តស្មិំ កិរស្ស សមយេ អាយុ បរិក្ខីណោ, សោ បញ្ច បុព្ពនិមិត្តានិ ទិស្វា ‘‘បរិក្ខីណោ ទានិ មេ អាយូ’’តិ អញ្ញាសិ. យេសញ្ច ទេវបុត្តានំ មរណនិមិត្តានិ អាវិ ភវន្តិ, តេសុ យេ បរិត្តកេន បុញ្ញកម្មេន ទេវលោកេ និព្ពត្តា, តេ ‘‘កុហិំ នុ ខោ ឥទានិ និព្ពត្តិស្សាមា’’តិ ភយំ សន្តាសំ អាបជ្ជន្តិ. យេ កតភីរុត្តានា ពហុំ បុញ្ញំ កត្វា និព្ពត្តា, តេ អត្តនា ទិន្នទានំ រក្ខិតសីលំ ភាវិតភាវនញ្ច អាគម្ម ‘‘ឧបរិទេវលោកេ សម្បត្តិំ អនុភវិស្សាមា’’តិ ន ភាយន្តិ.

សក្កោ បន ទេវរាជា បុព្ពនិមិត្តានិ ទិស្វា ទសយោជនសហស្សំ ទេវនគរំ, យោជនសហស្សុព្ពេធំ វេជយន្តំ, តិយោជនសតិកំ សុធម្មទេវសភំ, យោជនសតុព្ពេធំ បារិច្ឆត្តកំ, សដ្ឋិយោជនិកំ បណ្ឌុកម្ពលសិលំ, អឌ្ឍតិយា នាដកកោដិយោ ទ្វីសុ ទេវលោកេសុ ទេវបរិសំ, នន្ទនវនំ, ចិត្តលតាវនំ, មិស្សកវនំ, ផារុសកវនន្តិ ឯតំ សព្ពសម្បត្តិំ ឱលោកេត្វា ‘‘នស្សតិ វត ភោ មេ អយំ សម្បត្តី’’តិ ភយាភិភូតោ អហោសិ.

តតោ ‘‘អត្ថិ នុ ខោ កោចិ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា លោកបិតាមហោ មហាព្រហ្មា វា, យោ មេ ហទយនិស្សិតំ សោកសល្លំ សមុទ្ធរិត្វា ឥមំ សម្បត្តិំ ថាវរំ ករេយ្យា’’តិ ឱលោកេន្តោ កញ្ចិ អទិស្វា បុន អទ្ទស ‘‘មាទិសានំ សតសហស្សានម្បិ ឧប្បន្នំ សោកសល្លំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ឧទ្ធរិតុំ បដិពលោ’’តិ. អថេវំ បរិវិតក្កេន្តស្ស តេន ខោ បន សមយេន សក្កស្ស ទេវានមិន្ទស្ស ឧស្សុក្កំ ឧទបាទិ ភគវន្តំ ទស្សនាយ.

កហំ នុ ខោ ភគវា ឯតរហិ វិហរតីតិ កតរស្មិំ ជនបទេ កតរំ នគរំ ឧបនិស្សាយ កស្ស បច្ចយេ បរិភុញ្ជន្តោ កស្ស អមតំ ធម្មំ ទេសយមានោ វិហរតីតិ. អទ្ទសា ខោតិ អទ្ទក្ខិ បដិវិជ្ឈិ. មារិសាតិ បិយវចនមេតំ, ទេវតានំ បាដិយេក្កោ វោហារោ. និទ្ទុក្ខាតិបិ វុត្តំ ហោតិ. កស្មា បនេស ទេវេ អាមន្តេសិ? សហាយត្ថាយ. បុព្ពេ កិរេស ភគវតិ សឡលឃរេ វិហរន្តេ ឯកកោវ ទស្សនាយ អគមាសិ. សត្ថា ‘‘អបរិបក្កំ តាវស្ស ញាណំ, កតិបាហំ បន អតិក្កមិត្វា មយិ ឥន្ទសាលគុហាយំ វិហរន្តេ បញ្ច បុព្ពនិមិត្តានិ ទិស្វា មរណភយភីតោ ទ្វីសុ ទេវលោកេសុ ទេវតាហិ សទ្ធិំ ឧបសង្កមិត្វា ចុទ្ទស បញ្ហេ បុច្ឆិត្វា ឧបេក្ខាបញ្ហវិស្សជ្ជនាវសានេ អសីតិយា ទេវតាសហស្សេហិ សទ្ធិំ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិស្សតី’’តិ ចិន្តេត្វា ឱកាសំ នាកាសិ. សោ ‘‘មម បុព្ពេបិ ឯកកស្ស គតត្តា សត្ថារា ឱកាសោ ន កតោ, អទ្ធា មេ នត្ថិ មគ្គផលស្ស ឧបនិស្សយោ, ឯកស្ស បន ឧបនិស្សយេ សតិ ចក្កវាឡបរិយន្តាយបិ បរិសាយ ភគវា ធម្មំ ទេសេតិយេវ. អវស្សំ ខោ បន ទ្វីសុ ទេវលោកេសុ កស្សចិ ទេវស្ស ឧបនិស្សយោ ភវិស្សតិ, តំ សន្ធាយ សត្ថា ធម្មំ ទេសេស្សតិ. តំ សុត្វា អហម្បិ អត្តនោ ទោមនស្សំ វូបសមេស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា សហាយត្ថាយ អាមន្តេសិ.

ឯវំ ភទ្ទំ តវាតិ ខោ ទេវា តាវតិំសាតិ ឯវំ ហោតុ មហារាជ, គច្ឆាម ភគវន្តំ ទស្សនាយ, ទុល្លភោ ពុទ្ធុប្បាទោ, ភទ្ទំ តវ, យោ ត្វំ ‘‘បព្ពតកីឡំ នទីកីឡំ គច្ឆាមា’’តិ អវត្វា អម្ហេ ឯវរូបេសុ ឋានេសុ និយោជេសីតិ. បច្ចស្សោសុន្តិ តស្ស វចនំ សិរសា សម្បដិច្ឆិំសុ.

៣៤៥. បញ្ចសិខំ គន្ធព្ពទេវបុត្តំ អាមន្តេសីតិ ទេវេ តាវ អាមន្តេតុ, ឥមំ កស្មា វិសុំ អាមន្តេសិ? ឱកាសករណត្ថំ. ឯវំ កិរស្ស អហោសិ ‘‘ទ្វីសុ ទេវលោកេសុ ទេវតា គហេត្វា ធុរេន បហរន្តស្ស វិយ សត្ថារំ ឧបសង្កមិតុំ ន យុត្តំ, អយំ បន បញ្ចសិខោ ទសពលស្ស ឧបដ្ឋាកោ វល្លភោ ឥច្ឆិតិច្ឆិតក្ខណេ គន្ត្វា បញ្ហំ បុច្ឆិត្វា ធម្មំ សុណាតិ, ឥមំ បុរតោ បេសេត្វា ឱកាសំ ការេត្វា ឥមិនា កតោកាសេ ឧបសង្កមិត្វា បញ្ហំ បុច្ឆិស្សាមី’’តិ ឱកាសករណត្ថំ អាមន្តេសិ.

ឯវំ ភទ្ទំ តវាតិ សោ ‘‘ឯវំ មហារាជ, ហោតុ, ភទ្ទំ តវ, យោ ត្វំ មំ ‘ឯហិ, មារិស, ឧយ្យានកីឡាទីនិ វា នដសមជ្ជាទីនិ វា ទស្សនាយ គច្ឆាមា’តិ អវត្វា ‘ពុទ្ធំ បស្សិស្សាម, ធម្មំ សោស្សាមា’តិ វទសី’’តិ ទឡ្ហតរំ ឧបត្ថម្ភេន្តោ ទេវានមិន្ទស្ស វចនំ បដិស្សុត្វា អនុចរិយំ សហចរណំ ឯកតោ គមនំ ឧបាគមិ.

តត្ថ ពេលុវបណ្ឌុន្តិ ពេលុវបក្កំ វិយ បណ្ឌុវណ្ណំ. តស្ស កិរ សោវណ្ណមយំ បោក្ខរំ, ឥន្ទនីលមយោ ទណ្ឌោ, រជតមយា តន្តិយោ, បវាឡមយា វេឋកា, វីណាបត្តកំ គាវុតំ, តន្តិពន្ធនដ្ឋានំ គាវុតំ, ឧបរិ ទណ្ឌកោ គាវុតន្តិ តិគាវុតប្បមាណា វីណា. ឥតិ សោ តំ វីណំ អាទាយ សមបញ្ញាសមុច្ឆនា មុច្ឆេត្វា អគ្គនខេហិ បហរិត្វា មធុរំ គីតស្សរំ និច្ឆារេត្វា សេសទេវេ សក្កស្ស គមនកាលំ ជានាបេន្តោ ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯវំ តស្ស គីតវាទិតសញ្ញាយ សន្និបតិតេ ទេវគណេ អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ…បេ… វេទិយកេ បព្ពតេ បច្ចុដ្ឋាសិ.

៣៤៦. អតិរិវ ឱភាសជាតោតិ អញ្ញេសុ ទិវសេសុ ឯកស្សេវ ទេវស្ស វា មារស្ស វា ព្រហ្មុនោ វា ឱភាសេន ឱភាសជាតោ ហោតិ, តំទិវសំ បន ទ្វីសុ ទេវលោកេសុ ទេវតានំ ឱភាសេន អតិរិវ ឱភាសជាតោ ឯកបជ្ជោតោ សហស្សចន្ទសូរិយឧគ្គតកាលសទិសោ អហោសិ. បរិតោ គាមេសុ មនុស្សាតិ សមន្តា គាមេសុ មនុស្សា. បកតិសាយមាសកាលេយេវ កិរ គាមមជ្ឈេ ទារកេសុ កីឡន្តេសុ តត្ថ សក្កោ អគមាសិ, តស្មា មនុស្សា បស្សិត្វា ឯវមាហំសុ. ននុ ច មជ្ឈិមយាមេ ទេវតា ភគវន្តំ ឧបសង្កមន្តិ, អយំ កស្មា បឋមយាមស្សាបិ បុរិមភាគេយេវ អាគតោតិ? មរណភយេនេវ តជ្ជិតត្តា. កិំសុ នាមាតិ កិំសុ នាម ភោ ឯតំ, កោ នុ ខោ អជ្ជ មហេសក្ខោ ទេវោ វា ព្រហ្មា វា ភគវន្តំ បញ្ហំ បុច្ឆិតុំ ធម្មំ សោតុំ ឧបសង្កមន្តោ, កថំសុ នាម ភោ ភគវា បញ្ហំ វិស្សជ្ជេស្សតិ ធម្មំ ទេសេស្សតិ, លាភា អម្ហាកំ, យេសំ នោ ឯវំ ទេវតានំ កង្ខាវិនោទកោ សត្ថា អវិទូរេ វិហារេ វសតិ, យេ លភាម ថាលកភិក្ខម្បិ កដច្ឆុភិក្ខម្បិ ទាតុន្តិ សំវិគ្គា លោមហដ្ឋជាតា ឧទ្ធគ្គលោមា ហុត្វា ទសនខសមោធានសមុជ្ជលំ អញ្ជលិំ សិរស្មិំ បតិដ្ឋបេត្វា នមស្សមានា អដ្ឋំសុ.

៣៤៧. ទុរុបសង្កមាតិ ទុបយិរុបាសិយា. អហំ សរាគោ សទោសោ សមោហោ, សត្ថា វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ, តស្មា ទុបយិរុបាសិយា តថាគតា មាទិសេន. ឈាយីតិ លក្ខណូបនិជ្ឈានេន ច អារម្មណូបនិជ្ឈានេន ច ឈាយី. តស្មិញ្ញេវ ឈានេ រតាតិ ឈានរតា. តទន្តរំ បដិសល្លីនាតិ តទន្តរំ បដិសល្លីនា សម្បតិ បដិសល្លីនា វា. តស្មា ន កេវលំ ឈាយី ឈានរតាតិ ទុរុបសង្កមា, ឥទានិមេវ បដិសល្លីនាតិបិ ទុរុបសង្កមា. បសាទេយ្យាសីតិ អារាធេយ្យាសិ, ឱកាសំ មេ ការេត្វា ទទេយ្យាសីតិ វទតិ. ពេលុវបណ្ឌុវីណំ អាទាយាតិ ននុ បុព្ពេវ អាទិន្នាតិ? អាម, អាទិន្នា. មគ្គគមនវសេន បន អំសកូដេ លគ្គិតា, ឥទានិ នំ វាមហត្ថេ ឋបេត្វា វាទនសជ្ជំ កត្វា អាទិយិ. តេន វុត្តំ ‘‘អាទាយា’’តិ.