បរិនិព្ពុតកថាវណ្ណនា

២១៩. ឥតោ បរំ យំ បរិនិព្ពានបរិកម្មំ កត្វា ភគវា បរិនិព្ពុតោ, តំ ទស្សេតុំ អថ ខោ ភគវា បឋមំ ឈានន្តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ បរិនិព្ពុតោ ភន្តេតិ និរោធំ សមាបន្នស្ស ភគវតោ អស្សាសបស្សាសានំ អភាវំ ទិស្វា បុច្ឆតិ. ន អាវុសោតិ ថេរោ កថំ ជានាតិ? ថេរោ កិរ សត្ថារា សទ្ធិំយេវ តំ តំ សមាបត្តិំ សមាបជ្ជន្តោ យាវ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនា វុដ្ឋានំ, តាវ គន្ត្វា ឥទានិ ភគវា និរោធំ សមាបន្នោ, អន្តោនិរោធេ ច កាលង្កិរិយា នាម នត្ថីតិ ជានាតិ.

អថ ខោ ភគវា សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជិ…បេ… តតិយជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា ចតុត្ថជ្ឈានំ សមាបជ្ជីតិ ឯត្ថ ភគវា ចតុវីសតិយា ឋានេសុ បឋមជ្ឈានំ សមាបជ្ជិ, តេរសសុ ឋានេសុ ទុតិយជ្ឈានំ, តថា តតិយជ្ឈានំ, បន្នរសសុ ឋានេសុ ចតុត្ថជ្ឈានំ សមាបជ្ជិ. កថំ? ទសសុ អសុភេសុ, ទ្វត្តិំសាការេ អដ្ឋសុ កសិណេសុ, មេត្តាករុណាមុទិតាសុ, អានាបានេ, បរិច្ឆេទាកាសេតិ ឥមេសុ តាវ ចតុវីសតិយា ឋានេសុ បឋមជ្ឈានំ សមាបជ្ជិ. ឋបេត្វា បន ទ្វត្តិំសាការញ្ច ទស អសុភានិ ច សេសេសុ តេរសសុ ទុតិយជ្ឈានំ, តេសុយេវ ច តតិយជ្ឈានំ សមាបជ្ជិ. អដ្ឋសុ បន កសិណេសុ, ឧបេក្ខាព្រហ្មវិហារេ, អានាបានេ, បរិច្ឆេទាកាសេ, ចតូសុ អរូបេសូតិ ឥមេសុ បន្នរសសុ ឋានេសុ ចតុត្ថជ្ឈានំ សមាបជ្ជិ. អយម្បិ ច សង្ខេបកថាវ. និព្ពានបុរំ បវិសន្តោ បន ភគវា ធម្មស្សាមី សព្ពាបិ ចតុវីសតិកោដិសតសហស្សសង្ខ្យា សមាបត្តិយោ បវិសិត្វា វិទេសំ គច្ឆន្តោ ញាតិជនំ អាលិង្គេត្វា វិយ សព្ពសមាបត្តិសុខំ អនុភវិត្វា បវិដ្ឋោ.

ចតុត្ថជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា សមនន្តរា ភគវា បរិនិព្ពាយីតិ ឯត្ថ ឈានសមនន្តរំ, បច្ចវេក្ខណាសមនន្តរន្តិ ទ្វេ សមនន្តរានិ. តត្ថ ឈានា វុដ្ឋាយ ភវង្គំ ឱតិណ្ណស្ស តត្ថេវ បរិនិព្ពានំ ឈានសមនន្តរំ នាម. ឈានា វុដ្ឋហិត្វា បុន ឈានង្គានិ បច្ចវេក្ខិត្វា ភវង្គំ ឱតិណ្ណស្ស តត្ថេវ បរិនិព្ពានំ បច្ចវេក្ខណាសមនន្តរំ នាម. ឥមានិបិ ទ្វេ សមនន្តរានេវ. ភគវា បន ឈានំ សមាបជ្ជិត្វា ឈានា វុដ្ឋាយ ឈានង្គានិ បច្ចវេក្ខិត្វា ភវង្គចិត្តេន អព្យាកតេន ទុក្ខសច្ចេន បរិនិព្ពាយិ. យេ ហិ កេចិ ពុទ្ធា វា បច្ចេកពុទ្ធា វា អរិយសាវកា វា អន្តមសោ កុន្ថកិបិល្លិកំ ឧបាទាយ សព្ពេ ភវង្គចិត្តេនេវ អព្យាកតេន ទុក្ខសច្ចេន កាលង្ករោន្តីតិ. មហាភូមិចាលាទីនិ វុត្តនយានេវាតិ.

២២០. ភូតាតិ សត្តា. អប្បដិបុគ្គលោតិ បដិភាគបុគ្គលវិរហិតោ. ពលប្បត្តោតិ ទសវិធញាណពលំ បត្តោ.

២២១. ឧប្បាទវយធម្មិនោតិ ឧប្បាទវយសភាវា. តេសំ វូបសមោតិ តេសំ សង្ខារានំ វូបសមោ, អសង្ខតំ និព្ពានមេវ សុខន្តិ អត្ថោ.

២២២. នាហុ អស្សាសបស្សាសោតិ ន ជាតោ អស្សាសបស្សាសោ. អនេជោតិ តណ្ហាសង្ខាតាយ ឯជាយ អភាវេន អនេជោ. សន្តិមារព្ភាតិ អនុបាទិសេសំ និព្ពានំ អារព្ភ បដិច្ច សន្ធាយ. យំ កាលមករីតិ យោ កាលំ អករិ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ‘‘អាវុសោ, យោ មម សត្ថា ពុទ្ធមុនិ សន្តិំ គមិស្សាមីតិ, សន្តិំ អារព្ភ កាលមករិ, តស្ស ឋិតចិត្តស្ស តាទិនោ ឥទានិ អស្សាសបស្សាសោ ន ជាតោ, នត្ថិ, នប្បវត្តតី’’តិ.

អសល្លីនេនាតិ អលីនេន អសង្កុដិតេន សុវិកសិតេនេវ ចិត្តេន. វេទនំ អជ្ឈវាសយីតិ វេទនំ អធិវាសេសិ, ន វេទនានុវត្តី ហុត្វា ឥតោ ចិតោ ច សម្បរិវត្តិ. វិមោក្ខោតិ កេនចិ ធម្មេន អនាវរណវិមោក្ខោ សព្ពសោ អបញ្ញត្តិភាវូបគមោ បជ្ជោតនិព្ពានសទិសោ ជាតោ.

២២៣. តទាសីតិ ‘‘សហ បរិនិព្ពានា មហាភូមិចាលោ’’តិ ឯវំ ហេដ្ឋា វុត្តំ ភូមិចាលមេវ សន្ធាយាហ. តញ្ហិ លោមហំសនញ្ច ភិំសនកញ្ច អាសិ. សព្ពាការវរូបេតេតិ សព្ពវរការណូបេតេ.

២២៤. អវីតរាគាតិ បុថុជ្ជនា ចេវ សោតាបន្នសកទាគាមិនោ ច. តេសញ្ហិ ទោមនស្សំ អប្បហីនំ. តស្មា តេបិ ពាហា បគ្គយ្ហ កន្ទន្តិ. ឧភោបិ ហត្ថេ សីសេ ឋបេត្វា រោទន្តីតិ សព្ពំ បុរិមនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

២២៥. ឧជ្ឈាយន្តីតិ ‘‘អយ្យា អត្តនាបិ អធិវាសេតុំ ន សក្កោន្តិ, សេសជនំ កថំ សមស្សាសេស្សន្តី’’តិ វទន្តិយោ ឧជ្ឈាយន្តិ. កថំភូតា បន ភន្តេ អាយស្មា អនុរុទ្ធោ ទេវតា មនសិករោតីតិ ទេវតា, ភន្តេ, កថំភូតា អាយស្មា អនុរុទ្ធោ សល្លក្ខេតិ, កិំ តា សត្ថុ បរិនិព្ពានំ អធិវាសេន្តីតិ?

អថ តាសំ បវត្តិទស្សនត្ថំ ថេរោ សន្តាវុសោតិអាទិមាហ. តំ វុត្តត្ថមេវ. រត្តាវសេសន្តិ ពលវបច្ចូសេ បរិនិព្ពុតត្តា រត្តិយា អវសេសំ ចុល្លកទ្ធានំ. ធម្មិយា កថាយាតិ អញ្ញា បាដិយេក្កា ធម្មកថា នាម នត្ថិ, ‘‘អាវុសោ សទេវកេ នាម លោកេ អប្បដិបុគ្គលស្ស សត្ថុនោ អយំ មច្ចុរាជា ន លជ្ជតិ, កិមង្គំ បន លោកិយមហាជនស្ស លជ្ជិស្សតី’’តិ ឯវរូបាយ បន មរណបដិសំយុត្តាយ កថាយ វីតិនាមេសុំ. តេសញ្ហិ តំ កថំ កថេន្តានំ មុហុត្តេនេវ អរុណំ ឧគ្គច្ឆិ.

២២៦. អថ ខោតិ អរុណុគ្គំ ទិស្វាវ ថេរោ ថេរំ ឯតទវោច. តេនេវ ករណីយេនាតិ កីទិសេន នុ ខោ បរិនិព្ពានដ្ឋានេ មាលាគន្ធាទិសក្ការេន ភវិតព្ពំ, កីទិសេន ភិក្ខុសង្ឃស្ស និសជ្ជដ្ឋានេន ភវិតព្ពំ, កីទិសេន ខាទនីយភោជនីយេន ភវិតព្ពន្តិ, ឯវំ យំ ភគវតោ បរិនិព្ពុតភាវំ សុត្វា កត្តព្ពំ តេនេវ ករណីយេន.