សុភទ្ទបរិព្ពាជកវត្ថុវណ្ណនា

២១២. សុភទ្ទោ នាម បរិព្ពាជកោតិ ឧទិច្ចព្រាហ្មណមហាសាលកុលា បព្ពជិតោ ឆន្នបរិព្ពាជកោ. កង្ខាធម្មោតិ វិមតិធម្មោ. កស្មា បនស្ស អជ្ជ ឯវំ អហោសីតិ? តថាវិធឧបនិស្សយត្តា. បុព្ពេ កិរ បុញ្ញករណកាលេ ទ្វេ ភាតរោ អហេសុំ. តេ ឯកតោវ សស្សំ អកំសុ. តត្ថ ជេដ្ឋកស្ស – ‘‘ឯកស្មិំ សស្សេ នវវារេ អគ្គសស្សទានំ មយា ទាតព្ព’’ន្តិ អហោសិ. សោ វប្បកាលេ ពីជគ្គំ នាម ទត្វា គព្ភកាលេ កនិដ្ឋេន សទ្ធិំ មន្តេសិ – ‘‘គព្ភកាលេ គព្ភំ ផាលេត្វា ទស្សាមា’’តិ កនិដ្ឋោ – ‘‘តរុណសស្សំ នាសេតុកាមោសី’’តិ អាហ. ជេដ្ឋោ កនិដ្ឋស្ស អននុវត្តនភាវំ ញត្វា ខេត្តំ វិភជិត្វា អត្តនោ កោដ្ឋាសតោ គព្ភំ ផាលេត្វា ខីរំ នីហរិត្វា សប្បិនវនីតេន សំយោជេត្វា អទាសិ, បុថុកកាលេ បុថុកំ ការេត្វា អទាសិ, លាយនកាលេ លាយនគ្គំ, វេណិករណេ វេណគ្គំ, កលាបាទីសុ កលាបគ្គំ, ខលគ្គំ, ខលភណ្ឌគ្គំ, កោដ្ឋគ្គន្តិ ឯវំ ឯកសស្សេ នវវារេ អគ្គទានំ អទាសិ. កនិដ្ឋោ បន ឧទ្ធរិត្វា អទាសិ.

តេសុ ជេដ្ឋកោ អញ្ញាសិកោណ្ឌញ្ញត្ថេរោ ជាតោ. ភគវា – ‘‘កស្ស នុ ខោ អហំ បឋមំ ធម្មំ ទេសេយ្យ’’ន្តិ ឱលោកេន្តោ ‘‘អញ្ញាសិកោណ្ឌញ្ញោ ឯកស្មិំ សស្សេ នវ អគ្គទានានិ អទាសិ, ឥមំ អគ្គធម្មំ តស្ស ទេសេស្សាមី’’តិ សព្ពបឋមំ ធម្មំ ទេសេសិ. សោ អដ្ឋារសហិ ព្រហ្មកោដីហិ សទ្ធិំ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋាសិ. កនិដ្ឋោ បន ឱហីយិត្វា បច្ឆា ទានស្ស ទិន្នត្តា សត្ថុ បរិនិព្ពានកាលេ ឯវំ ចិន្តេត្វា សត្ថារំ ទដ្ឋុកាមោ អហោសិ.

មា តថាគតំ វិហេឋេសីតិ ថេរោ កិរ – ‘‘ឯតេ អញ្ញតិត្ថិយា នាម អត្តនោ គហណមេវ គណ្ហន្តិ, តស្ស វិស្សជ្ជាបនត្ថាយ ភគវតោ ពហុំ ភាសមានស្ស កាយវាចាវិហេសា ភវិស្សតិ, បកតិយាបិ ច កិលន្តោយេវ ភគវា’’តិ មញ្ញមានោ ឯវមាហ. បរិព្ពាជកោ – ‘‘ន មេ អយំ ភិក្ខុ ឱកាសំ ករោតិ, អត្ថិកេន បន អនុវត្តិត្វា ការេតព្ពោ’’តិ ថេរំ អនុវត្តន្តោ ទុតិយម្បិ តតិយម្បិ អាហ.

២១៣. អស្សោសិ ខោតិ សាណិទ្វារេ ឋិតស្ស ភាសតោ បកតិសោតេនេវ អស្សោសិ, សុត្វា ច បន សុភទ្ទស្សេវ អត្ថាយ មហតា ឧស្សាហេន អាគតត្តា អលំ អានន្ទាតិអាទិមាហ. តត្ថ អលន្តិ បដិក្ខេបត្ថេ និបាតោ. អញ្ញាបេក្ខោវាតិ អញ្ញាតុកាមោវ ហុត្វា. អព្ភញ្ញិំសូតិ យថា តេសំ បដិញ្ញា, តថេវ ជានិំសុ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – សចេ នេសំ សា បដិញ្ញា និយ្យានិកា, សព្ពេ អព្ភញ្ញំសុ, នោ ចេ, ន អព្ភញ្ញំសុ. តស្មា កិំ តេសំ បដិញ្ញា និយ្យានិកា, អនិយ្យានិកាតិ អយមេវ តស្ស បញ្ហស្ស អត្ថោ. អថ ភគវា តេសំ អនិយ្យានិកភាវកថនេន អត្ថាភាវតោ ចេវ ឱកាសាភាវតោ ច ‘‘អល’’ន្តិ បដិក្ខិបិត្វា ធម្មមេវ ទេសេសិ. បឋមយាមស្មិញ្ហិ មល្លានំ ធម្មំ ទេសេត្វា មជ្ឈិមយាមេ សុភទ្ទស្ស, បច្ឆិមយាមេ ភិក្ខុសង្ឃំ ឱវទិត្វា ពលវបច្ចូសសមយេ បរិនិព្ពាយិស្សាមិច្ចេវ ភគវា អាគតោ.

២១៤. សមណោបិ តត្ថ ន ឧបលព្ភតីតិ បឋមោ សោតាបន្នសមណោបិ តត្ថ នត្ថិ, ទុតិយោ សកទាគាមិសមណោបិ, តតិយោ អនាគាមិសមណោបិ, ចតុត្ថោ អរហត្តសមណោបិ តត្ថ នត្ថីតិ អត្ថោ. ‘‘ឥមស្មិំ ខោ’’តិ បុរិមទេសនាយ អនិយមតោ វត្វា ឥទានិ អត្តនោ សាសនំ និយមេន្តោ អាហ. សុញ្ញា បរប្បវាទា សមណេភីតិ ចតុន្នំ មគ្គានំ អត្ថាយ អារទ្ធវិបស្សកេហិ ចតូហិ, មគ្គដ្ឋេហិ ចតូហិ, ផលដ្ឋេហិ ចតូហីតិ ទ្វាទសហិ សមណេហិ សុញ្ញា បរប្បវាទា តុច្ឆា រិត្តកា. ឥមេ ច សុភទ្ទាតិ ឥមេ ទ្វាទស ភិក្ខូ. សម្មា វិហរេយ្យុន្តិ ឯត្ថ សោតាបន្នោ អត្តនោ អធិគតដ្ឋានំ អញ្ញស្ស កថេត្វា តំ សោតាបន្នំ ករោន្តោ សម្មា វិហរតិ នាម. ឯស នយោ សកទាគាមិអាទីសុ. សោតាបត្តិមគ្គដ្ឋោ អញ្ញម្បិ សោតាបត្តិមគ្គដ្ឋំ ករោន្តោ សម្មា វិហរតិ នាម. ឯស នយោ សេសមគ្គដ្ឋេសុ. សោតាបត្តិមគ្គត្ថាយ អារទ្ធវិបស្សកោ អត្តនោ បគុណំ កម្មដ្ឋានំ កថេត្វា អញ្ញម្បិ សោតាបត្តិមគ្គត្ថាយ អារទ្ធវិបស្សកំ ករោន្តោ សម្មា វិហរតិ នាម. ឯស នយោ សេសមគ្គត្ថាយ អារទ្ធវិបស្សកេសុ. ឥទំ សន្ធាយាហ – ‘‘សម្មា វិហរេយ្យុ’’ន្តិ. អសុញ្ញោ លោកោ អរហន្តេហិ អស្សាតិ នឡវនំ សរវនំ វិយ និរន្តរោ អស្ស.

ឯកូនតិំសោ វយសាតិ វយេន ឯកូនតិំសវស្សោ ហុត្វា. យំ បព្ពជិន្តិ ឯត្ថ យន្តិ និបាតមត្តំ. កិំ កុសលានុឯសីតិ ‘‘កិំ កុសល’’ន្តិ អនុឯសន្តោ បរិយេសន្តោ. តត្ថ – ‘‘កិំ កុសល’’ន្តិ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ អធិប្បេតំ, តំ គវេសន្តោតិ អត្ថោ. យតោ អហន្តិ យតោ បដ្ឋាយ អហំ បព្ពជិតោ, ឯត្ថន្តរេ សមធិកានិ បញ្ញាស វស្សានិ ហោន្តីតិ ទស្សេតិ. ញាយស្ស ធម្មស្សាតិ អរិយមគ្គធម្មស្ស. បទេសវត្តីតិ បទេសេ វិបស្សនាមគ្គេ បវត្តន្តោ. ឥតោ ពហិទ្ធាតិ មម សាសនតោ ពហិទ្ធា. សមណោបិ នត្ថីតិ បទេសវត្តិវិបស្សកោបិ នត្ថិ, បឋមសមណោ សោតាបន្នោបិ នត្ថីតិ វុត្តំ ហោតិ.

យេ ឯត្ថាតិ យេ តុម្ហេ ឯត្ថ សាសនេ សត្ថារា សម្មុខា អន្តេវាសិកាភិសេកេន អភិសិត្តា, តេសំ វោ លាភា តេសំ វោ សុលទ្ធន្តិ. ពាហិរសមយេ កិរ យំ អន្តេវាសិកំ អាចរិយោ – ‘‘ឥមំ បព្ពាជេហិ, ឥមំ ឱវទ, ឥមំ អនុសាសា’’តិ វទតិ, សោ តេន អត្តនោ ឋានេ ឋបិតោ ហោតិ, តស្មា តស្ស – ‘‘ឥមំ បព្ពជេហិ, ឥមំ ឱវទ, ឥមំ អនុសាសា’’តិ ឥមេ លាភា ហោន្តិ. ថេរម្បិ សុភទ្ទោ តមេវ ពាហិរសមយំ គហេត្វា ឯវមាហ.

អលត្ថ ខោតិ កថំ អលត្ថ? ថេរោ កិរ នំ ឯកមន្តំ នេត្វា ឧទកតុម្ពតោ បានីយេន សីសំ តេមេត្វា តចបញ្ចកកម្មដ្ឋានំ កថេត្វា កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទាបេត្វា សរណានិ ទត្វា ភគវតោ សន្តិកំ អានេសិ. ភគវា ឧបសម្បាទេត្វា កម្មដ្ឋានំ អាចិក្ខិ. សោ តំ គហេត្វា ឧយ្យានស្ស ឯកមន្តេ ចង្កមំ អធិដ្ឋាយ ឃដេន្តោ វាយមន្តោ វិបស្សនំ វឌ្ឍេន្តោ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បត្វា អាគម្ម ភគវន្តំ វន្ទិត្វា និសីទិ. តំ សន្ធាយ – ‘‘អចិរូបសម្បន្នោ ខោ បនា’’តិអាទិ វុត្តំ.

សោ ច ភគវតោ បច្ឆិមោ សក្ខិសាវកោ អហោសីតិ សង្គីតិការកានំ វចនំ. តត្ថ យោ ភគវតិ ធរមានេ បព្ពជិត្វា អបរភាគេ ឧបសម្បទំ លភិត្វា កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា អរហត្តំ បាបុណាតិ, ឧបសម្បទម្បិ វា ធរមានេយេវ លភិត្វា អបរភាគេ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា អរហត្តំ បាបុណាតិ, កម្មដ្ឋានម្បិ វា ធរមានេយេវ គហេត្វា អបរភាគេ អរហត្តមេវ បាបុណាតិ, សព្ពោបិ សោ បច្ឆិមោ សក្ខិសាវកោ. អយំ បន ធរមានេយេវ ភគវតិ បព្ពជិតោ ច ឧបសម្បន្នោ ច កម្មដ្ឋានញ្ច គហេត្វា អរហត្តំ បត្តោតិ.

បញ្ចមភាណវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.