ចតុសំវេជនីយឋានវណ្ណនា

២០២. វស្សំវុដ្ឋាតិ ពុទ្ធកាលេ កិរ ទ្វីសុ កាលេសុ ភិក្ខូ សន្និបតន្តិ ឧបកដ្ឋាយ វស្សូបនាយិកាយ កម្មដ្ឋានគ្គហណត្ថំ, វុដ្ឋវស្សា ច គហិតកម្មដ្ឋានានុយោគេន និព្ពត្តិតវិសេសារោចនត្ថំ. យថា ច ពុទ្ធកាលេ, ឯវំ តម្ពបណ្ណិទីបេបិ អបារគង្គាយ ភិក្ខូ លោហបាសាទេ សន្និបតិំសុ, បារគង្គាយ ភិក្ខូ តិស្សមហាវិហារេ. តេសុ អបារគង្គាយ ភិក្ខូ សង្ការឆឌ្ឌកសម្មជ្ជនិយោ គហេត្វា អាគន្ត្វា មហាវិហារេ សន្និបតិត្វា ចេតិយេ សុធាកម្មំ កត្វា – ‘‘វុដ្ឋវស្សា អាគន្ត្វា លោហបាសាទេ សន្និបតថា’’តិ វត្តំ កត្វា ផាសុកដ្ឋានេសុ វសិត្វា វុដ្ឋវស្សា អាគន្ត្វា លោហបាសាទេ បញ្ចនិកាយមណ្ឌលេ, យេសំ បាឡិ បគុណា, តេ បាឡិំ សជ្ឈាយន្តិ. យេសំ អដ្ឋកថា បគុណា, តេ អដ្ឋកថំ សជ្ឈាយន្តិ. យោ បាឡិំ វា អដ្ឋកថំ វា វិរាធេតិ, តំ – ‘‘កស្ស សន្តិកេ តយា គហិត’’ន្តិ វិចារេត្វា ឧជុំ កត្វា គាហាបេន្តិ. បារគង្គាវាសិនោបិ តិស្សមហាវិហារេ ឯវមេវ ករោន្តិ. ឯវំ ទ្វីសុ កាលេសុ សន្និបតិតេសុ ភិក្ខូសុ យេ បុរេ វស្សូបនាយិកាយ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា គតា វិសេសារោចនត្ថំ អាគច្ឆន្តិ, ឯវរូបេ សន្ធាយ ‘‘បុព្ពេ ភន្តេ វស្សំវុដ្ឋា’’តិអាទិមាហ.

មនោភាវនីយេតិ មនសា ភាវិតេ សម្ភាវិតេ. យេ វា មនោ មនំ ភាវេន្តិ វឌ្ឍេន្តិ រាគរជាទីនិ បវាហេន្តិ, ឯវរូបេតិ អត្ថោ. ថេរោ កិរ វត្តសម្បន្នោ មហល្លកំ ភិក្ខុំ ទិស្វា ថទ្ធោ ហុត្វា ន និសីទតិ, បច្ចុគ្គមនំ កត្វា ហត្ថតោ ឆត្តញ្ច បត្តចីវរញ្ច គហេត្វា បីឋំ បប្ផោដេត្វា ទេតិ, តត្ថ និសិន្នស្ស វត្តំ កត្វា សេនាសនំ បដិជគ្គិត្វា ទេតិ. នវកំ ភិក្ខុំ ទិស្វា តុណ្ហីភូតោ ន និសីទតិ, សមីបេ ឋត្វា វត្តំ ករោតិ. សោ តាយ វត្តបដិបត្តិយា អបរិហានិំ បត្ថយមានោ ឯវមាហ.

អថ ភគវា – ‘‘អានន្ទោ មនោភាវនីយានំ ទស្សនំ ន លភិស្សាមី’’តិ ចិន្តេតិ, ហន្ទស្ស, មនោភាវនីយានំ ទស្សនដ្ឋានំ អាចិក្ខិស្សាមិ, យត្ថ វសន្តោ ឥតោ ចិតោ ច អនាហិណ្ឌិត្វាវ លច្ឆតិ មនោភាវនីយេ ភិក្ខូ ទស្សនាយាតិ ចិន្តេត្វា ចត្តារិមានីតិអាទិមាហ.

តត្ថ សទ្ធស្សាតិ ពុទ្ធាទីសុ បសន្នចិត្តស្ស វត្តសម្បន្នស្ស, យស្ស បាតោ បដ្ឋាយ ចេតិយង្គណវត្តាទីនិ សព្ពវត្តានិ កតានេវ បញ្ញាយន្តិ. ទស្សនីយានីតិ ទស្សនារហានិ ទស្សនត្ថាយ គន្តព្ពានិ. សំវេជនីយានីតិ សំវេគជនកានិ. ឋានានីតិ ការណានិ, បទេសឋានានេវ វា.

យេ ហិ កេចីតិ ឥទំ ចេតិយចារិកាយ សត្ថកភាវទស្សនត្ថំ វុត្តំ. តត្ថ ចេតិយចារិកំ អាហិណ្ឌន្តាតិ យេ ច តាវ តត្ថ តត្ថ ចេតិយង្គណំ សម្មជ្ជន្តា, អាសនានិ ធោវន្តា ពោធិម្ហិ ឧទកំ សិញ្ចន្តា អាហិណ្ឌន្តិ, តេសុ វត្តព្ពមេវ នត្ថិ អសុកវិហារេ ‘‘ចេតិយំ វន្ទិស្សាមា’’តិ និក្ខមិត្វា បសន្នចិត្តា អន្តរា កាលង្ករោន្តាបិ អនន្តរាយេន សគ្គេ បតិដ្ឋហិស្សន្តិ យេវាតិ ទស្សេតិ.