យមកសាលាវណ្ណនា

១៩៨. មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិន្តិ ឥធ ភិក្ខូនំ គណនបរិច្ឆេទោ នត្ថិ. វេឡុវគាមេ វេទនាវិក្ខម្ភនតោ បដ្ឋាយ ហិ – ‘‘ន ចិរេន ភគវា បរិនិព្ពាយិស្សតី’’តិ សុត្វា តតោ តតោ អាគតេសុ ភិក្ខូសុ ឯកភិក្ខុបិ បក្កន្តោ នាម នត្ថិ. តស្មា គណនវីតិវត្តោ សង្ឃោ អហោសិ. ឧបវត្តនំ មល្លានំ សាលវនន្តិ យថេវ ហិ កលម្ពនទីតីរតោ រាជមាតុវិហារទ្វារេន ថូបារាមំ គន្តព្ពំ ហោតិ, ឯវំ ហិរញ្ញវតិយា បារិមតីរតោ សាលវនុយ្យានំ, យថា អនុរាធបុរស្ស ថូបារាមោ, ឯវំ តំ កុសិនារាយំ ហោតិ. យថា ថូបារាមតោ ទក្ខិណទ្វារេន នគរំ បវិសនមគ្គោ បាចីនមុខោ គន្ត្វា ឧត្តរេន និវត្តោ, ឯវំ ឧយ្យានតោ សាលវនំ បាចីនមុខំ គន្ត្វា ឧត្តរេន និវត្តំ. តស្មា តំ – ‘‘ឧបវត្តន’’ន្តិ វុច្ចតិ. អន្តរេន យមកសាលានំ ឧត្តរសីសកន្តិ តស្ស កិរ មញ្ចកស្ស ឯកា សាលបន្តិ សីសភាគេ ហោតិ, ឯកា បាទភាគេ. តត្រាបិ ឯកោ តរុណសាលោ សីសភាគស្ស អាសន្នោ ហោតិ, ឯកោ បាទភាគស្ស. អបិ ច យមកសាលា នាម មូលខន្ធវិដបបត្តេហិ អញ្ញមញ្ញំ សំសិព្ពិត្វា ឋិតសាលាតិ វុត្តំ. មញ្ចកំ បញ្ញបេហីតិ តស្មិំ កិរ ឧយ្យានេ រាជកុលស្ស សយនមញ្ចោ អត្ថិ, តំ សន្ធាយ បញ្ញបេហីតិ អាហ. ថេរោបិ តំយេវ បញ្ញបេត្វា អទាសិ.

កិលន្តោស្មិ, អានន្ទ, និបជ្ជិស្សាមីតិ តថាគតស្ស ហិ –

‘‘គោចរិ កឡាបោ គង្គេយ្យោ, បិង្គលោ បព្ពតេយ្យកោ;

ហេមវតោ ច តម្ពោ ច, មន្ទាកិនិ ឧបោសថោ;

ឆទ្ទន្តោយេវ ទសមោ, ឯតេ នាគានមុត្តមា’’តិ. –

ឯត្ថ យំ ទសន្នំ គោចរិសង្ខាតានំ បកតិហត្ថីនំ ពលំ, តំ ឯកស្ស កឡាបស្សាតិ. ឯវំ ទសគុណវឌ្ឍិតាយ គណនាយ បកតិហត្ថីនំ កោដិសហស្សពលប្បមាណំ ពលំ, តំ សព្ពម្បិ ចុន្ទស្ស បិណ្ឌបាតំ បរិភុត្តកាលតោ បដ្ឋាយ ចង្គវារេ បក្ខិត្តឧទកំ វិយ បរិក្ខយំ គតំ. បាវានគរតោ តីណិ គាវុតានិ កុសិនារានគរំ, ឯតស្មិំ អន្តរេ បញ្ចវីសតិយា ឋានេសុ និសីទិត្វា មហតា ឧស្សាហេន អាគច្ឆន្តោបិ សូរិយស្ស អត្ថង្គមិតវេលាយំ សញ្ឈាសមយេ ភគវា សាលវនំ បវិដ្ឋោ. ឯវំ រោគោ សព្ពំ អារោគ្យំ មទ្ទន្តោ អាគច្ឆតិ. ឯតមត្ថំ ទស្សេន្តោ វិយ សព្ពលោកស្ស សំវេគករំ វាចំ ភាសន្តោ – ‘‘កិលន្តោស្មិ, អានន្ទ, និបជ្ជិស្សាមី’’តិ អាហ.

កស្មា បន ភគវា ឯវំ មហន្តេន ឧស្សាហេន ឥធាគតោ, កិំ អញ្ញត្ថ ន សក្កា បរិនិព្ពាយិតុន្តិ? បរិនិព្ពាយិតុំ នាម ន កត្ថចិ ន សក្កា, តីហិ បន ការណេហិ ឥធាគតោ, ឥទញ្ហិ ភគវា ឯវំ បស្សតិ – ‘‘មយិ អញ្ញត្ថ បរិនិព្ពាយន្តេ មហាសុទស្សនសុត្តស្ស អត្ថុប្បត្តិ ន ភវិស្សតិ, កុសិនារាយំ បន បរិនិព្ពាយន្តេ យមហំ ទេវលោកេ អនុភវិតព្ពំ សម្បត្តិំ មនុស្សលោកេយេវ អនុភវិំ, តំ ទ្វីហិ ភាណវារេហិ មណ្ឌេត្វា ទេសេស្សាមិ, តំ មេ សុត្វា ពហូ ជនា កុសលំ កាតព្ពំ មញ្ញិស្សន្តី’’តិ.

អបរម្បិ បស្សតិ – ‘‘មំ អញ្ញត្ថ បរិនិព្ពាយន្តំ សុភទ្ទោ ន បស្សិស្សតិ, សោ ច ពុទ្ធវេនេយ្យោ, ន សាវកវេនេយ្យោ; ន តំ សាវកា វិនេតុំ សក្កោន្តិ. កុសិនារាយំ បរិនិព្ពាយន្តំ បន មំ សោ ឧបសង្កមិត្វា បញ្ហំ បុច្ឆិស្សតិ, បញ្ហាវិស្សជ្ជនបរិយោសានេ ច សរណេសុ បតិដ្ឋាយ មម សន្តិកេ បព្ពជ្ជញ្ច ឧបសម្បទញ្ច លភិត្វា កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា មយិ ធរមានេយេវ អរហត្តំ បត្វា បច្ឆិមសាវកោ ភវិស្សតី’’តិ.

អបរម្បិ បស្សតិ – ‘‘មយិ អញ្ញត្ថ បរិនិព្ពាយន្តេ ធាតុភាជនីយេ មហាកលហោ ភវិស្សតិ, លោហិតំ នទី វិយ សន្ទិស្សតិ. កុសិនារាយំ បរិនិព្ពុតេ ទោណព្រាហ្មណោ តំ វិវាទំ វូបសមេត្វា ធាតុយោ វិភជិស្សតី’’តិ. ឥមេហិ តីហិ ការណេហិ ភគវា ឯវំ មហន្តេន ឧស្សាហេន ឥធាគតោតិ វេទិតព្ពោ.

សីហសេយ្យន្តិ ឯត្ថ កាមភោគីសេយ្យា, បេតសេយ្យា, សីហសេយ្យា, តថាគតសេយ្យាតិ ចតស្សោ សេយ្យា.

តត្ថ – ‘‘យេភុយ្យេន, ភិក្ខវេ, កាមភោគី សត្តា វាមេន បស្សេន សេន្តី’’តិ អយំ កាមភោគីសេយ្យា. តេសុ ហិ យេភុយ្យេន ទក្ខិណេន បស្សេន សយន្តា នាម នត្ថិ.

‘‘យេភុយ្យេន, ភិក្ខវេ, បេតា ឧត្តានា សេន្តី’’តិ អយំ បេតសេយ្យា. អប្បមំសលោហិតត្តា ហិ បេតា អដ្ឋិសង្ឃាដជដិតា ឯកេន បស្សេន សយិតុំ ន សក្កោន្តិ, ឧត្តានាវ សេន្តិ.

‘‘សីហោ, ភិក្ខវេ, មិគរាជា ទក្ខិណេន បស្សេន សេយ្យំ កប្បេតិ…បេ… អត្តមនោ ហោតី’’តិ (អ. និ. ៤.២៤៦) អយំ សីហសេយ្យា. តេជុស្សទត្តា ហិ សីហោ មិគរាជា ទ្វេ បុរិមបាទេ ឯកស្មិំ ឋានេ, បច្ឆិមបាទេ ឯកស្មិំ ឋានេ ឋបេត្វា នង្គុដ្ឋំ អន្តរសត្ថិម្ហិ បក្ខិបិត្វា បុរិមបាទបច្ឆិមបាទនង្គុដ្ឋានំ ឋិតោកាសំ សល្លក្ខេត្វា ទ្វិន្នំ បុរិមបាទានំ មត្ថកេ សីសំ ឋបេត្វា សយតិ. ទិវសំ សយិត្វាបិ បពុជ្ឈមានោ ន ឧត្រសន្តោ បពុជ្ឈតិ, សីសំ បន ឧក្ខិបិត្វា បុរិមបាទាទីនំ ឋិតោកាសំ សល្លក្ខេតិ. សចេ កិញ្ចិ ឋានំ វិជហិត្វា ឋិតំ ហោតិ – ‘‘ន យិទំ តុយ្ហំ ជាតិយា សូរភាវស្ស ច អនុរូប’’ន្តិ អនត្តមនោ ហុត្វា តត្ថេវ សយតិ, ន គោចរាយ បក្កមតិ. អវិជហិត្វា ឋិតេ បន – ‘‘តុយ្ហំ ជាតិយា ច សូរភាវស្ស ច អនុរូបមិទ’’ន្តិ ហដ្ឋតុដ្ឋោ ឧដ្ឋាយ សីហវិជម្ភិតំ វិជម្ភិត្វា កេសរភារំ វិធុនិត្វា តិក្ខត្តុំ សីហនាទំ នទិត្វា គោចរាយ បក្កមតិ.

‘‘ចតុត្ថជ្ឈានសេយ្យា បន តថាគតស្ស សេយ្យាតិ វុច្ចតិ’’ (អ. និ. ៤.២៤៦). តាសុ ឥធ សីហសេយ្យា អាគតា. អយញ្ហិ តេជុស្សទឥរិយាបថត្តា ឧត្តមសេយ្យា នាម.

បាទេ បាទន្តិ ទក្ខិណបាទេ វាមបាទំ. អច្ចាធាយាតិ អតិអាធាយ, ឦសកំ អតិក្កម្ម ឋបេត្វា. គោប្ផកេន ហិ គោប្ផកេ, ជាណុនា វា ជាណុម្ហិ សង្ឃដ្ដិយមានេ អភិណ្ហំ វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, ចិត្តំ ឯកគ្គំ ន ហោតិ, សេយ្យា អផាសុកា ហោតិ. យថា បន ន សង្ឃដ្ដេតិ, ឯវំ អតិក្កម្ម ឋបិតេ វេទនា នុប្បជ្ជតិ, ចិត្តំ ឯកគ្គំ ហោតិ, សេយ្យា ផាសុ ហោតិ. តស្មា ឯវំ និបជ្ជិ. អនុដ្ឋានសេយ្យំ ឧបគតត្តា បនេត្ថ – ‘‘ឧដ្ឋានសញ្ញំ មនសិ ករិត្វា’’តិ ន វុត្តំ. កាយវសេន ចេត្ថ អនុដ្ឋានំ វេទិតព្ពំ, និទ្ទាវសេន បន តំ រត្តិំ ភគវតោ ភវង្គស្ស ឱកាសោយេវ នាហោសិ. បឋមយាមស្មិញ្ហិ មល្លានំ ធម្មទេសនា អហោសិ, មជ្ឈិមយាមេ សុភទ្ទស្ស បច្ឆិមយាមេ ភិក្ខុសង្ឃំ ឱវទិ, ពលវបច្ចូសេ បរិនិព្ពាយិ.

សព្ពផាលិផុល្លាតិ សព្ពេ សមន្តតោ បុប្ផិតា មូលតោ បដ្ឋាយ យាវ អគ្គា ឯកច្ឆន្នា អហេសុំ, ន កេវលញ្ច យមកសាលាយេវ, សព្ពេបិ រុក្ខា សព្ពបាលិផុល្លាវ អហេសុំ. ន កេវលញ្ហិ តស្មិំយេវ ឧយ្យានេ, សកលញ្ហិបិ ទសសហស្សចក្កវាឡេ បុប្ផូបគា បុប្ផំ គណ្ហិំសុ, ផលូបគា ផលំ គណ្ហិំសុ, សព្ពរុក្ខានំ ខន្ធេសុ ខន្ធបទុមានិ, សាខាសុ សាខាបទុមានិ, វល្លីសុ វល្លិបទុមានិ, អាកាសេសុ អាកាសបទុមានិ បថវីតលំ ភិន្ទិត្វា ទណ្ឌបទុមានិ បុប្ផិំសុ. សព្ពោ មហាសមុទ្ទោ បញ្ចវណ្ណបទុមសញ្ឆន្នោ អហោសិ. តិយោជនសហស្សវិត្ថតោ ហិមវា ឃនពទ្ធមោរបិញ្ឆកលាបោ វិយ, និរន្តរំ មាលាទាមគវច្ឆិកោ វិយ, សុដ្ឋុ បីឡេត្វា អាពទ្ធបុប្ផវដំសកោ វិយ, សុបូរិតំ បុប្ផចង្កោដកំ វិយ ច អតិរមណីយោ អហោសិ.

តេ តថាគតស្ស សរីរំ ឱកិរន្តីតិ តេ យមកសាលា ភុម្មទេវតាហិ សញ្ចលិតខន្ធសាខវិដបា តថាគតស្ស សរីរំ អវកិរន្តិ, សរីរស្ស ឧបរិ បុប្ផានិ វិកិរន្តីតិ អត្ថោ. អជ្ឈោកិរន្តីតិ អជ្ឈោត្ថរន្តា វិយ កិរន្តិ. អភិប្បកិរន្តីតិ អភិណ្ហំ បុនប្បុនំ បកិរន្តិយេវ. ទិព្ពានីតិ ទេវលោកេ នន្ទបោក្ខរណីសម្ភវានិ, តានិ ហោន្តិ សុវណ្ណវណ្ណានិ បណ្ណច្ឆត្តប្បមាណបត្តានិ, មហាតុម្ពមត្តំ រេណុំ គណ្ហន្តិ. ន កេវលញ្ច មន្ទារវបុប្ផានេវ, អញ្ញានិបិ បន ទិព្ពានិ បារិច្ឆត្តកកោវិឡារបុប្ផាទីនិ សុវណ្ណចង្កោដកានិ បូរេត្វា ចក្កវាឡមុខវដ្ដិយម្បិ តិទសបុរេបិ ព្រហ្មលោកេបិ ឋិតាហិ ទេវតាហិ បវិដ្ឋានិ, អន្តលិក្ខា បតន្តិ. តថាគតស្ស សរីរន្តិ អន្តរា អវិកិណ្ណានេវ អាគន្ត្វា បត្តកិញ្ជក្ខរេណុចុណ្ណេហិ តថាគតស្ស សរីរមេវ ឱកិរន្តិ.

ទិព្ពានិបិ ចន្ទនចុណ្ណានីតិ ទេវតានំ ឧបកប្បនចន្ទនចុណ្ណានិ. ន កេវលញ្ច ទេវតានំយេវ, នាគសុបណ្ណមនុស្សានម្បិ ឧបកប្បនចន្ទនចុណ្ណានិ. ន កេវលញ្ច ចន្ទនចុណ្ណានេវ, កាឡានុសារិកលោហិតចន្ទនាទិសព្ពទិព្ពគន្ធជាលចុណ្ណានិ, ហរិតាលអញ្ជនសុវណ្ណរជតចុណ្ណានិ សព្ពទិព្ពគន្ធវាសវិកតិយោ សុវណ្ណរជតាទិសមុគ្គេ បូរេត្វា ចក្កវាឡមុខវដ្ដិអាទីសុ ឋិតាហិ ទេវតាហិ បវិដ្ឋានិ អន្តរា អវិប្បកិរិត្វា តថាគតស្សេវ សរីរំ ឱកិរន្តិ.

ទិព្ពានិបិ តូរិយានីតិ ទេវតានំ ឧបកប្បនតូរិយានិ. ន កេវលញ្ច តានិយេវ, សព្ពានិបិ តន្តិពទ្ធចម្មបរិយោនទ្ធឃនសុសិរភេទានិ ទសសហស្សចក្កវាឡេសុ ទេវនាគសុបណ្ណមនុស្សានំ តូរិយានិ ឯកចក្កវាឡេ សន្និបតិត្វា អន្តលិក្ខេ វជ្ជន្តីតិ វេទិតព្ពានិ.

ទិព្ពានិបិ សង្គីតានីតិ វរុណវារណទេវតា កិរ នាមេតា ទីឃាយុកា ទេវតា – ‘‘មហាបុរិសោ មនុស្សបថេ និព្ពត្តិត្វា ពុទ្ធោ ភវិស្សតី’’តិ សុត្វា ‘‘បដិសន្ធិគ្គហណទិវសេ នំ គហេត្វា គមិស្សាមា’’តិ មាលំ គន្ថេតុមារភិំសុ. តា គន្ថមានាវ – ‘‘មហាបុរិសោ មាតុកុច្ឆិយំ និព្ពត្តោ’’តិ សុត្វា ‘‘តុម្ហេ កស្ស គន្ថថា’’តិ វុត្តា ‘‘ន តាវ និដ្ឋាតិ, កុច្ឆិតោ និក្ខមនទិវសេ គណ្ហិត្វា គមិស្សាមា’’តិ អាហំសុ. បុនបិ ‘‘និក្ខន្តោ’’តិ សុត្វា ‘‘មហាភិនិក្ខមនទិវសេ គមិស្សាមា’’តិ. ឯកូនតិំសវស្សានិ ឃរេ វសិត្វា ‘‘អជ្ជ មហាភិនិក្ខមនំ និក្ខន្តោ’’តិបិ សុត្វា ‘‘អភិសម្ពោធិទិវសេ គមិស្សាមា’’តិ. ឆព្ពស្សានិ បធានំ កត្វា ‘‘អជ្ជ អភិសម្ពុទ្ធោ’’តិបិ សុត្វា ‘‘ធម្មចក្កប្បវត្តនទិវសេ គមិស្សាមា’’តិ. ‘‘សត្តសត្តាហានិ ពោធិមណ្ឌេ វីតិនាមេត្វា ឥសិបតនំ គន្ត្វា ធម្មចក្កំ បវត្តិត’’ន្តិបិ សុត្វា ‘‘យមកបាដិហារិយទិវសេ គមិស្សាមា’’តិ. ‘‘អជ្ជ យមកបាដិហារិយំ ករី’’តិបិ សុត្វា ‘‘ទេវោរោហណទិវសេ គមិស្សាមា’’តិ. ‘‘អជ្ជ ទេវោរោហណំ ករី’’តិបិ សុត្វា ‘‘អាយុសង្ខារោស្សជ្ជនេ គមិស្សាមា’’តិ. ‘‘អជ្ជ អាយុសង្ខារំ ឱស្សជី’’តិបិ សុត្វា ‘‘ន តាវ និដ្ឋាតិ, បរិនិព្ពានទិវសេ គមិស្សាមា’’តិ. ‘‘អជ្ជ ភគវា យមកសាលានមន្តរេ ទក្ខិណេន បស្សេន សតោ សម្បជានោ សីហសេយ្យំ ឧបគតោ ពលវបច្ចូសសមយេ បរិនិព្ពាយិស្សតិ. តុម្ហេ កស្ស គន្ថថា’’តិ សុត្វា បន – ‘‘កិន្នាមេតំ, ‘អជ្ជេវ មាតុកុច្ឆិយំ បដិសន្ធិំ គណ្ហិ, អជ្ជេវ មាតុកុច្ឆិតោ និក្ខមិ, អជ្ជេវ មហាភិនិក្ខមនំ និក្ខមិ, អជ្ជេវ ពុទ្ធោ អហោសិ, អជ្ជេវ ធម្មចក្កំ បវត្តយិ, អជ្ជេវ យមកបាដិហារិយំ អកាសិ, អជ្ជេវ ទេវលោកា ឱតិណ្ណោ, អជ្ជេវ អាយុសង្ខារំ ឱស្សជិ, អជ្ជេវ កិរ បរិនិព្ពាយិស្សតី’តិ. ននុ នាម ទុតិយទិវសេ យាគុបានកាលមត្តម្បិ ឋាតព្ពំ អស្ស. ទស បារមិយោ បូរេត្វា ពុទ្ធត្តំ បត្តស្ស នាម អននុច្ឆវិកមេត’’ន្តិ អបរិនិដ្ឋិតាវ មាលាយោ គហេត្វា អាគម្ម អន្តោ ចក្កវាឡេ ឱកាសំ អលភមានា ចក្កវាឡមុខវដ្ដិយំ លម្ពិត្វា ចក្កវាឡមុខវដ្ដិយាវ អាធាវន្តិយោ ហត្ថេន ហត្ថំ គីវាយ គីវំ គហេត្វា តីណិ រតនានិ អារព្ភ ទ្វត្តិំស មហាបុរិសលក្ខណានិ ឆព្ពណ្ណរស្មិយោ ទស បារមិយោ អឌ្ឍឆដ្ឋានិ ជាតកសតានិ ចុទ្ទស ពុទ្ធញាណានិ អារព្ភ គាយិត្វា តស្ស តស្ស អវសានេ ‘‘មហាយសោ, មហាយសោ’’តិ វទន្តិ. ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ – ‘‘ទិព្ពានិបិ សង្គីតានិ អន្តលិក្ខេ វត្តន្តិ តថាគតស្ស បូជាយា’’តិ.

១៩៩. ភគវា បន យមកសាលានំ អន្តរា ទក្ខិណេន បស្សេន និបន្នោយេវ បថវីតលតោ យាវ ចក្កវាឡមុខវដ្ដិយា, ចក្កវាឡមុខវដ្ដិតោ ច យាវ ព្រហ្មលោកា សន្និបតិតាយ បរិសាយ មហន្តំ ឧស្សាហំ ទិស្វា អាយស្មតោ អានន្ទស្ស អារោចេសិ. តេន វុត្តំ – ‘‘អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ…បេ… តថាគតស្ស បូជាយា’’តិ. ឯវំ មហាសក្ការំ ទស្សេត្វា តេនាបិ អត្តនោ អសក្កតភាវមេវ ទស្សន្តោ ន ខោ, អានន្ទ, ឯត្តាវតាតិអាទិមាហ.

ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ‘‘អានន្ទ, មយា ទីបង្ករបាទមូលេ និបន្នេន អដ្ឋ ធម្មេ សមោធានេត្វា អភិនីហារំ ករោន្តេន ន មាលាគន្ធតូរិយសង្គីតានំ អត្ថាយ អភិនីហារោ កតោ, ន ឯតទត្ថាយ បារមិយោ បូរិតា. តស្មា ន ខោ អហំ ឯតាយ បូជាយ បូជិតោ នាម ហោមី’’តិ.

កស្មា បន ភគវា អញ្ញត្ថ ឯកំ ឧមាបុប្ផមត្តម្បិ គហេត្វា ពុទ្ធគុណេ អាវជ្ជេត្វា កតាយ បូជាយ ពុទ្ធញាណេនាបិ អបរិច្ឆិន្នំ វិបាកំ វណ្ណេត្វា ឥធ ឯវំ មហន្តំ បូជំ បដិក្ខិបតីតិ? បរិសានុគ្គហេន ចេវ សាសនស្ស ច ចិរដ្ឋិតិកាមតាយ. សចេ ហិ ភគវា ឯវំ ន បដិក្ខិបេយ្យ, អនាគតេ សីលស្ស អាគតដ្ឋានេ សីលំ ន បរិបូរេស្សន្តិ, សមាធិស្ស អាគតដ្ឋានេ សមាធិំ ន បរិបូរេស្សន្តិ, វិបស្សនាយ អាគតដ្ឋានេ វិបស្សនាគព្ភំ ន គាហាបេស្សន្តិ. ឧបដ្ឋាកេ សមាទបេត្វា បូជំយេវ ការេន្តា វិហរិស្សន្តិ. អាមិសបូជា ច នាមេសា សាសនំ ឯកទិវសម្បិ ឯកយាគុបានកាលមត្តម្បិ សន្ធារេតុំ ន សក្កោតិ. មហាវិហារសទិសញ្ហិ វិហារសហស្សំ មហាចេតិយសទិសញ្ច ចេតិយសហស្សម្បិ សាសនំ ធារេតុំ ន សក្កោន្តិ. យេន កម្មំ កតំ, តស្សេវ ហោតិ. សម្មាបដិបត្តិ បន តថាគតស្ស អនុច្ឆវិកា បូជា. សា ហិ តេន បត្ថិតា ចេវ, សក្កោតិ សាសនញ្ច សន្ធារេតុំ, តស្មា តំ ទស្សេន្តោ យោ ខោ អានន្ទាតិអាទិមាហ.

តត្ថ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោតិ នវវិធស្ស លោកុត្តរធម្មស្ស អនុធម្មំ បុព្ពភាគបដិបទំ បដិបន្នោ. សាយេវ បន បដិបទា អនុច្ឆវិកត្តា ‘‘សាមីចី’’តិ វុច្ចតិ. តំ សាមីចិំ បដិបន្នោតិ សាមីចិប្បដិបន្នោ. តមេវ បុព្ពភាគបដិបទាសង្ខាតំ អនុធម្មំ ចរតិ បូរេតីតិ អនុធម្មចារី.

បុព្ពភាគបដិបទាតិ ច សីលំ អាចារបញ្ញត្តិ ធុតង្គសមាទានំ យាវ គោត្រភុតោ សម្មាបដិបទា វេទិតព្ពា. តស្មា យោ ភិក្ខុ ឆសុ អគារវេសុ បតិដ្ឋាយ បញ្ញត្តិំ អតិក្កមតិ, អនេសនាយ ជីវិកំ កប្បេតិ, អយំ ន ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ. យោ បន សព្ពំ អត្តនោ បញ្ញត្តំ សិក្ខាបទំ ជិនវេលំ ជិនមរិយាទំ ជិនកាឡសុត្តំ អណុមត្តម្បិ ន វីតិក្កមតិ, អយំ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ នាម. ភិក្ខុនិយាបិ ឯសេវ នយោ. យោ ឧបាសកោ បញ្ច វេរានិ ទស អកុសលកម្មបថេ សមាទាយ វត្តតិ អប្បេតិ, អយំ ន ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ. យោ បន តីសុ សរណេសុ, បញ្ចសុបិ សីលេសុ, ទសសុ សីលេសុ បរិបូរការី ហោតិ, មាសស្ស អដ្ឋ ឧបោសថេ ករោតិ, ទានំ ទេតិ, គន្ធបូជំ មាលាបូជំ ករោតិ, មាតរំ បិតរំ ឧបដ្ឋាតិ, ធម្មិកេ សមណព្រាហ្មណេ ឧបដ្ឋាតិ, អយំ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ នាម. ឧបាសិកាយបិ ឯសេវ នយោ.

បរមាយ បូជាយាតិ ឧត្តមាយ បូជាយ. អយញ្ហិ និរាមិសបូជា នាម សក្កោតិ មម សាសនំ សន្ធារេតុំ. យាវ ហិ ឥមា ចតស្សោ បរិសា មំ ឥមាយ បូជេស្សន្តិ, តាវ មម សាសនំ មជ្ឈេ នភស្ស បុណ្ណចន្ទោ វិយ វិរោចិស្សតីតិ ទស្សេតិ.