មហាភូមិចាលវណ្ណនា

១៧១. យំ មហាវាតាតិ យេន សមយេន យស្មិំ វា សមយេ មហាវាតា វាយន្តិ, មហាវាតា វាយន្តាបិ ឧក្ខេបកវាតា នាម ឧដ្ឋហន្តិ, តេ វាយន្តា សដ្ឋិសហស្សាធិកនវយោជនសតសហស្សពហលំ ឧទកសន្ធារកំ វាតំ ឧបច្ឆិន្ទន្តិ, តតោ អាកាសេ ឧទកំ ភស្សតិ, តស្មិំ ភស្សន្តេ បថវី ភស្សតិ. បុន វាតោ អត្តនោ ពលេន អន្តោធមករណេ វិយ ឧទកំ អាពន្ធិត្វា គណ្ហាតិ, តតោ ឧទកំ ឧគ្គច្ឆតិ, តស្មិំ ឧគ្គច្ឆន្តេ បថវី ឧគ្គច្ឆតិ. ឯវំ ឧទកំ កម្បិតំ បថវិំ កម្បេតិ. ឯតញ្ច កម្បនំ យាវ អជ្ជកាលាបិ ហោតិយេវ, ពហលភាវេន បន ន ឱគច្ឆនុគ្គច្ឆនំ បញ្ញាយតិ.

មហិទ្ធិកោ មហានុភាវោតិ ឥជ្ឈនស្ស មហន្តតាយ មហិទ្ធិកោ, អនុភវិតព្ពស្ស មហន្តតាយ មហានុភាវោ. បរិត្តាតិ ទុព្ពលា. អប្បមាណាតិ ពលវា. សោ ឥមំ បថវិំ កម្បេតីតិ សោ ឥទ្ធិំ និព្ពត្តេត្វា សំវេជេន្តោ មហាមោគ្គល្លានោ វិយ, វីមំសន្តោ វា មហានាគត្ថេរស្ស ភាគិនេយ្យោ សង្ឃរក្ខិតសាមណេរោ វិយ បថវិំ កម្បេតិ. សោ កិរាយស្មា ខុរគ្គេយេវ អរហត្តំ បត្វា ចិន្តេសិ – ‘‘អត្ថិ នុ ខោ កោចិ ភិក្ខុ, យេន បព្ពជិតទិវសេយេវ អរហត្តំ បត្វា វេជយន្តោ បាសាទោ កម្បិតបុព្ពោ’’តិ? តតោ – ‘‘នត្ថិ កោចី’’តិ ញត្វា – ‘‘អហំ កម្បេស្សាមី’’តិ អភិញ្ញាពលេន វេជយន្តមត្ថកេ ឋត្វា បាទេន បហរិត្វា កម្បេតុំ នាសក្ខិ. អថ នំ សក្កស្ស នាដកិត្ថិយោ អាហំសុ – ‘‘បុត្ត សង្ឃរក្ខិត, ត្វំ បូតិគន្ធេនេវ សីសេន វេជយន្តំ កម្បេតុំ ឥច្ឆសិ, សុប្បតិដ្ឋិតោ តាត បាសាទោ, កថំ កម្បេតុំ សក្ខិស្សសី’’តិ?

សាមណេរោ – ‘‘ឥមា ទេវតា មយា សទ្ធិំ កេឡិំ ករោន្តិ, អហំ ខោ បន អាចរិយំ នាលត្ថំ, កហំ នុ ខោ មេ អាចរិយោ សាមុទ្ទិកមហានាគត្ថេរោ’’តិ អាវជ្ជេន្តោ មហាសមុទ្ទេ ឧទកលេណំ មាបេត្វា ទិវាវិហារំ និសិន្នោតិ ញត្វា តត្ថ គន្ត្វា ថេរំ វន្ទិត្វា អដ្ឋាសិ. តតោ នំ ថេរោ – ‘‘កិំ, តាត សង្ឃរក្ខិត, អសិក្ខិត្វាវ យុទ្ធំ បវិដ្ឋោសី’’តិ វត្វា ‘‘នាសក្ខិ, តាត, វេជយន្តំ កម្បេតុ’’ន្តិ បុច្ឆិ. អាចរិយំ, ភន្តេ, នាលត្ថន្តិ. អថ នំ ថេរោ – ‘‘តាត តុម្ហាទិសេ អកម្បេន្តេ កោ អញ្ញោ កម្បេស្សតិ. ទិដ្ឋបុព្ពំ តេ, តាត, ឧទកបិដ្ឋេ គោមយខណ្ឌំ បិលវន្តំ, តាត, កបល្លកបូវំ បចន្តា អន្តន្តេន បរិច្ឆិន្ទន្តិ, ឥមិនា ឱបម្មេន ជានាហី’’តិ អាហ. សោ – ‘‘វដ្ដិស្សតិ, ភន្តេ, ឯត្តកេនា’’តិ វត្វា បាសាទេន បតិដ្ឋិតោកាសំ ឧទកំ ហោតូតិ អធិដ្ឋាយ វេជយន្តាភិមុខោ អគមាសិ.

ទេវធីតរោ តំ ទិស្វា – ‘‘ឯកវារំ លជ្ជិត្វា គតោ, បុនបិ សាមណេរោ ឯតិ, បុនបិ ឯតី’’តិ វទិំសុ. សក្កោ ទេវរាជា – ‘‘មា មយ្ហំ បុត្តេន សទ្ធិំ កថយិត្ថ, ឥទានិ តេន អាចរិយោ លទ្ធោ, ខណេន បាសាទំ កម្បេស្សតី’’តិ អាហ. សាមណេរោបិ បាទង្គុដ្ឋេន បាសាទថូបិកំ បហរិ. បាសាទោ ចតូហិ ទិសាហិ ឱណមតិ. ទេវតា – ‘‘បតិដ្ឋាតុំ ទេហិ, តាត, បាសាទស្ស បតិដ្ឋាតុំ ទេហិ, តាត, បាសាទស្សា’’តិ វិរវិំសុ. សាមណេរោ បាសាទំ យថាឋានេ ឋបេត្វា បាសាទមត្ថកេ ឋត្វា ឧទានំ ឧទានេសិ –

‘‘អជ្ជេវាហំ បព្ពជិតោ, អជ្ជ បត្តាសវក្ខយំ;

អជ្ជ កម្បេមិ បាសាទំ, អហោ ពុទ្ធស្សុឡារតា.

អជ្ជេវាហំ បព្ពជិតោ…បេ… អហោ ធម្មស្សុឡារតា.

អជ្ជេវាហំ បព្ពជិតោ…បេ… អហោ សង្ឃស្សុឡារតាតិ.

ឥតោ បរេសុ ឆសុ បថវីកម្បេសុ យំ វត្តព្ពំ, តំ មហាបទានេ វុត្តមេវ.

ឥតិ ឥមេសុ អដ្ឋសុ បថវីកម្បេសុ បឋមោ ធាតុកោបេន, ទុតិយោ ឥទ្ធានុភាវេន, តតិយចតុត្ថា បុញ្ញតេជេន, បញ្ចមោ ញាណតេជេន, ឆដ្ឋោ សាធុការទានវសេន, សត្តមោ ការុញ្ញភាវេន, អដ្ឋមោ អារោទនេន. មាតុកុច្ឆិំ ឱក្កមន្តេ ច តតោ និក្ខមន្តេ ច មហាសត្តេ តស្ស បុញ្ញតេជេន បថវី អកម្បិត្ថ. អភិសម្ពោធិយំ ញាណតេជេន អភិហតា ហុត្វា អកម្បិត្ថ. ធម្មចក្កប្បវត្តនេ សាធុការភាវសណ្ឋិតា សាធុការំ ទទមានា អកម្បិត្ថ. អាយុសង្ខារោស្សជ្ជនេ ការុញ្ញសភាវសណ្ឋិតា ចិត្តសង្ខោភំ អសហមានា អកម្បិត្ថ. បរិនិព្ពានេ អារោទនវេគតុន្នា ហុត្វា អកម្បិត្ថ. អយំ បនត្ថោ បថវីទេវតាយ វសេន វេទិតព្ពោ, មហាភូតបថវិយា បនេតំ នត្ថិ អចេតនត្តាតិ.

ឥមេ ខោ, អានន្ទ, អដ្ឋ ហេតូតិ ឯត្ថ ឥមេតិ និទ្ទិដ្ឋនិទស្សនំ. ឯត្តាវតា ច បនាយស្មា អានន្ទោ – ‘‘អទ្ធា អជ្ជ ភគវតា អាយុសង្ខារោ ឱស្សដ្ឋោ’’តិ សល្លក្ខេសិ. ភគវា បន សល្លក្ខិតភាវំ ជានន្តោបិ ឱកាសំ អទត្វាវ អញ្ញានិបិ អដ្ឋកានិ សម្បិណ្ឌេន្តោ – ‘‘អដ្ឋ ខោ ឥមា’’តិអាទិមាហ.