បច្ចយបច្ចនីយានុលោមវណ្ណនា

១៩០. ឥទានិ បច្ចនីយានុលោមេ គណនំ ទស្សេតុំ នហេតុបច្ចយា អារម្មណេ ទ្វេតិអាទិ អារទ្ធំ. តត្ថ ហេតុម្ហិ បច្ចនីកតោ ឋិតេ ឋបេត្វា អធិបតិំ អវសេសា អនុលោមតោ លព្ភន្តិ. បច្ឆាជាតោ បន អនុលោមតោ សព្ពត្ថេវ ន លព្ភតិ, យេ នវ បច្ចយា ‘‘អរូបានញ្ញេវា’’តិ វុត្តា, តេសុ បុរេជាតញ្ច អាសេវនញ្ច ឋបេត្វា អវសេសេសុ សត្តសុ បច្ចនីកតោ ឋិតេសុ សេសា អរូបដ្ឋានិកា អនុលោមតោ ន លព្ភន្តិ. យោ ហិ អារម្មណាទីហិ នុប្បជ្ជតិ, ន សោ អនន្តរាទយោ លភតិ. បដិសន្ធិវិបាកោ បន បុរេជាតតោ, សព្ពវិបាកោ ច សទ្ធិំ កិរិយមនោធាតុយា អាសេវនតោ អនុប្បជ្ជមានោបិ អនន្តរាទយោ លភតិ, តស្មា ‘‘បុរេជាតញ្ច អាសេវនញ្ច ឋបេត្វា’’តិ វុត្តំ.

បុរេជាតបច្ឆាជាតអាសេវនវិបាកវិប្បយុត្តេសុ បច្ចនីកតោ ឋិតេសុ ឯកំ ឋបេត្វា អវសេសា អនុលោមតោ លព្ភន្តិ. កម្មបច្ចយេ បច្ចនីកតោ ឋិតេ ឋបេត្វា វិបាកបច្ចយំ អវសេសា អនុលោមតោ លព្ភន្តិ. អាហារិន្ទ្រិយេសុ បច្ចនីកតោ ឋិតេសុ ឋបេត្វា សព្ពដ្ឋានិកេ ចេវ អញ្ញមញ្ញកម្មាហារិន្ទ្រិយបច្ចយេ ច អវសេសា អនុលោមតោ ន លព្ភន្តិ, ឥតរេ យុជ្ជមានកវសេន លព្ភន្តិ. ឈានបច្ចយេ បច្ចនីកតោ ឋិតេ. ហេតាធិបតិអាសេវនមគ្គបច្ចយា អនុលោមតោ ន លព្ភន្តិ. មគ្គបច្ចយេ បច្ចនីកតោ ឋិតេ ហេតាធិបតិបច្ចយា អនុលោមតោ ន លព្ភន្តិ. វិប្បយុត្តបច្ចយេ បច្ចនីកតោ ឋិតេ បុរេជាតបច្ចយំ ឋបេត្វា អវសេសា អនុលោមតោ លព្ភន្តិ. ឯវំ តេសុ តេសុ បច្ចយេសុ បច្ចនីកតោ ឋិតេសុ យេ យេ អនុលោមតោ ន លព្ភន្តិ, តេ តេ ញត្វា តេសំ តេសំ បច្ចយានំ សំសន្ទនេ ឩនតរគណនានំ វសេន គណនា វេទិតព្ពា.

១៩១-១៩៥. ទុមូលកាទីសុ ច នយេសុ យំ យំ បច្ចយំ អាទិំ កត្វា យេ យេ ទុកាទយោ ទស្សិតា, តេ តេ លព្ភមានាលព្ភមានបច្ចយវសេន យថា យថា ទស្សិតា, តថា តថា សាធុកំ សល្លក្ខេតព្ពា. តត្ថ យំ នហេតុវសេន ទុមូលកាទយោ នយេ ទស្សេន្តេន នហេតុបច្ចយា នារម្មណបច្ចយា…បេ… នាសេវនបច្ចយាតិ វត្វា ‘‘យាវ អាសេវនា សព្ពំ សទិស’’ន្តិ វុត្តំ. តស្ស, ‘‘នអញ្ញមញ្ញបច្ចយា សហជាតេ ឯក’’ន្តិអាទីហិ សទិសតា វេទិតព្ពា. យំ បន ‘‘នកម្មេ គណិតេ បញ្ច គណ្ហាតី’’តិ សីហឡភាសាយ លិខិតំ, តស្សត្ថោ – នហេតុបច្ចយំ អាទិំ កត្វា នកម្មបច្ចយាតិ ឯវំ នកម្មបច្ចយេន ឃដិតេ សហជាតេ ឯកន្តិ ឯវំ ទស្សិតា បញ្ចេវ បច្ចយា អនុលោមតោ លព្ភន្តិ, ន អញ្ញេតិ. ឯវំ អញ្ញេសុបិ ឯវរូបេសុ ឋានេសុ ព្យញ្ជនំ អនាទិយិត្វា អធិប្បេតត្ថោយេវ គហេតព្ពោ. ឯវរូបញ្ហិ ព្យញ្ជនំ អត្តនោ សញ្ញានិពន្ធនត្ថំ បោរាណេហិ សកសកភាសាយ លិខិតំ.

អបិច ឥមស្មិំ បច្ចនីយានុលោមេ បច្ចយុប្បន្នធម្មេសុបិ អត្ថិ ធម្មោ កម្មបច្ចយំ លភតិ, ន ឥន្ទ្រិយបច្ចយំ. សោ អសញ្ញេសុ ចេវ បញ្ចវោការេ បវត្តេ ច រូបជីវិតិន្ទ្រិយវសេន វេទិតព្ពោ. អត្ថិ ធម្មោ មគ្គបច្ចយំ លភតិ, នហេតុបច្ចយំ. សោ វិចិកិច្ឆុទ្ធច្ចសហជាតមោហវសេន វេទិតព្ពោ. អត្ថិ ធម្មោ ឈានបច្ចយំ លភតិ, នមគ្គបច្ចយំ. សោ មនោធាតុអហេតុកមនោវិញ្ញាណធាតុវសេន វេទិតព្ពោ. យត្ថ កដត្តារូបានិ នានាក្ខណិកកម្មវសេនេវ កម្មបច្ចយំ លភន្តិ, តត្ថ រូបធម្មា ហេតាធិបតិវិបាកិន្ទ្រិយឈានមគ្គបច្ចយេ ន លភន្តិ, សព្ពដ្ឋានិកា បច្ចនីយា ន ហោន្តិ. អហេតុកេ អធិបតិបច្ចយោ នត្ថីតិ ឥមេសម្បិ បកិណ្ណកានំ វសេនេត្ថ គណនវារោ អសម្មោហតោ វេទិតព្ពោ.

តត្រាយំ នយោ – នហេតុបច្ចយា អារម្មណេ ទ្វេតិ ឯត្ថ តាវ អហេតុកមោហោ ចេវ អហេតុកវិបាកកិរិយា ច បច្ចយុប្បន្នំ, តស្មា អកុសលេនាកុសលំ, អព្យាកតេន អព្យាកតំ សន្ធាយេត្ថ ទ្វេតិ វុត្តំ. សេសេសុបិ ឯសេវ នយោ. អាសេវនេ បន វិបាកំ ន លព្ភតិ, តថា កិរិយមនោធាតុ. តស្មា កិរិយាហេតុមនោវិញ្ញាណធាតុវសេនេត្ថ អព្យាកតេន អព្យាកតំ វេទិតព្ពំ. វិបាកេ ឯកន្តិ អព្យាកតេន អព្យាកតមេវ. មគ្គេ ឯកន្តិ អកុសលេន អកុសលមេវ.

១៩៦-១៩៧. នារម្មណមូលកេ ហេតុយា បញ្ចាតិ រូបមេវ សន្ធាយ វុត្តំ. តញ្ហិ កុសលំ អកុសលំ អព្យាកតំ កុសលាព្យាកតំ អកុសលាព្យាកតញ្ចាតិ បញ្ច កោដ្ឋាសេ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ. សព្ពបញ្ចកេសុ ឯសេវ នយោ. អញ្ញមញ្ញេ ឯកន្តិ ភូតរូបានិ ចេវ វត្ថុញ្ច សន្ធាយ វុត្តំ. តានិ ហិ នារម្មណបច្ចយា អញ្ញមញ្ញបច្ចយា ឧប្បជ្ជន្តិ. តិមូលកេបិ ឯសេវ នយោ.

១៩៨-២០២. នាធិបតិមូលកេ ហេតុយា នវាតិ អនុលោមេ ហេតុម្ហិ វុត្តានេវ. តីណីតិអាទីនិបិ ហេដ្ឋា អនុលោមេ វុត្តសទិសានេវ. តិមូលកេ ទ្វេតិ ហេដ្ឋា នហេតុបច្ចយា អារម្មណេ វុត្តសទិសានេវ.

២០៣-២៣៣. នបុរេជាតមូលកេ ហេតុយា សត្តាតិ ហេដ្ឋា ‘‘អារុប្បេ កុសលំ ឯកំ ខន្ធំ បដិច្ចា’’តិអាទិនា នយេន បុរេជាតេ ទស្សិតានេវ. សព្ពសត្តកេសុ ឯសេវ នយោ. នកម្មមូលកេ ហេតុយា តីណីតិអាទីសុ ចេតនាវ បច្ចយុប្បន្នា. តស្មា កុសលំ អកុសលំ អព្យាកតញ្ច បដិច្ច ឧប្បត្តិំ សន្ធាយ តីណីតិ វុត្តំ. ឥមិនា នយេន ‘‘ឯកំ ទ្វេ តីណិ បញ្ច សត្ត នវា’’តិ អាគតដ្ឋានេសុ គណនា វេទិតព្ពា. ‘‘ចត្តារិ ឆ អដ្ឋា’’តិ ឥមា បន តិស្សោ គណនា នត្ថេវាតិ.

បច្ចយបច្ចនីយានុលោមវណ្ណនា.

និដ្ឋិតា ច បដិច្ចវារស្ស អត្ថវណ្ណនា.