បច្ចយបច្ចនីយវណ្ណនា

៨៦-៨៧. បច្ចយបច្ចនីយំ បន យស្មា កុសលបទេ ន លព្ភតិ កុសលធម្មស្ស ហេតុបច្ចយេន វិនា អនុប្បត្តិតោ, តស្មា អកុសលំ ធម្មំ បដិច្ចាតិអាទិ អារទ្ធំ. តត្ថ នហេតុបច្ចយាតិ ហេតុបច្ចយបដិក្ខេបោ ហេតុបច្ចយំ វិនា អញ្ញេន បច្ចយេន ឧប្បជ្ជតីតិ អត្ថោ. វិចិកិច្ឆាសហគតោ ឧទ្ធច្ចសហគតោ មោហោតិ អយញ្ហិ សម្បយុត្តធម្មានញ្ចេវ ចិត្តសមុដ្ឋានរូបស្ស ច សយំ ហេតុបច្ចយោ ហោតិ, អញ្ញស្ស បន សម្បយុត្តហេតុនោ អភាវា ន ហេតុបច្ចយា ឧប្បជ្ជតីតិ ឋបេត្វា ហេតុបច្ចយំ សេសេហិ អត្តនោ អនុរូបបច្ចយេហិ ឧប្បជ្ជតិ. ឥមិនា នយេន សព្ពបច្ចយបដិក្ខេបេសុ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. អហេតុកំ វិបាកាព្យាកតន្តិ ឥទំ រូបសមុដ្ឋាបកវសេនេវ វេទិតព្ពំ. អញ្ញេសុបិ ឯវរូបេសុ ឯសេវ នយោ.

៨៨. នអធិបតិបច្ចយេ កាមំ អធិបតិបិ អត្តនា សទ្ធិំ ទុតិយស្ស អធិបតិនោ អភាវា នអធិបតិបច្ចយំ លភតិ, យថា បន វិចិកិច្ឆុទ្ធច្ចសហគតោ មោហោ អហេតុកោ, ន តថា អធិបតយោ ឯវ និរាធិបតិ. ឆន្ទាទីសុ បន អញ្ញតរំ អធិបតិំ អកត្វា កុសលាទីនំ ឧប្បត្តិកាលេ សព្ពេបិ កុសលាទយោ និរាធិបតិនោ. តស្មា មោហំ វិយ វិសុំ អធិបតិមត្តមេវ អនុទ្ធរិត្វា សព្ពសង្គាហិកវសេន ឯសា ‘‘ឯកំ ខន្ធំ បដិច្ច តយោ ខន្ធា’’តិអាទិកា ទេសនា កតាតិ វេទិតព្ពា.

៨៩. នានន្តរនសមនន្តរេសុ នារម្មណេ វិយ រូបមេវ បច្ចយុប្បន្នំ. តេន វុត្តំ ‘‘នារម្មណបច្ចយសទិស’’ន្តិ. សហជាតបច្ចយោ បរិហីនោ. យថា ចេស, តថា និស្សយអត្ថិអវិគតបច្ចយាបិ. កិំ ការណា? ឯតេហិ វិនា កស្សចិ អនុប្បត្តិតោ. សហជាតនិស្សយអត្ថិអវិគតបច្ចយេបិ ហិ បច្ចក្ខាយ ឯកោបិ រូបារូបធម្មោ នុប្បជ្ជតិ, តស្មា តេ បរិហីនា.

៩០. នអញ្ញមញ្ញបច្ចយវិភង្គេ បដិសន្ធិក្ខណេ វិបាកាព្យាកតេ ខន្ធេ បដិច្ច កដត្តារូបន្តិ ហទយវត្ថុវជ្ជំ វេទិតព្ពំ.

៩១. នឧបនិស្សយបច្ចយវិភង្គេ រូបមេវ បច្ចយុប្បន្នំ, តញ្ហិ ឧបនិស្សយំ ន លភតិ. អរូបំ បន កិញ្ចាបិ អារម្មណូបនិស្សយបកតូបនិស្សយេ ន លភេយ្យ, អនន្តរូបនិស្សយមុត្តកំ បន នត្ថិ. តេន វុត្តំ ‘‘នារម្មណបច្ចយសទិស’’ន្តិ.

៩២. នបុរេជាតេ ចិត្តសមុដ្ឋានរូបន្តិ បញ្ចវោការវសេន វុត្តំ.

៩៣. នបច្ឆាជាតបច្ចយាតិ ឯត្ថ សហជាតបុរេជាតបច្ចយា សង្គហំ គច្ឆន្តិ. តស្មា សហជាតបច្ចយសទិសា ឯត្ថ បាឡិ, សា នអធិបតិបច្ចយេ វិត្ថារិតាតិ ឥធ សង្ខិត្តា. នាសេវនបច្ចយេ កុសលាកុសលា បឋមជវនវសេន វេទិតព្ពា, តថា កិរិយាព្យាកតំ. បាឡិ បន ឥធាបិ នអធិបតិបច្ចយេ វិត្ថារិតវសេន វេទិតព្ពា. តេនេវាហ – ‘‘នបច្ឆាជាតបច្ចយម្បិ នាសេវនបច្ចយម្បិ នាធិបតិបច្ចយសទិស’’ន្តិ.

៩៤-៩៧. នកម្មបច្ចយេ វិបាកចេតនា នានាក្ខណិកកម្មបច្ចយំ លភតីតិ ន គហិតា. នាហារបច្ចយេ ឯកច្ចំ រូបមេវ បច្ចយុប្បន្នំ, តថា នឥន្ទ្រិយបច្ចយេ.

៩៨. នឈានបច្ចយេ បញ្ចវិញ្ញាណធម្មា ចេវ ឯកច្ចញ្ច រូបំ បច្ចយុប្បន្នំ. បញ្ចវិញ្ញាណស្មិញ្ហិ វេទនា ច ចិត្តេកគ្គតា ច ទុព្ពលត្តា ឧបនិជ្ឈានលក្ខណំ ន បាបុណន្តីតិ ឈានបច្ចយេ ន គហិតា.

៩៩-១០២. នមគ្គបច្ចយេ អហេតុកវិបាកកិរិយញ្ចេវ ឯកច្ចញ្ច រូបំ បច្ចយុប្បន្នំ. នសម្បយុត្តនោនត្ថិនោវិគតេសុ រូបមេវ បច្ចយុប្បន្នំ. តេន វុត្តំ ‘‘នារម្មណបច្ចយសទិស’’ន្តិ.

១០៣. នហេតុយា ទ្វេតិ ឯកមូលកគណនាយ យថាបាឡិមេវ និយ្យាតិ.

១០៤. ទុមូលកេ នហេតុបច្ចយា នារម្មណេ ឯកន្តិ ឯត្ថ កិញ្ចាបិ ពហុគណនេន សទ្ធិំ ឩនតរគណនស្ស សំសន្ទនេ ឩនតរគណនវសេន នហេតុយា វិយ ទ្វីហិ ភវិតព្ពំ. នារម្មណវសេន បន អរូបធម្មានំ បរិហីនត្តា អព្យាកតំ បដិច្ច រូបាព្យាកតស្ស ឧប្បត្តិំ សន្ធាយ ‘‘ឯក’’ន្តិ វុត្តំ. សព្ពេសុ ឯកកេសុបិ ឯសេវ នយោ. ទ្វេតិ វុត្តដ្ឋានេ បន នហេតុយា លទ្ធវសេន វារទ្វយំ វេទិតព្ពំ.

១០៥-១០៦. តិមូលកាទីសុ បន សព្ពេសុ នារម្មណបច្ចយស្ស អបរិហីនត្តា ឯកមេវ វិស្សជ្ជនន្តិ អយំ បច្ចនីយេ នហេតុបច្ចយំ អាទិំ កត្វា ឯកមូលកាទីសុ គណនា.

១០៧-១៣០. នារម្មណបច្ចយាទយោ បន ឯកមូលកេ តាវ បុរិមេន សទិសត្តា ឥធាបិ ន ទស្សិតាយេវ. នារម្មណបច្ចយវសេន ទុមូលកេ នារម្មណបច្ចយា, នហេតុយា ឯកន្តិ នហេតុទុមូលកេ វុត្តមេវ. នាធិបតិយា បញ្ចាតិ នារម្មណបច្ចយេ លទ្ធវសេន វេទិតព្ពាតិ ឯវំ សព្ពសំសន្ទនេសុ ឩនតរគណនស្សេវ បច្ចយស្ស វសេន គណនា វេទិតព្ពា. យត្ថ យត្ថ ច នារម្មណបច្ចយោ បវិសតិ, តត្ថ តត្ថ រូបមេវ បច្ចយុប្បន្នំ. នានន្តរនសមនន្តរនអញ្ញមញ្ញនឧបនិស្សយនាហារនឥន្ទ្រិយនសម្បយុត្តនោនត្ថិនោវិគតបច្ចយានំ បវិដ្ឋដ្ឋានេបិ ឯសេវ នយោ. នាហារនឥន្ទ្រិយនឈាននមគ្គបច្ចយា សព្ពត្ថ សទិសវិស្សជ្ជនា. នសហជាតាទិចតុក្កំ ឥធាបិ បរិហីនមេវាតិ ឥទមេត្ថ លក្ខណំ. ឥមិនា បន លក្ខណេន សព្ពេសុ ទុមូលកាទីសុ ‘‘អយំ បច្ចយោ មូលំ, អយមេត្ថ ទុមូលកោ, អយំ តិមូលកោ, អយំ សព្ពមូលកោ’’តិ សល្លក្ខេត្វា ឩនតរគណនស្ស បច្ចយស្ស វសេន គណនា វេទិតព្ពាតិ.

បច្ចយបច្ចនីយវណ្ណនា.