១. បណ្ណត្តិឧទ្ទេសវារវណ្ណនា

១-៩. ឥទានិ មូលយមកេ ទេសិតេយេវ កុសលាទិធម្មេ អាយតនវសេនាបិ សង្គណ្ហិត្វា ខន្ធយមកានន្តរំ ទេសិតស្ស អាយតនយមកស្ស វណ្ណនា ហោតិ. តត្ថ ខន្ធយមកេ វុត្តនយេនេវ បាឡិវវត្ថានំ វេទិតព្ពំ. យថេវ ហិ តត្ថ បណ្ណត្តិវារោ, បវត្តិវារោ, បរិញ្ញាវារោតិ តយោ មហាវារា ហោន្តិ, តថា ឥធាបិ. វចនត្ថោបិ នេសំ តត្ថ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ. ឥធាបិ ច បណ្ណត្តិវារោ ឧទ្ទេសនិទ្ទេសវសេន ទ្វិធា វវត្ថិតោ. ឥតរេ និទ្ទេសវសេនេវ. ‘តត្ថ ទ្វាទសាយតនានី’តិ បទំ អាទិំ កត្វា យាវ នាយតនា ន មនោតិ, តាវ បណ្ណត្តិវារស្ស ឧទ្ទេសវារោ វេទិតព្ពោ. តត្ថ ទ្វាទសាយតនានីតិ អយំ យមកវសេន បុច្ឆិតព្ពានំ អាយតនានំ ឧទ្ទេសោ. ចក្ខាយតនំ…បេ… ធម្មាយតនន្តិ តេសញ្ញេវ បភេទតោ នាមវវត្ថានំ. យមកវសេន បុច្ឆាសុខត្ថញ្ចេត្ថ បឋមំ បដិបាដិយា អជ្ឈត្តរូបាយតនានិ វុត្តានិ. បច្ឆា ពាហិររូបាយតនានិ. បរិយោសានេ មនាយតនធម្មាយតនានិ.

យថា បន ហេដ្ឋា ខន្ធវសេន, ឯវមិធ ឥមេសំ អាយតនានំ វសេន បទសោធនវារោ, បទសោធនមូលចក្កវារោ, សុទ្ធាយតនវារោ, សុទ្ធាយតនមូលចក្កវារោតិ, ចត្តារោវ នយវារា ហោន្តិ. ឯកេកោ ចេត្ថ អនុលោមបដិលោមវសេន ទុវិធោយេវ. តេសមត្ថោ តត្ថ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ. យថា បន ខន្ធយមកេ បទសោធនវារស្ស អនុលោមវារេ ‘រូបំ រូបក្ខន្ធោ, រូបក្ខន្ធោ រូប’ន្តិអាទីនិ បញ្ច យមកានិ, តថា ឥធ ‘ចក្ខុ, ចក្ខាយតនំ; ចក្ខាយតនំ; ចក្ខូ’តិអាទីនិ ទ្វាទស. បដិលោមវារេបិ ‘ន ចក្ខុ, ន ចក្ខាយតនំ; ន ចក្ខាយតនំ, ន ចក្ខូ’តិអាទីនិ ទ្វាទស, បទសោធនមូលចក្កវារស្ស បនេត្ថ អនុលោមវារេ ឯកេកាយតនមូលកានិ ឯកាទស ឯកាទស កត្វា ទ្វត្តិំសសតំ យមកានិ. បដិលោមវារេបិ ទ្វត្តិំសសតមេវ. សុទ្ធាយតនវារស្សាបិ អនុលោមវារេ ទ្វាទស, បដិលោមវារេ ទ្វាទស, សុទ្ធាយតនមូលចក្កវារស្សាបិ អនុលោមវារេ ឯកេកាយតនមូលកានិ ឯកាទស ឯកាទស កត្វា ទ្វត្តិំសសតំ យមកានិ. បដិលោមវារេបិ ទ្វត្តិំសសតមេវាតិ ឯវមិធ ឆសត្តតាធិកេហិ បញ្ចហិ យមកសតេហិ, ទ្វិបញ្ញាសាធិកេហិ ឯកាទសហិ បុច្ឆាសតេហិ, ចតុរាធិកេហិ តេវីសាយ អត្ថសតេហិ ច បដិមណ្ឌិតោ បណ្ណត្តិវារស្ស ឧទ្ទេសវារោ វេទិតព្ពោ.

បណ្ណត្តិឧទ្ទេសវារវណ្ណនា.