៣. បរិញ្ញាវារវណ្ណនា

២០៦-២០៨. តទនន្តរេ បរិញ្ញាវារេបិ ឆឡេវ កាលភេទា. អនុលោមបដិលោមតោ ទ្វេយេវ នយា. បុគ្គលវារោ, ឱកាសវារោ, បុគ្គលោកាសវារោតិ ឥមេសុ បន តីសុ បុគ្គលវារោវ លព្ភតិ, ន ឥតរេ ទ្វេ. កិំ ការណា? សទិសវិស្សជ្ជនតាយ. យោ ហិ កោចិ បុគ្គលោ យត្ថ កត្ថចិ ឋានេ រូបក្ខន្ធំ ចេ បរិជានាតិ, វេទនាក្ខន្ធម្បិ បរិជានាតិយេវ. វេទនាក្ខន្ធំ ចេ បរិជានាតិ, រូបក្ខន្ធម្បិ បរិជានាតិយេវ. រូបក្ខន្ធំ ចេ ន បរិជានាតិ, វេទនាក្ខន្ធម្បិ ន បរិជានាតិយេវ. វេទនាក្ខន្ធំ ចេ ន បរិជានាតិ, រូបក្ខន្ធម្បិ ន បរិជានាតិយេវ. តស្មា តេសុបិ ‘យត្ថ រូបក្ខន្ធំ បរិជានាតិ, តត្ថ វេទនាក្ខន្ធំ បរិជានាតី’តិ អាទិវសេន បុច្ឆំ កត្វា ‘អាមន្តា’ត្វេវ វិស្សជ្ជនំ កាតព្ពំ. សិយាតិ សទិសវិស្សជ្ជនតាយ តេ ឥធ ន លព្ភន្តីតិ វេទិតព្ពា.

អថ វា បរិញ្ញាកិច្ចំ នាម បុគ្គលស្សេវ ហោតិ, នោ ឱកាសស្ស, បុគ្គលោវ បរិជានិតុំ សមត្ថោ, នោ ឱកាសោតិ បុគ្គលវារោវេត្ថ គហិតោ, ន ឱកាសវារោ. តស្ស បន អគ្គហិតត្តា តទនន្តរោ បុគ្គលោកាសវារោ លព្ភមានោបិ ន គហិតោ. យោ បនេស បុគ្គលវារោ គហិតោ, តត្ថ បច្ចុប្បន្នកាលេ រូបក្ខន្ធមូលកានិ ចត្តារិ, វេទនាក្ខន្ធមូលកានិ តីណិ, សញ្ញាក្ខន្ធមូលកានិ ទ្វេ, សង្ខារក្ខន្ធមូលកំ ឯកន្តិ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ អនុលោមនយេ អគ្គហិតគ្គហណេន ទស យមកានិ. បដិលោមនយេ ទសាតិ វីសតិ. តថា សេសេសុបីតិ ឯកេកស្មិំ កាលេ វីសតិ វីសតិ កត្វា ឆសុ កាលេសុ វីសំ យមកសតំ, ចត្តារីសានិ ទ្វេ បុច្ឆាសតានិ, អសីត្យាធិកានិ ចត្តារិ អត្ថសតានិ ច ហោន្តីតិ ឥទមេត្ថ បាឡិវវត្ថានំ.

អត្ថវិនិច្ឆយេ បនេត្ថ អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នសង្ខាតា តយោ អទ្ធា បវត្តិវារេ វិយ ចុតិបដិសន្ធិវសេន ន លព្ភន្តិ. បវត្តេ ចិត្តក្ខណវសេនេវ លព្ភន្តិ. តេនេវេត្ថ ‘យោ រូបក្ខន្ធំ បរិជានាតិ, សោ វេទនាក្ខន្ធំ បរិជានាតី’តិអាទីសុ បុច្ឆាសុ ‘អាមន្តា’តិ វិស្សជ្ជនំ កតំ. លោកុត្តរមគ្គក្ខណស្មិញ្ហិ និព្ពានារម្មណេន ចិត្តេន បញ្ចសុ ខន្ធេសុ បរិញ្ញាកិច្ចនិព្ពត្តិយា យំ កិញ្ចិ ឯកំ ខន្ធំ បរិជានន្តោ ឥតរម្បិ បរិជានាតីតិ វុច្ចតិ. ឯវមេត្ថ ‘បរិជានាតី’តិ បញ្ហេសុ អនុលោមនយេ បរិញ្ញាកិច្ចស្ស មត្ថកប្បត្តំ អគ្គមគ្គសមង្គិំ សន្ធាយ ‘អាមន្តា’តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. បដិលោមនយេ បន ‘ន បរិជានាតី’តិ បញ្ហេសុ បុថុជ្ជនាទយោ សន្ធាយ ‘អាមន្តា’តិ វុត្តំ. ‘បរិជានិត្ថា’តិ ឥមស្មិំ បន អតីតកាលវារេ មគ្គានន្តរអគ្គផលេ ឋិតោបិ បរិញ្ញាកិច្ចស្ស និដ្ឋិតត្តា បរិជានិត្ថយេវ នាម.

២០៩. យោ រូបក្ខន្ធំ បរិជានាតិ, សោ វេទនាក្ខន្ធំ បរិជានិត្ថាតិ បញ្ហេន អគ្គមគ្គសមង្គិំ បុច្ឆតិ. យស្មា បនេស ខន្ធបញ្ចកំ បរិជានាតិយេវ នាម, ន តាវ និដ្ឋិតបរិញ្ញាកិច្ចោ; តស្មា ‘នោ’តិ បដិសេធោ កតោ. ទុតិយបញ្ហេ បន បរិជានិត្ថាតិ អរហន្តំ បុច្ឆតិ. យស្មា បនេសោ និដ្ឋិតបរិញ្ញាកិច្ចោ. នត្ថិ តស្ស បរិញ្ញេយ្យំ នាម; តស្មា ‘នោ’តិ បដិសេធោ កតោ. បដិលោមនយវិស្សជ្ជនេ បនេត្ថ អរហា រូបក្ខន្ធំ ន បរិជានាតីតិ អរហតោ បរិញ្ញាយ អភាវេន វុត្តំ. អគ្គមគ្គសមង្គី វេទនាក្ខន្ធំ ន បរិជានិត្ថាតិ អរហត្តមគ្គដ្ឋស្ស អនិដ្ឋិតបរិញ្ញាកិច្ចតាយ វុត្តំ. ន កេវលញ្ច វេទនាក្ខន្ធមេវ, ឯកធម្មម្បិ សោ ន បរិជានិត្ថេវ. ឥទំ បន បុច្ឆាវសេន វុត្តំ. នោ ច រូបក្ខន្ធន្តិ ឥទម្បិ បុច្ឆាវសេនេវ វុត្តំ. អញ្ញម្បិ បន សោ ខន្ធំ បរិជានាតិ.

២១០-២១១. យោ រូបក្ខន្ធំ បរិជានាតិ, សោ វេទនាក្ខន្ធំ បរិជានិស្សតីតិ ឯត្ថ យស្មា មគ្គដ្ឋបុគ្គលោ ឯកចិត្តក្ខណិកោ, តស្មា សោ បរិជានិស្សតីតិ សង្ខំ ន គច្ឆតិ. តេន វុត្តំ ‘នោ’តិ. តេ រូបក្ខន្ធញ្ច ន បរិជានិត្ថាតិ បុច្ឆាសភាគេន វុត្តំ, ន បរិជានិំសូតិ បនេត្ថ អត្ថោ. ឥមិនា ឧបាយេន សព្ពត្ថ អត្ថវិនិច្ឆយោ វេទិតព្ពោតិ.

បរិញ្ញាវារវណ្ណនា.

ខន្ធយមកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.