៤. ឥន្ទ្រិយពទ្ធកថាវណ្ណនា

៧៨៦-៧៨៧. ឥទានិ ឥន្ទ្រិយពទ្ធកថា នាម ហោតិ. តត្ថ ទុវិធំ ទុក្ខំ – ឥន្ទ្រិយពទ្ធំ, អនិន្ទ្រិយពទ្ធញ្ច. ឥន្ទ្រិយពទ្ធំ ទុក្ខវត្ថុតាយ ទុក្ខំ, អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ ឧទយព្ពយបដិបីឡនដ្ឋេន ‘‘យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខ’’ន្តិ សង្គហិតត្តា ទុក្ខំ. ឥមំ វិភាគំ អគ្គហេត្វា ‘‘យស្ស បរិញ្ញាយ ភគវតិ ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ, តំ ឥន្ទ្រិយពទ្ធមេវ ទុក្ខំ, ន ឥតរ’’ន្តិ យេសំ លទ្ធិ, សេយ្យថាបិ ហេតុវាទានំ, តេសំ ឥតរស្សាបិ ទុក្ខភាវំ ទស្សេតុំ ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវាតិ បុច្ឆា សកវាទិស្ស, បដិញ្ញា ឥតរស្ស. អថ នំ ‘‘យស្មា ភគវតា ‘យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខ’ន្តិ វុត្តំ, តស្មា ឥន្ទ្រិយពទ្ធេនេវ តេន អនិច្ចេន ភវិតព្ព’’ន្តិ ចោទេតុំ ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ អនិច្ចន្តិអាទិមាហ. ននុ អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ អនិច្ចន្តិ ននុ បថវីបព្ពតបាសាណាទិ អនិន្ទ្រិយពទ្ធម្បិ អនិច្ចន្តិ អត្ថោ.

៧៨៨. ន វត្តព្ពំ ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ ទុក្ខន្តិ បញ្ហេ អាមន្តាតិ បដិញ្ញា សកវាទិស្ស. អនិន្ទ្រិយពទ្ធញ្ហិ ទុក្ខទោមនស្សានំ អារម្មណំ ហោតិ. ឧណ្ហកាលស្មិញ្ហិ អគ្គិ សីតកាលេ ច វាតោ ទុក្ខស្ស អារម្មណំ, និច្ចម្បិ ភោគវិនាសាទយោ ទោមនស្សស្ស. តស្មា វិនាបិ អនិច្ចដ្ឋេន អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ ទុក្ខន្តិ វត្តព្ពំ. កម្មកិលេសេហិ បន អនិព្ពត្តត្តា ទុក្ខំ អរិយសច្ចន្តិ ន វត្តព្ពំ, តថា មគ្គេន អបរិញ្ញេយ្យត្តា. យស្មា បន តិណកដ្ឋាទិនិរោធោ វា ឧតុពីជាទិនិរោធោ វា ទុក្ខនិរោធំ អរិយសច្ចំ នាម ន ហោតិ, តស្មា ឥន្ទ្រិយពទ្ធំ ទុក្ខញ្ចេវ អរិយសច្ចញ្ច, ឥតរំ បន ទុក្ខមេវាតិ ឥទំ នានត្តំ ទស្សេតុំ បដិជានាតិ. យថា ឥន្ទ្រិយពទ្ធស្សាតិអាទិវចនំ ឥន្ទ្រិយពទ្ធស្ស បរិញ្ញាយ ព្រហ្មចរិយវាសំ បរិញ្ញាតស្ស បុន អនុប្បត្តិំ ទីបេតិ. តេនេវេត្ថ សកវាទិនា បដិក្ខេបោ កតោ. ‘‘យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខ’’ន្តិ វចនេន បន សង្គហិតស្ស អនិន្ទ្រិយពទ្ធស្ស ទុក្ខភាវំ បដិសេធេតុំ ន សក្កាតិ, តស្មា អសាធកន្តិ.

ឥន្ទ្រិយពទ្ធកថាវណ្ណនា.