៣. អនន្តរាបយុត្តកថាវណ្ណនា

៦៦០-៦៦២. ឥទានិ អនន្តរាបយុត្តកថា នាម ហោតិ. តត្ថ អនន្តរាបយុត្តោ នាម យេន ខន្ធភេទតោ អនន្តរា វិបាកទាយកំ មាតុឃាតាទិ អានន្តរិយកម្មំ អាណត្តំ. តត្ថ យស្ស និយតាយ អាណត្តិយា អាណត្តោ តំ កម្មំ ករិស្សតិ, សោ អត្ថសាធិកាយ ចេតនាយ ឧប្បាទិតត្តា មិច្ឆត្តនិយតោ ហោតិ, អភព្ពោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមិតុំ. យស្ស អនិយតាយ អាណត្តិយា អាណត្តោ តំ កម្មំ ករិស្សតិ, សោ អត្ថសាធិកាយ ចេតនាយ អនុប្បាទិតត្តា ន មិច្ឆត្តនិយតោ, ភព្ពោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមិតុន្តិ ឥទំ សកសមយេ សន្និដ្ឋានំ. យេសំ បន ‘‘អនិយតាយបិ អាណត្តិយា អភព្ពោយេវ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមិតុ’’ន្តិ លទ្ធិ, សេយ្យថាបិ ឧត្តរាបថកានំ; តេសំ តំ លទ្ធិំ ភិន្ទិតុំ សកវាទី បុព្ពបក្ខំ ទត្វា អនន្តរាបយុត្តោតិ បរវាទិនា អត្តានំ បុច្ឆាបេតិ. តេនេត្ថ បឋមបុច្ឆា បរវាទិស្ស, អត្ថសាធិកចេតនាយ អភាវំ សន្ធាយ បដិញ្ញា សកវាទិស្ស. តតោ បរវាទី មាតុឃាតាទិកម្មស្ស អាណត្តត្តាវ ‘‘សោ មិច្ឆត្តនិយតោ’’តិ មញ្ញតិ. តស្មា មិច្ឆត្តនិយាមញ្ចាតិ បញ្ហំ បុច្ឆតិ. សកវាទី បន ឯកស្ស បុគ្គលស្ស ទ្វិន្នំ និយាមានំ អនោក្កន្តិមត្តមេវ សន្ធាយ ន ហេវន្តិ បដិក្ខិបតិ.

ននុ តំ កម្មន្តិ មាតុឃាតាទិកម្មំ. តត្ថ អនិយតាណត្តិំ សន្ធាយ ‘‘អាមន្តា’’តិ បដិញ្ញា សកវាទិស្ស. អនិយតម្បិ ហិ អាណត្តិំ បយោជេត្វា ឋិតស្ស ‘‘អននុច្ឆវិកំ មយា កត’’ន្តិ កុក្កុច្ចំ ឧប្បជ្ជតេវ, វិប្បដិសារោ ជាយតេវ. ហញ្ចីតិអាទិ កុក្កុច្ចុប្បត្តិមត្តំ គហេត្វា បរវាទិនា លទ្ធិបតិដ្ឋាបនត្ថំ វុត្តំ.

៦៦១. ឥទានិ យស្ស អនិយតាណត្តិកស្សាបិ អនន្តរាបយុត្តស្ស បរវាទិនា សម្មត្តនិយាមោក្កមនំ បដិសិទ្ធំ, តមេវ បុគ្គលំ គហេត្វា អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ អភព្ពោតិ បុច្ឆា សកវាទិស្ស, អត្តនោ លទ្ធិវសេន បដិញ្ញា ឥតរស្ស. អថ នំ សកវាទី ‘‘អភព្ពោ នាម មាតុឃាតាទិកម្មានំ ការកោ, កិំ តេ តេន តានិ កម្មានិ កតានី’’តិ ចោទេតុំ មាតា ជីវិតា វោរោបិតាតិអាទិមាហ. ឥតរោ តេសំ វត្ថូនំ អរោគតាយ តថារូបំ កិរិយំ អបស្សន្តោ ‘‘ន ហេវ’’ន្តិ បដិក្ខិបតិ.

តំ កម្មំ បដិសំហរិត្វាតិ អនិយតាណត្តិកម្មំ សន្ធាយ វុត្តំ. តញ្ហិ ‘‘មា ខោ មយា អាណត្តំ អាកាសី’’តិ អាណត្តំ និវារេន្តេន បដិសំហដំ នាម ហោតិ. បដិសំហដត្តាយេវ ចេត្ថ កុក្កុច្ចំ បដិវិនោទិតំ, វិប្បដិសារោ បដិវិនីតោ នាម ហោតិ. ឯវំ សន្តេបិ បនេត្ថ បុរិមាណត្តិយាយេវ និយតភាវំ មញ្ញមានោ បរវាទី ‘‘អាមន្តា’’តិ បដិជានាតិ. អថ នំ សកវាទី តស្ស កម្មស្ស បដិសំហដភាវំ សម្បដិច្ឆាបេត្វា អត្តនោ លទ្ធិំ បតិដ្ឋាបេត្វា ហញ្ចីតិអាទិមាហ.

៦៦២. បុន អនន្តរាបយុត្តោតិ បរិយោសានបញ្ហេ បឋមបញ្ហេ វិយ បុច្ឆា បរវាទិស្ស, បដិញ្ញា សកវាទិស្ស. ននុ តំ កម្មន្តិ អនុយោគោ បរវាទិស្ស, បដិសំហដកាលតោ បុព្ពេ បយុត្តកាលំ សន្ធាយ បដិញ្ញា សកវាទិស្ស. បយុត្តបុព្ពតាមត្តំ គហេត្វា អនិយតាណត្តិវសេន ហញ្ចីតិ លទ្ធិបតិដ្ឋាបនំ បរវាទិស្ស. អយំ បន លទ្ធិ អយោនិសោ បតិដ្ឋិតត្តា អប្បតិដ្ឋិតាវ ហោតីតិ.

អនន្តរាបយុត្តកថាវណ្ណនា.