២. អន្តរាភវកថាវណ្ណនា

៥០៥. ឥទានិ អន្តរាភវកថា នាម ហោតិ. តត្ថ យេសំ ‘‘អន្តរា បរិនិព្ពាយី’’តិ សុត្តបទំ អយោនិសោ គហេត្វា ‘‘អន្តរាភវោ នាម អត្ថិ, យត្ថ សត្តោ ទិព្ពចក្ខុកោ វិយ អទិព្ពចក្ខុកោ, ឥទ្ធិមា វិយ អនិទ្ធិមា មាតាបិតិសមាគមញ្ចេវ ឧតុសមយញ្ច ឱលោកយមានោ សត្តាហំ វា អតិរេកសត្តាហំ វា តិដ្ឋតី’’តិ លទ្ធិ, សេយ្យថាបិ បុព្ពសេលិយានញ្ចេវ សម្មិតិយានញ្ច; តេ សន្ធាយ អត្ថីតិ បុច្ឆា សកវាទិស្ស, លទ្ធិយំ ឋត្វា បដិញ្ញា ឥតរស្ស. អថ នំ យេ ច ភគវតា តយោ ភវា វុត្តា, តេសំ វសេន ចោទេតុំ កាមភវោតិអាទិមាហ. តត្រាយំ អធិប្បាយោ – យទិ តេ អន្តរាភវោ នាម កោចិ ភវោ អត្ថិ, តេន កាមភវាទីនំយេវ អញ្ញតរេន ភវិតព្ពំ បញ្ចវោការភវាទិនា វិយ, តេន តំ បុច្ឆាមិ – ‘‘កិំ តេ អយំ អន្តរាភវោ នាម កាមភវោ, ឧទាហុ រូបភវោ អរូបភវោ វា’’តិ? ឥតរោ តថា អនិច្ឆន្តោ សព្ពំ បដិក្ខិបតិ. កាមភវស្ស ចាតិអាទិ យទិ អន្តរាភវោ នាម អត្ថិ, ឥមេសំ ភវានំ អន្តរា ទ្វិន្នំ សីមានំ សីមន្តរិកា វិយ ភវេយ្យាតិ ចោទេតុំ អារទ្ធំ. បរវាទី បន តថា អនិច្ឆន្តោ សព្ពបញ្ហេ បដិក្ខិបតិ កេវលំ លទ្ធិយា, ន សហធម្មេន. តេនេវ នំ សកវាទី ‘នោ វត រេ’តិ បដិសេធេតិ.

៥០៦. បញ្ចមី សា យោនីតិអាទីនិបិ យថាបរិច្ឆិន្នយោនិអាទីសុ សោ សមោធានំ ន គច្ឆតិ, អថ តេន តតោ តតោ អតិរេកេន ភវិតព្ពន្តិ ចោទេតុំ វុត្តានិ. អន្តរាភវូបគំ កម្មន្តិ យទិ សោបិ ឯកោ ភវោ, យថា កាមភវូបគាទីនិ កម្មានិ អត្ថីតិ សត្ថារា វិភជិត្វា ទស្សិតានិ, ឯវំ តទុបគេនាបិ កម្មេន ភវិតព្ពន្តិ ចោទនត្ថំ វុត្តំ. យស្មា បន បរសមយេ អន្តរាភវូបគំ នាម បាដិយេក្កំ កម្មំ នត្ថិ, យំ យំ ភវំ ឧបបជ្ជិស្សតិ, តទុបគេនេវ កម្មេន អន្តរាភវេ និព្ពត្តតីតិ តេសំ លទ្ធិ, តស្មា ‘នហេវ’ន្តិ បដិក្ខិត្តំ. អត្ថិ អន្តរាភវូបគា សត្តាតិ បុដ្ឋោបិ កាមភវូបគាយេវ នាម តេតិ លទ្ធិយា បដិក្ខិបតិ. ជាយន្តីតិអាទីនិ បុដ្ឋោបិ តត្ថ ជាតិជរាមរណានិ ចេវ ចុតិបដិសន្ធិបរម្បរញ្ច អនិច្ឆន្តោ បដិក្ខិបតិ. រូបាទិវសេន បុដ្ឋោបិ យស្មា អន្តរាភវសត្តស្ស អនិទស្សនំ រូបំ, វេទនាទយោបិ អញ្ញេសំ វិយ ន ឱឡារិកាតិ តស្ស លទ្ធិ, តស្មា បដិក្ខិបតិ. ឥមិនាវ ការណេន បញ្ចវោការភវភាវេបិ បដិក្ខេបោ វេទិតព្ពោ.

៥០៧. ឥទានិ កាមភវោ ភវោ គតីតិអាទិ ភវសំសន្ទនំ នាម ហោតិ. តត្រាយំ អធិប្បាយោ – យទិ តេ អន្តរាភវោ នាម កោចិ ភវោ ភវេយ្យ, យថា កាមភវាទីសុ ភវគតិអាទិភេទោ លព្ភតិ, តថា តត្រាបិ លព្ភេថ. យថា វា តត្ថ ន លព្ភតិ, តថា ឥមេសុបិ ន លព្ភេថ. សមានស្មិញ្ហិ ភវភាវេ ឯតេស្វេវេស វិភាគោ អត្ថិ, ន ឥតរស្មិន្តិ កោ ឯត្ថ វិសេសហេតូតិ. ឥតរោ បុន លទ្ធិមត្តវសេន តំ តំ បដិជានាតិ ចេវ បដិក្ខិបតិ ច.

៥០៨. សព្ពេសញ្ញេវ សត្តានំ អត្ថិ អន្តរាភវោតិ បុដ្ឋោ យស្មា និរយូបគអសញ្ញសត្តូបគអរូបូបគានំ អន្តរាភវំ ន ឥច្ឆតិ, តស្មា បដិក្ខិបតិ. តេនេវ ការណេន បដិលោមេ បដិជានាតិ. អានន្តរិយស្សាតិអាទិ យេសំ សោ អន្តរាភវំ ន ឥច្ឆតិ, តេ តាវ វិភជិត្វា ទស្សេតុំ វុត្តំ. តំ សព្ពំ បាឡិអនុសារេនេវ វេទិតព្ពំ សទ្ធិំ សុត្តសាធនេនាតិ.

អន្តរាភវកថាវណ្ណនា.