៦. ពោធិយាពុទ្ធោតិកថាវណ្ណនា

៣៩៨. ឥទានិ ពោធិយា ពុទ្ធោតិកថា នាម ហោតិ. តត្ថ ពោធីតិ ចតុមគ្គញាណស្សាបិ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណស្សាបិ អធិវចនំ. តស្មា យេសំ យថា ឱទាតេន វណ្ណេន ឱទាតោ, សាមេន វណ្ណេន សាមោ, ឯវំ ពោធិយា ពុទ្ធោតិ លទ្ធិ, សេយ្យថាបិ ឯតរហិ ឧត្តរាបថកានំយេវ; តេ សន្ធាយ បុច្ឆា ច អនុយោគោ ច សកវាទិស្ស, បដិញ្ញា ច បដិក្ខេបោ ច ឥតរស្ស.

អតីតាយាតិ បញ្ហេ តស្មិំ ខណេ អភាវតោ បដិក្ខិបតិ. ទុតិយំ បុដ្ឋោ បដិលាភំ សន្ធាយ បដិជានាតិ. បុន កិច្ចវសេន បុដ្ឋោ កិច្ចាភាវតោ បដិក្ខិបតិ. ទុតិយំ បុដ្ឋោ យំ តេន តាយ ករណីយំ កតំ, តត្ថ សម្មោហាភាវំ បដិជានាតិ. លេសោកាសំ បន អទត្វា ទុក្ខំ បរិជានាតីតិអាទិនា នយេន បុដ្ឋោ តស្ស កិច្ចស្ស អភាវា បដិក្ខិបតិ.

អនាគតបញ្ហេ តស្មិំ ខណេ មគ្គញាណស្ស អភាវា បដិក្ខិបតិ. ទុតិយំ បុដ្ឋោ ‘‘អគមា រាជគហំ ពុទ្ធោ’’តិ (សុ. និ. ៤១០) អនាគតាយ ពោធិយា ពុទ្ធភាវំ មញ្ញមានោ បដិជានាតិ. ពោធិករណីយំ ករោតីតិ បុដ្ឋោ តស្មិំ ខណេ កិច្ចាភាវេន បដិក្ខិបតិ. ទុតិយំ បុដ្ឋោ យទិ ន ករេយ្យ, ពុទ្ធោតិ ន វុច្ចេយ្យ. យស្មា អវស្សំ ករិស្សតិ, តស្មា ករោតិយេវ នាមាតិ បដិជានាតិ. បុន លេសោកាសំ អទត្វា បុដ្ឋោ បដិក្ខិបតិ. បច្ចុប្បន្នបញ្ហោ សទ្ធិំ សំសន្ទនាយ ឧត្តានត្ថោវ.

៣៩៩. តិស្សោ ពោធិយោ ឯកតោ កត្វា បុដ្ឋោ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ សន្ធាយ តីហិបិ ពុទ្ធោតិ វត្តព្ពភាវតោ បដិជានាតិ. បុន តីហិតិ បុដ្ឋោ សព្ពាសំ ឯកក្ខណេ អភាវា បដិក្ខិបតិ. ទុតិយំ បុដ្ឋោ អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នស្ស សព្ពញ្ញុតញ្ញាណស្ស វសេន បដិជានាតិ. បុន លេសោកាសំ អទត្វា សតតំ សមិតន្តិ បុដ្ឋោ បដិក្ខិបតិ.

ន ពត្តព្ពំ ពោធិយាតិ បុច្ឆា បរវាទិស្ស, ពោធិយា អភាវក្ខណេ អពុទ្ធភាវាបត្តិតោ បដិញ្ញា សកវាទិស្ស. ននុ ពោធិបដិលាភាតិ បញ្ហេ បន យស្មិំ សន្តានេ ពោធិសង្ខាតំ មគ្គញាណំ ឧប្បន្នំ, តត្ថ ពុទ្ធោតិ សម្មុតិសព្ភាវតោ បដិញ្ញា តស្សេវ. តស្ស អធិប្បាយំ អជានិត្វា ហញ្ចីតិ លទ្ធិដ្ឋបនា បរវាទិស្ស. ឥទានិស្ស អសល្លក្ខណំ បាកដំ កាតុំ ពោធិបដិលាភា ពុទ្ធោតិ ពោធិយា ពុទ្ធោតិ បុច្ឆា សកវាទិស្ស. តស្សត្ថោ – ‘‘កិំ តេ យស្មា ពោធិបដិលាភា ពុទ្ធោ, តស្មា ពោធិយា ពុទ្ធោ’’តិ. ឥតរោ ‘‘ពោធិបដិលាភោ នាម ពោធិយា ឧប្បជ្ជិត្វា និរុទ្ធាយបិ សន្តានេ ឧប្បន្នភាវោយេវ. ពោធិ នាម មគ្គក្ខណេ ញាណ’’ន្តិ ឥមំ វិភាគំ អសល្លក្ខេន្តោវ បុន បដិជានាតិ. តតោ សកវាទិនា ពោធិបដិលាភា ពោធីតិ បុដ្ឋោ វចនោកាសំ អលភន្តោ បដិក្ខិបតីតិ.

ពោធិយាពុទ្ធោតិកថាវណ្ណនា.

ឥតិ ឥមា តិស្សោបិ កថា ឧត្តរាបថកានំយេវ.