១០. នន្ទមាតាសុត្តវណ្ណនា

៥៣. ទសមំ អត្ថុប្បត្តិវសេន ទេសិតំ. សត្ថា កិរ វុត្ថវស្សោ បវារេត្វា ទ្វេ អគ្គសាវកេ ឱហាយ ‘‘ទក្ខិណាគិរិំ ចារិកំ គមិស្សាមី’’តិ និក្ខមិ, រាជា បសេនទិ កោសលោ, អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ, វិសាខា មហាឧបាសិកា, អញ្ញេ ច ពហុជនា ទសពលំ និវត្តេតុំ នាសក្ខិំសុ. អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ ‘‘សត្ថារំ និវត្តេតុំ នាសក្ខិ’’ន្តិ រហោ ចិន្តយមានោ និសីទិ. អថ នំ បុណ្ណា នាម ទាសី ទិស្វា ‘‘កិំ នុ ខោ តេ, សាមិ, ន បុព្ពេ វិយ ឥន្ទ្រិយានិ វិប្បសន្នានី’’តិ បុច្ឆិ. អាម, បុណ្ណេ, សត្ថា ចារិកំ បក្កន្តោ, តមហំ និវត្តេតុំ នាសក្ខិំ. ន ខោ បន សក្កា ជានិតុំ បុន សីឃំ អាគច្ឆេយ្យ វា ន វា, តេនាហំ ចិន្តយមានោ និសិន្នោតិ. សចាហំ ទសពលំ និវត្តេយ្យំ, កិំ មេ ករេយ្យាសីតិ? ភុជិស្សំ តំ ករិស្សាមីតិ. សា គន្ត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា ‘‘និវត្តថ, ភន្តេ’’តិ អាហ. មម និវត្តនបច្ចយា ត្វំ កិំ ករិស្សសីតិ? តុម្ហេ, ភន្តេ, មម បរាធីនភាវំ ជានាថ, អញ្ញំ កិញ្ចិ កាតុំ ន សក្កោមិ, សរណេសុ បន បតិដ្ឋាយ បញ្ច សីលានិ រក្ខិស្សាមីតិ. សាធុ សាធុ បុណ្ណេតិ, សត្ថា ធម្មគារវេន ឯកបទស្មិញ្ញេវ និវត្តិ. វុត្តញ្ហេតំ – ‘‘ធម្មគរុ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ ធម្មគារវោ’’តិ (អ. និ. ៥.៩៩).

សត្ថា និវត្តិត្វា ជេតវនមហាវិហារំ បាវិសិ. មហាជនោ បុណ្ណាយ សាធុការសហស្សានិ អទាសិ. សត្ថា តស្មិំ សមាគមេ ធម្មំ ទេសេសិ, ចតុរាសីតិបាណសហស្សានិ អមតបានំ បិវិំសុ. បុណ្ណាបិ សេដ្ឋិនា អនុញ្ញាតា ភិក្ខុនិឧបស្សយំ គន្ត្វា បព្ពជិ. សម្មាសម្ពុទ្ធោ សារិបុត្តមោគ្គល្លានេ អាមន្តេត្វា ‘‘អហំ យំ ទិសំ ចារិកាយ និក្ខន្តោ, តត្ថ ន គច្ឆាមិ. តុម្ហេ តុម្ហាកំ បរិសាយ សទ្ធិំ តំ ទិសំ ចារិកំ គច្ឆថា’’តិ វត្វា ឧយ្យោជេសិ. ឥមិស្សំ អត្ថុប្បត្តិយំ ឯកំ សមយំ អាយស្មា សារិបុត្តោតិអាទិ វុត្តំ.

តត្ថ វេឡុកណ្ឌកីតិ វេឡុកណ្ដកនគរវាសិនី. តស្ស កិរ នគរស្ស បាការគុត្តត្ថាយ បាការបរិយន្តេន វេឡូ រោបិតា, តេនស្ស វេឡុកណ្ដកន្តេវ នាមំ ជាតំ. បារាយនន្តិ និព្ពានសង្ខាតបារំ អយនតោ បារាយនន្តិ លទ្ធវោហារំ ធម្មំ. សរេន ភាសតីតិ សត្តភូមិកស្ស បាសាទស្ស ឧបរិមតលេ សុសំវិហិតារក្ខដ្ឋានេ និសិន្នា សមាបត្តិពលេន រត្តិភាគំ វីតិនាមេត្វា សមាបត្តិតោ វុដ្ឋាយ ‘‘ឥមំ រត្តាវសេសំ កតរាយ រតិយា វីតិនាមេស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា ‘‘ធម្មរតិយា’’តិ កតសន្និដ្ឋានា តីណិ ផលានិ បត្តា អរិយសាវិកា អឌ្ឍតេយ្យគាថាសតបរិមាណំ បារាយនសុត្តំ មធុរេន សរភញ្ញេន ភាសតិ. អស្សោសិ ខោតិ អាកាសដ្ឋកវិមានានិ បរិហរិត្វា តស្ស បាសាទស្ស ឧបរិភាគំ គតេន មគ្គេន នរវាហនយានំ អារុយ្ហ គច្ឆមានោ អស្សោសិ. កថាបរិយោសានំ អាគមយមានោ អដ្ឋាសីតិ ‘‘កិំ សទ្ទោ ឯស ភណេ’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘នន្ទមាតាយ ឧបាសិកាយ សរភញ្ញសទ្ទោ’’តិ វុត្តេ ឱតរិត្វា ‘‘ឥទមវោចា’’តិ ឥទំ ទេសនាបរិយោសានំ ឱលោកេន្តោ អវិទូរដ្ឋានេ អាកាសេ អដ្ឋាសិ.

សាធុ ភគិនិ, សាធុ ភគិនីតិ ‘‘សុគ្គហិតា តេ ភគិនិ ធម្មទេសនា សុកថិតា, បាសាណកចេតិយេ និសីទិត្វា សោឡសន្នំ បារាយនិកព្រាហ្មណានំ សម្មាសម្ពុទ្ធេន កថិតទិវសេ ច អជ្ជ ច ន កិញ្ចិ អន្តរំ បស្សាមិ, មជ្ឈេ ភិន្នសុវណ្ណំ វិយ តេ សត្ថុ កថិតេន សទ្ធិំ សទិសមេវ កថិត’’ន្តិ វត្វា សាធុការំ ទទន្តោ ឯវមាហ. កោ បនេសោ ភទ្រមុខាតិ ឥមស្មិំ សុសំវិហិតារក្ខដ្ឋានេ ឯវំ មហន្តេន សទ្ទេន កោ នាមេស, ភទ្រមុខ, លទ្ធមុខ, កិំ នាគោ សុបណ្ណោ ទេវោ មារោ ព្រហ្មាតិ សុវណ្ណបដ្ដវណ្ណំ វាតបានំ វិវរិត្វា វិគតសារជ្ជា តីណិ ផលានិ បត្តា អរិយសាវិកា វេស្សវណេន សទ្ធិំ កថយមានា ឯវមាហ. អហំ តេ ភគិនិ ភាតាតិ សយំ សោតាបន្នត្តា អនាគាមិអរិយសាវិកំ ជេដ្ឋិកំ មញ្ញមានោ ‘‘ភគិនី’’តិ វត្វា បុន តំ បឋមវយេ ឋិតត្តា អត្តនោ កនិដ្ឋំ, អត្តានំ បន នវុតិវស្សសតសហស្សាយុកត្តា មហល្លកតរំ មញ្ញមានោ ‘‘ភាតា’’តិ អាហ. សាធុ ភទ្រមុខាតិ, ភទ្រមុខ, សាធុ សុន្ទរំ, ស្វាគមនំ តេ អាគមនំ, អាគន្តុំ យុត្តដ្ឋានមេវសិ អាគតោតិ អត្ថោ. ឥទំ តេ ហោតុ អាតិថេយ្យន្តិ ឥទមេវ ធម្មភណនំ តវ អតិថិបណ្ណាការោ ហោតុ, ន ហិ តេ អញ្ញំ ឥតោ ឧត្តរិតរំ ទាតព្ពំ បស្សាមីតិ អធិប្បាយោ. ឯវញ្ចេវ មេ ភវិស្សតិ អាតិថេយ្យន្តិ ឯវំ អត្តនោ បត្តិទានំ យាចិត្វា ‘‘អយំ តេ ធម្មកថិកសក្ការោ’’តិ អឌ្ឍតេឡសានិ កោដ្ឋសតានិ រត្តសាលីនំ បូរេត្វា ‘‘យាវាយំ ឧបាសិកា ចរតិ, តាវ មា ខយំ គមិំសូ’’តិ អធិដ្ឋហិត្វា បក្កាមិ. យាវ ឧបាសិកា អដ្ឋាសិ, តាវ កោដ្ឋានំ ហេដ្ឋិមតលំ នាម ទដ្ឋុំ នាសក្ខិំសុ. តតោ បដ្ឋាយ ‘‘នន្ទមាតាយ កោដ្ឋាគារំ វិយា’’តិ វោហារោ ឧទបាទិ.

អកតបាតរាសោតិ អភុត្តបាតរាសោ. បុញ្ញន្តិ បុព្ពចេតនា ច មុញ្ចនចេតនា ច. បុញ្ញមហីតិ អបរចេតនា. សុខាយ ហោតូតិ សុខត្ថាយ ហិតត្ថាយ ហោតុ. ឯវំ អត្តនោ ទានេ វេស្សវណស្ស បត្តិំ អទាសិ.

បករណេតិ ការណេ. ឱក្កស្ស បសយ្ហាតិ អាកឌ្ឍិត្វា អភិភវិត្វា. យក្ខយោនិន្តិ ភុម្មទេវតាភាវំ. តេនេវ បុរិមេន អត្តភាវេន ឧទ្ទស្សេតីតិ បុរិមសរីរសទិសមេវ សរីរំ មាបេត្វា អលង្កតបដិយត្តោ សិរិគព្ភសយនតលេ អត្តានំ ទស្សេតិ. ឧបាសិកា បដិទេសិតាតិ ឧបាសិកា អហន្តិ ឯវំ ឧបាសិកាភាវំ ទេសេសិំ. យាវទេតិ យាវទេវ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

មហាយញ្ញវគ្គោ បញ្ចមោ.