៦. អព្យាកតវគ្គោ

១. អព្យាកតសុត្តវណ្ណនា

៥៤. ឆដ្ឋវគ្គស្ស បឋមេ អព្យាកតវត្ថូសូតិ ឯកំសាទិវសេន អកថិតវត្ថូសុ. តថាគតោតិ សត្តោ. ទិដ្ឋិគតមេតន្តិ មិច្ឆាទិដ្ឋិមត្តកមេតំ, ន តាយ ទិដ្ឋិយា គហិតសត្តោ នាម អត្ថិ. បដិបទន្តិ អរិយមគ្គំ. ន ឆម្ភតីតិ ទិដ្ឋិវសេន ន កម្បតិ. សេសបទេសុបិ ឯសេវ នយោ. តណ្ហាគតន្តិ ទិដ្ឋិតណ្ហា. សញ្ញាគតាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. ទិដ្ឋិសញ្ញា ឯវ ហេត្ថ សញ្ញាគតំ, ទិដ្ឋិនិស្សិតមានោយេវ ទិដ្ឋិមញ្ញិតមេវ វា មញ្ញិតំ, ទិដ្ឋិបបញ្ចោវ បបញ្ចិតំ, ទិដ្ឋុបាទានមេវ ឧបាទានំ, ទិដ្ឋិយា វិរូបំ បដិសរណភាវោយេវ វិប្បដិសារោ នាមាតិ វេទិតព្ពោ. ឯត្ថ ច ទិដ្ឋិគ្គហណេន ទ្វាសដ្ឋិ ទិដ្ឋិយោ, ទិដ្ឋិនិរោធគាមិនិបដិបទាគហណេន សោតាបត្តិមគ្គោ គហិតោតិ.

២. បុរិសគតិសុត្តវណ្ណនា

៥៥. ទុតិយេ បុរិសគតិយោតិ បុរិសស្ស ញាណគតិយោ. អនុបាទាបរិនិព្ពានន្តិ អបច្ចយនិព្ពានំ. នោ ចស្សាតិ អតីតេ អត្តភាវនិព្ពត្តកំ កម្មំ នោ ចេ អភវិស្ស. នោ ច មេ សិយាតិ ឯតរហិ មេ អយំ អត្តភាវោ ន សិយា. ន ភវិស្សតីតិ ឯតរហិ មេ អនាគតត្តភាវនិព្ពត្តកំ កម្មំ ន ភវិស្សតិ. ន ច មេ ភវិស្សតីតិ អនាគតេ មេ អត្តភាវោ ន ភវិស្សតិ. យទត្ថិ យំ ភូតន្តិ យំ អត្ថិ យំ ភូតំ បច្ចុប្បន្នក្ខន្ធបញ្ចកំ. តំ បជហាមីតិ ឧបេក្ខំ បដិលភតីតិ តំ តត្ថ ឆន្ទរាគប្បហានេន បជហាមីតិ វិបស្សនុបេក្ខំ បដិលភតិ. ភវេ ន រជ្ជតីតិ អតីតេ ខន្ធបញ្ចកេ តណ្ហាទិដ្ឋីហិ ន រជ្ជតិ. សម្ភវេ ន រជ្ជតីតិ អនាគតេបិ តថេវ ន រជ្ជតិ. អត្ថុត្តរិ បទំ សន្តន្តិ ឧត្តរិ សន្តំ និព្ពានបទំ នាម អត្ថិ. សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតីតិ តំ សហវិបស្សនាយ មគ្គបញ្ញាយ សម្មា បស្សតិ. ន សព្ពេន សព្ពន្តិ ឯកច្ចានំ កិលេសានំ អប្បហីនត្តា សច្ចបដិច្ឆាទកស្ស តមស្ស សព្ពសោ អវិទ្ធំសិតត្តា ន សព្ពាការេន សព្ពំ. ហញ្ញមានេតិ សណ្ឌាសេន គហេត្វា មុដ្ឋិកាយ កោដ្ដិយមានេ. អន្តរាបរិនិព្ពាយីតិ ឧបបត្តិសមនន្តរតោ បដ្ឋាយ អាយុនោ វេមជ្ឈំ អនតិក្កមិត្វា ឯត្ថន្តរេ កិលេសបរិនិព្ពានេន បរិនិព្ពុតោ ហោតិ. អនុបហច្ច តលន្តិ អាកាសតលំ អនុបហច្ច អនតិក្កមិត្វា, ភូមិំ អប្បត្វា អាកាសេយេវ និព្ពាយេយ្យាតិ ឥមាហិ តីហិ ឧបមាហិ តយោ អន្តរាបរិនិព្ពាយី ទស្សិតា.

ឧបហច្ចបរិនិព្ពាយីតិ អាយុវេមជ្ឈំ អតិក្កមិត្វា បច្ឆិមកោដិំ អប្បត្វា បរិនិព្ពុតោ ហោតិ. ឧបហច្ច តលន្តិ ជលមានា គន្ត្វា អាកាសតលំ អតិក្កមិត្វា បថវីតលំ វា ឧបហនិត្វា បថវិយំ បតិតមត្តាវ និព្ពាយេយ្យ. អសង្ខារេន អប្បយោគេន កិលេសេ ខេបេត្វា បរិនិព្ពាយីតិ អសង្ខារបរិនិព្ពាយី. សសង្ខារេន សប្បយោគេន កិលេសេ ខេបេត្វា បរិនិព្ពាយីតិ សសង្ខារបរិនិព្ពាយី. គច្ឆន្តិ និរារក្ខំ អរញ្ញំ. ទាយន្តិ សារក្ខំ អភយត្ថាយ ទិន្នំ អរញ្ញំ. សេសមេត្ថ ឧត្តានត្ថមេវ. ឥមស្មិំ សុត្តេ អរិយបុគ្គលាវ កថិតាតិ.

៣. តិស្សព្រហ្មាសុត្តវណ្ណនា

៥៦. តតិយេ ភិក្ខុនិយោតិ មហាបជាបតិយា បរិវារា បញ្ចសតា ភិក្ខុនិយោ. វិមុត្តាតិ បញ្ចហិ វិមុត្តីហិ វិមុត្តា. អនុបាទិសេសាតិ ឧបាទានសេសំ អដ្ឋបេត្វា បញ្ចហិ វិមុត្តីហិ អនវសេសាហិបិ វិមុត្តា. សឧបាទិសេសេ វា សឧបាទិសេសោតិ សឧបាទានសេសេ បុគ្គលេ ‘‘សឧបាទានសេសោ អយ’’ន្តិ. ឥតរស្មិម្បិ ឯសេវ នយោ. តិស្សោតិ ថេរស្ស សទ្ធិវិហារិកព្រហ្មា. អនុលោមិកានីតិ បដិបត្តិយា អនុលោមានិ វិវិត្តានិ អន្តិមបរិយន្តិមានិ. ឥន្ទ្រិយានីតិ សទ្ធាទីនិ វិបស្សនិន្ទ្រិយានិ. សមន្នានយមានោតិ សមន្នាហារេ ឋបយមានោ. ន ហិ បន តេតិ ឥទំ កស្មា អារភិ? សត្តមស្ស បុគ្គលស្ស ទស្សនត្ថំ. សត្តមោ ហិ សទ្ធានុសារិបុគ្គលោ ន ទស្សិតោ. អថ ភគវា ពលវវិបស្សកវសេន តំ ទស្សេន្តោ ឯវមាហ. តត្ថ សព្ពនិមិត្តានន្តិ សព្ពេសំ និច្ចនិមិត្តាទីនំ. អនិមិត្តន្តិ ពលវវិបស្សនាសមាធិំ.

៤. សីហសេនាបតិសុត្តវណ្ណនា

៥៧. ចតុត្ថេ មច្ឆរីតិ បញ្ចមច្ឆេរយុត្តោ. កទរិយោតិ ថទ្ធមច្ឆរិយោ, បរេសំ ទិយ្យមានម្បិ វារេតិ. អនុប្បទានរតោតិ បុនប្បុនំ ទានំ ទទមានោវ រមតិ. អនុកម្បន្តាតិ ‘‘កោ អជ្ជ អម្ហេហិ អនុគ្គហេតព្ពោ, កស្ស ទេយ្យធម្មំ វា បដិគ្គណ្ហេយ្យាម, ធម្មំ វា ទេសេយ្យាមា’’តិ ឯវំ ចិត្តេន អនុកម្បមានា.

៥. អរក្ខេយ្យសុត្តវណ្ណនា

៥៨. បញ្ចមេ និមិត្តន្តិ ធម្មនិមិត្តម្បិ បុគ្គលនិមិត្តម្បិ. អយញ្ហិ អត្តនា ទេសិតធម្មេ ឯកបទម្បិ ទុរក្ខាតំ អនិយ្យានិកំ អបស្សន្តោ ធម្មនិមិត្តំ ន សមនុបស្សតិ, ‘‘ទុរក្ខាតោ តយា ធម្មោ ន ស្វាក្ខាតោ’’តិ ឧដ្ឋហិត្វា បដិប្ផរន្តំ ឯកំ បុគ្គលម្បិ អបស្សន្តោ បុគ្គលនិមិត្តំ ន សមនុបស្សតិ នាម. សេសទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. ឆដ្ឋសត្តមានិ ឧត្តានានេវ.

៨. បចលាយមានសុត្តវណ្ណនា

៦១. អដ្ឋមេ បចលាយមានោតិ តំ គាមំ ឧបនិស្សាយ ឯកស្មិំ វនសណ្ឌេ សមណធម្មំ ករោន្តោ សត្តាហំ ចង្កមនវីរិយេន និម្មថិតត្តា កិលន្តគត្តោ ចង្កមនកោដិយំ បចលាយមានោ និសិន្នោ ហោតិ. បចលាយសិ នោតិ និទ្ទាយសិ នុ. អនុមជ្ជិត្វាតិ បរិមជ្ជិត្វា. អាលោកសញ្ញន្តិ មិទ្ធវិនោទនអាលោកសញ្ញំ. ទិវាសញ្ញន្តិ ទិវាតិសញ្ញំ. យថា ទិវា តថា រត្តិន្តិ យថា ទិវា អាលោកសញ្ញា អធិដ្ឋិតា, តថា នំ រត្តិម្បិ អធិដ្ឋហេយ្យាសិ. យថា រត្តិំ តថា ទិវាតិ យថា ច តេ រត្តិំ អាលោកសញ្ញា អធិដ្ឋិតា, តថា នំ ទិវាបិ អធិដ្ឋហេយ្យាសិ. សប្បភាសន្តិ ទិព្ពចក្ខុញាណត្ថាយ សហោភាសំ. បច្ឆាបុរេសញ្ញីតិ បុរតោ ច បច្ឆតោ ច អភិហរណសញ្ញាយ សញ្ញាវា. អន្តោគតេហិ ឥន្ទ្រិយេហីតិ ពហិ អវិក្ខិត្តេហិ អន្តោ អនុបវិដ្ឋេហេវ បញ្ចហិ ឥន្ទ្រិយេហិ. មិទ្ធសុខន្តិ និទ្ទាសុខំ. ឯត្តកេន ឋានេន ភគវា ថេរស្ស មិទ្ធវិនោទនកម្មដ្ឋានំ កថេសិ. សោណ្ឌន្តិ មានសោណ្ឌំ. កិច្ចករណីយានីតិ ឯត្ថ អវស្សំ កត្តព្ពានិ កិច្ចានិ, ឥតរានិ ករណីយានិ. មង្កុភាវោតិ និត្តេជតា ទោមនស្សតា. ឯត្តកេន ឋានេន សត្ថារា ថេរស្ស ភិក្ខាចារវត្តំ កថិតំ.

ឥទានិ ភស្សេ បរិយន្តការិតាយ សមាទបេតុំ តស្មាតិហាតិអាទិមាហ. តត្ថ វិគ្គាហិកកថន្តិ ‘‘ន ត្វំ ឥមំ ធម្មវិនយំ អាជានាសី’’តិអាទិនយប្បវត្តា វិគ្គាហិកកថា. នាហំ មោគ្គល្លានាតិអាទិ បាបមិត្តសំសគ្គវិវជ្ជនត្ថំ វុត្តំ. កិត្តាវតា នុ ខោតិ កិត្តកេន នុ ខោ. តណ្ហាសង្ខយវិមុត្តោ ហោតីតិ តណ្ហាសង្ខយេ និព្ពានេ តំ អារម្មណំ កត្វា វិមុត្តចិត្តតាយ តណ្ហាសង្ខយវិមុត្តោ នាម សំខិត្តេន កិត្តាវតា ហោតិ. យាយ បដិបត្តិយា តណ្ហាសង្ខយវិមុត្តោ ហោតិ, តមេវ ខីណាសវស្ស ភិក្ខុនោ បុព្ពភាគបដិបទំ សំខិត្តេន ទេសេថាតិ បុច្ឆតិ. អច្ចន្តនិដ្ឋោតិ ខយវយសង្ខាតំ អន្តំ អតីតាតិ អច្ចន្តា, អច្ចន្តា និដ្ឋា អស្សាតិ អច្ចន្តនិដ្ឋោ, ឯកន្តនិដ្ឋោ សតតនិដ្ឋោតិ អត្ថោ. អច្ចន្តយោគក្ខេមីតិ អច្ចន្តំ យោគក្ខេមី, និច្ចយោគក្ខេមីតិ អត្ថោ. អច្ចន្តព្រហ្មចារីតិ អច្ចន្តំ ព្រហ្មចារី, និច្ចព្រហ្មចារីតិ អត្ថោ. អច្ចន្តំ បរិយោសានមស្សាតិ បុរិមនយេនេវ អច្ចន្តបរិយោសានោ. សេដ្ឋោ ទេវមនុស្សានន្តិ ទេវានញ្ច មនុស្សានញ្ច សេដ្ឋោ ឧត្តមោ. ឯវរូបោ ភិក្ខុ កិត្តាវតា ហោតិ, សង្ខេបេនេវ តស្ស បដិបត្តិំ កថេថាតិ យាចតិ.

សព្ពេ ធម្មា នាលំ អភិនិវេសាយាតិ ឯត្ថ សព្ពេ ធម្មា នាម បញ្ចក្ខន្ធា ទ្វាទសាយតនានិ អដ្ឋារស ធាតុយោ, តេ សព្ពេបិ តណ្ហាទិដ្ឋិវសេន អភិនិវេសាយ នាលំ ន បរិយត្តា ន សមត្តា ន យុត្តា. កស្មា? គហិតាការេន អតិដ្ឋនតោ. តេ ហិ និច្ចា សុខា អត្តាតិ គហិតាបិ អនិច្ចា ទុក្ខា អនត្តាវ សម្បជ្ជន្តិ. តស្មា នាលំ អភិនិវេសាយ. អភិជានាតីតិ អនិច្ចំ ទុក្ខំ អនត្តាតិ ញាតបរិញ្ញាយ អភិជានាតិ. បរិជានាតីតិ តថេវ តីរណបរិញ្ញាយ បរិជានាតិ. យំកិញ្ចិ វេទនន្តិ អន្តមសោ បញ្ចវិញ្ញាណសម្បយុត្តំ យំកិញ្ចិ អប្បមត្តកម្បិ វេទនំ អនុភវតិ. ឥមិនា ភគវា ថេរស្ស វេទនាវសេន ច វិនិវដ្ដេត្វា អរូបបរិគ្គហំ ទស្សេសិ.

អនិច្ចានុបស្សីតិ អនិច្ចតោ អនុបស្សន្តោ. វិរាគានុបស្សីតិ ឯត្ថ ទ្វេ វិរាគា ខយវិរាគោ ច អច្ចន្តវិរាគោ ច. តត្ថ សង្ខារានំ ខយំ ខយតោ បស្សនា វិបស្សនាបិ, អច្ចន្តវិរាគំ និព្ពានំ វិរាគតោ ទស្សនមគ្គញាណម្បិ វិរាគានុបស្សនា. តទុភយសមង្គិបុគ្គលោ វិរាគានុបស្សី នាម. តំ សន្ធាយ វុត្តំ – ‘‘វិរាគានុបស្សី’’តិ, វិរាគតោ អនុបស្សន្តោតិ អត្ថោ. និរោធានុបស្សិម្ហិបិ ឯសេវ នយោ. និរោធោបិ ហិ ខយនិរោធោ អច្ចន្តនិរោធោតិ ទុវិធោយេវ. បដិនិស្សគ្គានុបស្សីតិ ឯត្ថ បដិនិស្សគ្គោ វុច្ចតិ វោស្សគ្គោ. សោ ច បរិច្ចាគវោស្សគ្គោ បក្ខន្ទនវោស្សគ្គោតិ ទុវិធោ ហោតិ. តត្ថ បរិច្ចាគវោស្សគ្គោតិ វិបស្សនា. សា ហិ តទង្គវសេន កិលេសេ ច ខន្ធេ ច វោស្សជតិ. បក្ខន្ទនវោស្សគ្គោតិ មគ្គោ. សោ ហិ និព្ពានំ អារម្មណតោ បក្ខន្ទតិ. ទ្វីហិបិ វា ការណេហិ សោ វោស្សគ្គោយេវ, សមុច្ឆេទវសេន ខន្ធានំ កិលេសានញ្ច វោស្សជនតោ និព្ពានេ ច បក្ខន្ទនតោ. តស្មា កិលេសេ ច ខន្ធេ ច បរិច្ចជតីតិ បរិច្ចាគវោស្សគ្គោ. និរោធាយ និព្ពានធាតុយា ចិត្តំ បក្ខន្ទតីតិ បក្ខន្ទនវោស្សគ្គោតិ ឧភយម្បេតំ មគ្គេ សមេតិ. តទុភយសមង្គី បុគ្គលោ ឥមាយ បដិនិស្សគ្គានុបស្សនាយ សមន្នាគតត្តា បដិនិស្សគ្គានុបស្សី នាម ហោតិ. តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ. ន កិញ្ចិ លោកេ ឧបាទិយតីតិ កិញ្ចិ ឯកម្បិ សង្ខារគតំ តណ្ហាវសេន ន ឧបាទិយតិ ន គណ្ហាតិ ន បរាមសតិ. អនុបាទិយំ ន បរិតស្សតីតិ អគ្គណ្ហន្តោ តណ្ហាបរិតស្សនាយ ន បរិតស្សតិ. បច្ចត្តំយេវ បរិនិព្ពាយតីតិ សយមេវ កិលេសបរិនិព្ពានេន បរិនិព្ពាយតិ. ខីណា ជាតីតិអាទិនា បនស្ស បច្ចវេក្ខណា ទស្សិតា. ឥតិ ភគវា សំខិត្តេន ខីណាសវស្ស បុព្ពភាគប្បដិបទំ បុច្ឆិតោ សំខិត្តេនេវ កថេសិ. ឥទំ បន សុត្តំ ថេរស្ស ឱវាទោបិ អហោសិ វិបស្សនាបិ. សោ ឥមស្មិំយេវ សុត្តេ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តំ បត្តោតិ.

៩. មេត្តសុត្តវណ្ណនា

៦២. នវមេ មា, ភិក្ខវេ, បុញ្ញានំ ភាយិត្ថាតិ បុញ្ញានិ ករោន្តា តេសំ មា ភាយិត្ថ. មេត្តចិត្តំ ភាវេសិន្តិ តិកចតុក្កជ្ឈានិកាយ មេត្តាយ សម្បយុត្តំ បណីតំ កត្វា ចិត្តំ ភាវេសិន្តិ ទស្សេតិ. សំវដ្ដមានេ សុទាហន្តិ សំវដ្ដមានេ សុទំ អហំ. សំវដ្ដមានេតិ ឈាយមានេ វិបជ្ជមានេ. ធម្មិកោតិ ទសកុសលធម្មសមន្នាគតោ. ធម្មរាជាតិ តស្សេវ វេវចនំ. ធម្មេន វា លទ្ធរជ្ជត្តា ធម្មរាជា. ចាតុរន្តោតិ បុរត្ថិមសមុទ្ទាទីនំ ចតុន្នំ សមុទ្ទានំ វសេន ចាតុរន្តាយ បថវិយា ឥស្សរោ. វិជិតាវីតិ វិជិតសង្គាមោ. ជនបទោ តស្មិំ ថាវរិយំ ថិរភាវំ បត្តោតិ ជនបទត្ថាវរិយប្បត្តោ. បរោសហស្សន្តិ អតិរេកសហស្សំ. សូរាតិ អភីរុនោ. វីរង្គរូបាតិ វីរានំ អង្គំ វីរង្គំ, វីរិយស្សេតំ នាមំ. វីរង្គរូបមេតេសន្តិ វីរង្គរូបា. វីរិយជាតិកា វីរិយសភាវា វីរិយមយា វិយ អកិលាសុនោ ទិវសម្បិ យុជ្ឈន្តា ន កិលមន្តីតិ វុត្តំ ហោតិ. សាគរបរិយន្តន្តិ ចក្កវាឡបព្ពតំ សីមំ កត្វា ឋិតសមុទ្ទបរិយន្តំ. អទណ្ឌេនាតិ ធនទណ្ឌេនបិ ឆេជ្ជភេជ្ជានុសាសនេន សត្ថទណ្ឌេនបិ វិនាយេវ. អសត្ថេនាតិ ឯកតោធារាទិនា បរវិហេឋនសត្ថេនបិ វិនាយេវ. ធម្មេន អភិវិជិយាតិ ឯហិ ខោ, មហារាជាតិ ឯវំ បដិរាជូហិ សម្បដិច្ឆិតាគមនោ ‘‘បាណោ ន ហន្តព្ពោ’’តិអាទិនា ធម្មេនេវ វុត្តប្បការំ បថវិំ អភិវិជិនិត្វា.

សុខេសិនោតិ សុខបរិយេសកេ សត្តេ អាមន្តេតិ. សុញ្ញព្រហ្មូបគោតិ សុញ្ញព្រហ្មវិមានូបគោ. បថវិំ ឥមន្តិ ឥមំ សាគរបរិយន្តំ មហាបថវិំ. អសាហសេនាតិ ន សាហសិកកម្មេន. សមេន មនុសាសិតន្តិ សមេន កម្មេន អនុសាសិំ. តេហិ ឯតំ សុទេសិតន្តិ តេហិ សង្គាហកេហិ មហាការុណិកេហិ ពុទ្ធេហិ ឯតំ ឯត្តកំ ឋានំ សុទេសិតំ សុកថិតំ. បថព្យោតិ បុថវិសាមិកោ.

១០. ភរិយាសុត្តវណ្ណនា

៦៣. ទសមេ កេវដ្ដា មញ្ញេ មច្ឆវិលោបេតិ កេវដ្ដានំ មច្ឆបច្ឆិំ ឱតារេត្វា ឋិតដ្ឋានេ ជាលេ វា ឧទកតោ ឧក្ខិត្តមត្តេ មច្ឆគ្គាហកានំ មហាសទ្ទោ ហោតិ, តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ. សុជាតាតិ វិសាខាយ កនិដ្ឋា. សា នេវ សស្សុំ អាទិយតីតិ សស្សុយា កត្តព្ពវត្តំ នាម អត្ថិ, តំ ន ករោតិ, សស្សូតិបិ នំ ន គណេតិ. ន សសុរំ អាទិយតីតិ វចនំ ន គណ្ហាតិ. ឯវំ អនាទរតាយបិ អគ្គហណេនបិ ន អាទិយតិ នាម. សេសេសុបិ ឯសេវ នយោ. ឯវំ អនាថបិណ្ឌិកោ សុណិសាយ អាចារំ គហេត្វា សត្ថុ បុរតោ និសីទិ. សាបិ សុជាតា ‘‘កិំ នុ ខោ អយំ សេដ្ឋិ ទសពលស្ស សន្តិកេ មយ្ហំ គុណំ កថេស្សតិ ឧទាហុ អគុណ’’ន្តិ គន្ត្វា អវិទូរេ សទ្ទំ សុណន្តី អដ្ឋាសិ. អថ នំ សត្ថា ឯហិ សុជាតេតិ អាមន្តេសិ.

អហិតានុកម្បិនីតិ ន ហិតានុកម្បិនី. អញ្ញេសូតិ បរបុរិសេសុ. អតិមញ្ញតេតិ ឱមានាតិ មានវសេន អតិមញ្ញតិ. ធនេន កីតស្សាតិ ធនេន កីតា អស្ស. វធាយ ឧស្សុកា វធិតុំ ឧស្សុក្កមាបន្នា. យំ ឥត្ថិយា វិន្ទតិ សាមិកោ ធនន្តិ ឥត្ថិយា សាមិកោ យំ ធនំ លភតិ. អប្បម្បិ តស្ស អបហាតុមិច្ឆតីតិ ថោកតោបិ អស្ស ហរិតុំ ឥច្ឆតិ, ឧទ្ធនេ អារោបិតឧក្ខលិយំ បក្ខិបិតព្ពតណ្ឌុលតោបិ ថោកំ ហរិតុមេវ វាយមតិ. អលសាតិ និសិន្នដ្ឋានេ និសិន្នាវ ឋិតដ្ឋានេ ឋិតាវ ហោតិ. ផរុសាតិ ខរា. ទុរុត្តវាទិនីតិ ទុព្ភាសិតភាសិនី, កក្ខឡំ វាឡកថមេវ កថេតិ. ឧដ្ឋាយកានំ អភិភុយ្យ វត្តតីតិ ឯត្ថ ឧដ្ឋាយកានន្តិ ពហុវចនវសេន វិរិយុដ្ឋានសម្បន្នោ សាមិកោ វុត្តោ, តស្ស តំ ឧដ្ឋានសម្បត្តិំ អភិភវិត្វា ហេដ្ឋា កត្វា វត្តតិ. បមោទតីតិ អាមោទិតបមោទិតា ហោតិ. កោលេយ្យកាតិ កុលសម្បន្នា. បតិព្ពតាតិ បតិទេវតា. វធទណ្ឌតជ្ជិតាតិ ទណ្ឌកំ គហេត្វា វធេន តជ្ជិតា, ‘‘ឃាតេស្សាមិ ន’’ន្តិ វុត្តា. ទាសីសមន្តិ សាមិកស្ស វត្តបូរិកា ទាសីតិ មំ ភគវា ធារេតូតិ វត្វា សរណេសុ បតិដ្ឋាសិ.

១១. កោធនសុត្តវណ្ណនា

៦៤. ឯកាទសមេ សបត្តកន្តាតិ សបត្តានំ វេរីនំ កន្តា បិយា តេហិ ឥច្ឆិតបត្ថិតា. សបត្តករណាតិ សបត្តានំ វេរីនំ អត្ថករណា. កោធបរេតោតិ កោធានុគតោ. បចុរត្ថតាយាតិ ពហុអត្ថតាយ ពហុហិតតាយ. អនត្ថម្បីតិ អវុទ្ធិម្បិ. អត្ថោ មេ គហិតោតិ វុឌ្ឍិ មេ គហិតា.

អថោ អត្ថំ គហេត្វានាតិ អថោ វុទ្ធិំ គហេត្វា. អនត្ថំ អធិបជ្ជតីតិ អនត្ថោ មេ គហិតោតិ សល្លក្ខេតិ. វធំ កត្វានាតិ បាណាតិបាតកម្មំ កត្វា. កោធសម្មទសម្មត្តោតិ កោធមទេន មត្តោ, អាទិន្នគហិតបរាមដ្ឋោតិ អត្ថោ. អាយសក្យន្តិ អយសភាវំ, អយសោ និយសោ ហោតីតិ អត្ថោ. អន្តរតោ ជាតន្តិ អព្ភន្តរេ ឧប្បន្នំ. អត្ថំ ន ជានាតីតិ វុទ្ធិអត្ថំ ន ជានាតិ. ធម្មំ ន បស្សតីតិ សមថវិបស្សនាធម្មំ ន បស្សតិ. អន្ធតមន្តិ អន្ធភាវករំ តមំ ពហលតមំ. សហតេតិ អភិភវតិ.

ទុម្មង្កុយន្តិ ទុម្មង្កុភាវំ និត្តេជតំ ទុព្ពណ្ណមុខតំ. យតោ បតាយតីតិ យទា និព្ពត្តតិ. ន វាចោ ហោតិ គារវោតិ វចនស្សបិ គរុភាវោ ន ហោតិ. ន ទីបំ ហោតិ កិញ្ចនន្តិ កាចិ បតិដ្ឋា នាម ន ហោតិ. តបនីយានីតិ តាបជនកានិ. ធម្មេហីតិ សមថវិបស្សនាធម្មេហិ. អារកាតិ ទូរេ. ព្រាហ្មណន្តិ ខីណាសវព្រាហ្មណំ. យាយ មាតុ ភតោតិ យាយ មាតរា ភតោ បោសិតោ. បាណទទិំ សន្តិន្តិ ជីវិតទាយិកំ សមានំ. ហន្តិ កុទ្ធោ បុថុត្តានន្តិ កុទ្ធោ បុគ្គលោ បុថុ នានាការណេហិ អត្តានំ ហន្តិ. នានារូបេសុ មុច្ឆិតោតិ នានារម្មណេសុ អធិមុច្ឆិតោ ហុត្វា. រជ្ជុយា ពជ្ឈ មីយន្តីតិ រជ្ជុយា ពន្ធិត្វា មរន្តិ. បព្ពតាមបិ កន្ទរេតិ បព្ពតកន្ទរេបិ បតិត្វា មរន្តិ.

ភូនហច្ចានីតិ ហតវុទ្ធីនិ. ឥតាយន្តិ ឥតិ អយំ. តំ ទមេន សមុច្ឆិន្ទេតិ តំ កោធំ ទមេន ឆិន្ទេយ្យ. កតរេន ទមេនាតិ? បញ្ញាវីរិយេន ទិដ្ឋិយាតិ វិបស្សនាបញ្ញាយ ចេវ វិបស្សនាសម្បយុត្តេន កាយិកចេតសិកវីរិយេន ច មគ្គសម្មាទិដ្ឋិយា ច. តថេវ ធម្មេ សិក្ខេថាតិ យថា អកុសលំ សមុច្ឆិន្ទេយ្យ, សមថវិបស្សនាធម្មេបិ តថេវ សិក្ខេយ្យ. មា នោ ទុម្មង្កុយំ អហូតិ មា អម្ហាកំ ទុម្មង្កុភាវោ អហោសីតិ ឥមមត្ថំ បត្ថយមានា. អនាយាសាតិ អនុបាយាសា. អនុស្សុកាតិ កត្ថចិ ឧស្សុក្កំ អនាបន្នា. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

អព្យាកតវគ្គោ ឆដ្ឋោ.