១. អវជានាតិសុត្តវណ្ណនា

១៤១. បញ្ចមស្ស បឋមេ សំវាសេនាតិ ឯកតោវាសេន. អាទេយ្យមុខោតិ អាទិយនមុខោ, គហណមុខោតិ អត្ថោ. តមេនំ ទត្វា អវជានាតីតិ ‘‘អយំ ទិន្នំ បដិគ្គហេតុមេវ ជានាតី’’តិ ឯវំ អវមញ្ញតិ. តមេនំ សំវាសេន អវជានាតីតិ អប្បមត្តកេ កិស្មិញ្ចិទេវ កុជ្ឈិត្វា ‘‘ជានាមហំ តយា កតកម្មំ, ឯត្តកំ អទ្ធានំ អហំ កិំ ករោន្តោ វសិំ, ននុ តុយ្ហមេវ កតាកតំ វីមំសន្តោ’’តិអាទីនិ វត្តា ហោតិ. អថ ឥតរោ ‘‘អទ្ធា កោចិ មយ្ហំ ទោសោ ភវិស្សតី’’តិ កិញ្ចិ បដិប្ផរិតុំ ន សក្កោតិ. តំ ខិប្បញ្ញេវ អធិមុច្ចិតា ហោតីតិ តំ វណ្ណំ វា អវណ្ណំ វា សីឃមេវ សទ្ទហតិ. សទ្ទហនដ្ឋេន ហិ អាទានេន ឯស អាទិយនមុខោតិ វុត្តោ. អាធេយ្យមុខោតិ បាឡិយា បន ឋបិតមុខោតិ អត្ថោ. មគ្គេ ខដអាវាដោ វិយ អាគតាគតំ ឧទកំ វណ្ណំ វា អវណ្ណំ វា សទ្ទហនវសេន សម្បដិច្ឆិតុំ ឋបិតមុខោតិ វុត្តំ ហោតិ.

ឥត្តរសទ្ធោតិ បរិត្តកសទ្ធោ. កុសលាកុសលេ ធម្មេ ន ជានាតីតិអាទីសុ កុសលេ ធម្មេ ‘‘ឥមេ កុសលា’’តិ ន ជានាតិ, អកុសលេ ធម្មេ ‘‘ឥមេ អកុសលា’’តិ ន ជានាតិ. តថា សាវជ្ជេ សទោសធម្មេ ‘‘ឥមេ សាវជ្ជា’’តិ, អនវជ្ជេ ច និទ្ទោសធម្មេ ‘‘ឥមេ អនវជ្ជា’’តិ, ហីនេ ហីនាតិ, បណីតេ បណីតាតិ. កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគេតិ ‘‘ឥមេ កណ្ហា សុក្កេ បដិពាហេត្វា ឋិតត្តា សប្បដិភាគា នាម, ឥមេ ច សុក្កា កណ្ហេ បដិពាហិត្វា ឋិតត្តា សប្បដិភាគា’’តិ ន ជានាតិ.