ខេមាថេរីវត្ថុ

២៣៦. ទុតិយេ ខេមាតិ ឯវំនាមិកា ភិក្ខុនី. ឥតោ បដ្ឋាយ ច បនស្សា បញ្ហកម្មេ អយមនុបុព្ពិកថាតិ អវត្វា សព្ពត្ថ អភិនីហារំ អាទិំ កត្វា វត្តព្ពមេវ វក្ខាម.

អតីតេ កិរ បទុមុត្តរពុទ្ធកាលេ ហំសវតិយំ អយំ បរបរិយាបន្នា ហុត្វា និព្ពត្តិ. អថេកទិវសំ តស្ស ភគវតោ អគ្គសាវិកំ សុជាតត្ថេរិំ នាម បិណ្ឌាយ ចរន្តំ ទិស្វា តយោ មោទកេ ទត្វា តំទិវសមេវ អត្តនោ កេសេ វិស្សជ្ជេត្វា ថេរិយា ទានំ ទត្វា ‘‘អនាគតេ ពុទ្ធុប្បាទេ តុម្ហេ វិយ មហាបញ្ញា ភវេយ្យ’’ន្តិ បត្ថនំ កត្វា យាវជីវំ កុសលកម្មេសុ អប្បមត្តា ហុត្វា កប្បសតសហស្សំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តី កស្សបពុទ្ធកាលេ កិកិស្ស កាសិរញ្ញោ គេហេ បដិសន្ធិំ គហេត្វា សត្តន្នំ ភគិនីនំ អព្ភន្តរា ហុត្វា វីសតិវស្សសហស្សានិ គេហេយេវ កោមារិព្រហ្មចរិយំ ចរិត្វា តាហិ ភគិនីហិ សទ្ធិំ ទសពលស្ស វសនបរិវេណំ ការេត្វា ឯកំ ពុទ្ធន្តរំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តី ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ មទ្ទរដ្ឋេ សាគលនគរេ រាជកុលេ បដិសន្ធិំ គណ្ហិ, ខេមាតិស្សា នាមំ អកំសុ. តស្សា សរីរវណ្ណោ សុវណ្ណរសបិញ្ជរោ វិយ អហោសិ. សា វយប្បត្តា ពិម្ពិសាររញ្ញោ គេហំ អគមាសិ.

សា តថាគតេ រាជគហំ ឧបនិស្សាយ វេឡុវនេ វិហរន្តេ ‘‘សត្ថា កិរ រូបេ ទោសំ ទស្សេតី’’តិ រូបមទមត្តា ហុត្វា ‘‘មយ្ហម្បិ រូបេ ទោសំ ទស្សេយ្យា’’តិ ភយេន ទសពលំ ទស្សនាយ ន គច្ឆតិ. រាជា ចិន្តេសិ – ‘‘អហំ សត្ថុ អគ្គុបដ្ឋាកោ, មាទិសស្ស ច នាម អរិយសាវកស្ស អគ្គមហេសី ទសពលំ ទស្សនាយ ន គច្ឆតិ, ន មេ ឯតំ រុច្ចតី’’តិ. សោ កវីហិ វេឡុវនុយ្យានស្ស វណ្ណំ ពន្ធាបេត្វា ‘‘ខេមាយ ទេវិយា សវនូបចារេ គាយថា’’តិ អាហ. សា ឧយ្យានស្ស វណ្ណំ សុត្វា គន្តុកាមា ហុត្វា រាជានំ បដិបុច្ឆិ. រាជា ‘‘ឧយ្យានំ គច្ឆ, សត្ថារំ បន អទិស្វា អាគន្តុំ ន លភិស្សសី’’តិ អាហ. សា រញ្ញោ បដិវចនំ អទត្វាវ មគ្គំ បដិបជ្ជិ. រាជា តាយ សទ្ធិំ គច្ឆន្តេ បុរិសេ អាហ – ‘‘សចេ ទេវី ឧយ្យានតោ និវត្តមានា ទសពលំ បស្សតិ, ឥច្ចេតំ កុសលំ. សចេ ន បស្សតិ, រាជាណាយ នំ ទស្សេថា’’តិ. អថ ខោ សា ទេវី ទិវសភាគំ ឧយ្យានេ ចរិត្វា និវត្តន្តី ទសពលំ អទិស្វាវ គន្តុំ អារទ្ធា. អថ នំ រាជបុរិសា អត្តនោ អរុចិយាវ ទេវិំ សត្ថុ សន្តិកំ នយិំសុ.

សត្ថា តំ អាគច្ឆន្តិំ ទិស្វា ឥទ្ធិយា ឯកំ ទេវច្ឆរំ និម្មិនិត្វា តាលវណ្ដំ គហេត្វា ពីជមានំ វិយ អកាសិ. ខេមា ទេវី តំ ទិស្វា ចិន្តេសិ – ‘‘មានម្ហិ នដ្ឋា, ឯវរូបា នាម ទេវច្ឆរប្បដិភាគា ឥត្ថិយោ ទសពលស្ស អវិទូរេ តិដ្ឋន្តិ, អហំ ឯតាសំ បរិចារិកាបិ នប្បហោមិ, មានមទំ ហិ និស្សាយ បាបចិត្តស្ស វសេន នដ្ឋា’’តិ តំ និមិត្តំ គហេត្វា តមេវ ឥត្ថិំ ឱលោកយមានា អដ្ឋាសិ. អថស្សា បស្សន្តិយាវ តថាគតស្ស អធិដ្ឋានពលេន សា ឥត្ថី បឋមវយំ អតិក្កម្ម មជ្ឈិមវយេ ឋិតា វិយ មជ្ឈិមវយំ អតិក្កម្ម បច្ឆិមវយេ ឋិតា វិយ ច វលិត្តចា បលិតកេសា ខណ្ឌវិរឡទន្តា អហោសិ. តតោ តស្សា បស្សន្តិយាវ សទ្ធិំ តាលវណ្ដេន បរិវត្តិត្វា បរិបតិ. តតោ ខេមា បុព្ពហេតុសម្បន្នត្តា តស្មិំ អារម្មណេ អាបាថគតេ ឯវំ ចិន្តេសិ – ‘‘ឯវំវិធម្បិ នាម សរីរំ ឯវរូបំ វិបត្តិំ បាបុណាតិ, មយ្ហម្បិ សរីរំ ឯវំគតិកមេវ ភវិស្សតី’’តិ. អថស្សា ឯវំ ចិន្តិតក្ខណេ សត្ថា ឥមំ ធម្មបទេ គាថមាហ –

‘‘យេ រាគរត្តានុបតន្តិ សោតំ,

សយំកតំ មក្កដកោវ ជាលំ;

ឯតម្បិ ឆេត្វាន វជន្តិ ធីរា,

អនបេក្ខិនោ សព្ពទុក្ខំ បហាយា’’តិ.

សា គាថាបរិយោសានេ ឋិតបទេ ឋិតាយេវ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ. អគារមជ្ឈេ វសន្តេន នាម អរហត្តំ បត្តេន តំទិវសមេវ បរិនិព្ពាយិតព្ពំ វា បព្ពជិតព្ពំ វា ហោតិ, សា បន អត្តនោ អាយុសង្ខារានំ បវត្តនភាវំ ញត្វា ‘‘អត្តនោ បព្ពជ្ជំ អនុជានាបេស្សាមី’’តិ សត្ថារំ វន្ទិត្វា រាជនិវេសនំ គន្ត្វា រាជានំ អនភិវាទេត្វាវ អដ្ឋាសិ. រាជា ឥង្គិតេនេវ អញ្ញាសិ – ‘‘អរិយធម្មំ បត្តា ភវិស្សតី’’តិ. អថ នំ អាហ – ‘‘ទេវិ គតា នុ ខោ សត្ថុទស្សនាយា’’តិ. មហារាជ, តុម្ហេហិ ទិដ្ឋទស្សនំ បរិត្តំ, អហំ បន ទសពលំ សុទិដ្ឋមកាសិំ, បព្ពជ្ជំ មេ អនុជានាថាតិ. រាជា ‘‘សាធុ, ទេវី’’តិ សម្បដិច្ឆិត្វា សុវណ្ណសិវិកាយ ភិក្ខុនិឧបស្សយំ ឧបនេត្វា បព្ពាជេសិ. អថស្សា ‘‘ខេមាថេរី នាម គិហិភាវេ ឋត្វា អរហត្តំ បត្តា’’តិ មហាបញ្ញភាវោ បាកដោ អហោសិ. ឥទមេត្ថ វត្ថុ. អថ សត្ថា អបរភាគេ ជេតវនេ និសិន្នោ ភិក្ខុនិយោ បដិបាដិយា ឋានន្តរេ ឋបេន្តោ ខេមាថេរិំ មហាបញ្ញានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសីតិ.