វុដ្ឋានពលសមាយោគកថាវណ្ណនា

៨២៧. វុដ្ឋានំ និមិត្តតោ, បវត្តតោ ច វុដ្ឋានំ. ពលសមាយោគោ សមថវិបស្សនាពលេហិ សម្បយុត្តតា. បរិញ្ញាភិសមយាទិវសេន ទុក្ខាទីសុ វិសេសទស្សនដ្ឋេន មគ្គបញ្ញាបិ វិបស្សនាតិ វុច្ចតីតិ ‘‘លោកិយវិបស្សនា’’តិ វិសេសេត្វា វុត្តំ. តេនេវាហ ‘‘វុដ្ឋានដ្ឋេន សមថវិបស្សនំ យុគនទ្ធំ ភាវេតី’’តិ (បដិ. ម. ២.៥). និមិត្តារម្មណត្តា នេវនិមិត្តា វុដ្ឋាតិ, បវត្តិ…បេ… ឆិន្ទនតោ ន បវត្តា វុដ្ឋាតីតិ យោជនា. តត្ថ និមិត្តតោ វុដ្ឋានំ សង្ខារនិមិត្តំ និស្សជ្ជិត្វា និព្ពានារម្មណករណំ. បវត្តតោ វុដ្ឋានំ ហេតុនិរោធេន អាយតិំ វិបាកប្បវត្តស្ស អនុប្បវត្តិធម្មតាបាទនំ. តេនាហ ‘‘សមុទយស្ស អសមុច្ឆិន្ទនតោ បវត្តា ន វុដ្ឋាតី’’តិ.

ទុភតោតិ ឧភតោ, ទ-ការាគមំ កត្វា ឯវំ វុត្តំ. ទុភាតិ វា បទន្តរមេវេតំ ឧភយសទ្ទេន សមានត្ថំ. ទស្សនដ្ឋេនាតិ បរិញ្ញាភិសមយាទិលក្ខណេន ចតុសច្ចទស្សនដ្ឋេន. មិច្ឆាទិដ្ឋិយាតិ ទ្វាសដ្ឋិប្បភេទាយបិ មិច្ឆាទិដ្ឋិយា. តទនុវត្តកកិលេសេហីតិ អបាយគមនីយតាយ តស្សា មិច្ឆាទិដ្ឋិយា អនុវត្តកេហិ វិចិកិច្ឆាទិកិលេសេហិ. ខន្ធេហីតិ ឯត្ថាបិ តទនុវត្តកសទ្ទោ អានេត្វា សម្ពន្ធិតព្ពោ. តេ ច មិច្ឆាទិដ្ឋិអាទិបច្ចយា ឧប្បជ្ជនារហា វេទិតព្ពា. មិច្ឆាសង្កប្បាតិអាទីសុបិ តទនុវត្តកកិលេសេហិ ច ខន្ធេហិ ច វុដ្ឋាតិ. ពហិទ្ធា ច សព្ពនិមិត្តេហិ វុដ្ឋាតីតិ បាឡិ សំខិត្តា. យថា មិច្ឆាទិដ្ឋិមិច្ឆាសង្កប្បា, ឯវំ មិច្ឆាវាចាទយោបិ អបាយគមនីយា ឯវ វេទិតព្ពា. មិច្ឆាវាចាកម្មន្តាជីវា ចេតនាសភាវា. មិច្ឆាសតិ តថាបវត្តា ចត្តារោ ខន្ធា. ឧបរិមគ្គត្តយេ សម្មាទិដ្ឋិ តំតំមគ្គវជ្ឈា មានតោ វុដ្ឋាតិ. សោ ហិ ‘‘អហមស្មី’’តិ បវត្តិយា ទិដ្ឋិដ្ឋានិយោ, មិច្ឆាមគ្គតោ បនេត្ថ វុដ្ឋានំ អនុទ្ធរិត្វា តំតំមគ្គវជ្ឈសំយោជនានុសយេហេវ វុដ្ឋានំ ឧទ្ធដំ.

អណុសហគតាតិ អណុភាវំ គតា បត្តា, តនុភូតាតិ អត្ថោ.

៨២៨. ឯវំ វុដ្ឋានំ ទស្សេត្វា ឥទានិ ពលសមាយោគំ ទស្សេតុំ ‘‘លោកិយានញ្ចា’’តិអាទិ វុត្តំ. សមថពលំ អធិកំ ហោតិ សមាធិភាវនាភាវតោ. វិបស្សនាពលំ អធិកំ ហោតិ ញាណុត្តរត្តា វិបស្សនាភាវនាយ. សមានភាវេន យុគេ នទ្ធា ពទ្ធា វិយ ហោន្តីតិ យុគនទ្ធា. តេនាហ ‘‘អញ្ញមញ្ញំ អនតិវត្តនដ្ឋេនា’’តិ, កិច្ចតោ អនូនាធិកភាវេនាតិ អត្ថោ. តតោ ឯវ សមាយោគោតិ សមបរិច្ឆេទយោគោតិ អត្ថោ.

សមាធិបដិបក្ខទស្សនត្ថំ ‘‘ឧទ្ធច្ចសហគតកិលេសេហី’’តិ វុត្តំ, ឧទ្ធច្ចបធានេហិ កិលេសេហីតិ អធិប្បាយោ. អវិក្ខេបោ សមាធីតិ សមុច្ឆិន្ទនេន វិក្ខេបស្ស ឧជុបដិបក្ខភូតោ សមាធិ. និរោធគោចរោតិ និព្ពានារម្មណោ. វុដ្ឋានដ្ឋេនាតិ វុដ្ឋានកភាវេន និមិត្តតោ, បវត្តតោ ច វុដ្ឋហមានវសេន. ឯករសាតិ សមានកិច្ចា.