អនុលោមញាណកថាវណ្ណនា

៨០៤. អធិមោក្ខសទ្ធាតិ បសាទភូតោ វត្ថុគតោ និច្ឆយោ អធិមោក្ខោ. តស្មា តថាភូតា ភាវនាវិសេសេន កិច្ចតោ អធិមត្តតាយ ពលវតរា និព្ពត្តតិ. សុបគ្គហិតន្តិ សុដ្ឋុ បគ្គហិតំ. អសល្លីនំ បដុតរភាវេន បដិបក្ខវិធមនសមត្ថំ វីរិយំ ហោតិ. សូបដ្ឋិតាតិ តិក្ខតរតាយ អារម្មណាភិមុខភាវេន សុដ្ឋុ ឧបដ្ឋិតា សតិ ហោតិ. សុសមាហិតន្តិ បស្សទ្ធិសុខានំ សាតិសយតាយ សុដ្ឋុ សមាហិតំ អារម្មណេ សម្មទេវ ឋបិតំ អប្បិតំ វិយ ហោតិ. តិក្ខតរាតិ អនុលោមញាណុប្បត្តិយា បច្ចយោ ភវិតុំ សមត្ថភាវេន សាតិសយំ តិក្ខា សូរា. សង្ខារានំ វិចិននេបិ មជ្ឈត្តភូតសង្ខារុបេក្ខា បញ្ញា ឧប្បជ្ជតិ. អនិច្ចាតិ វា…បេ… សម្មសិត្វា ភវង្គំ ឱតរតីតិ អនិច្ចាទីសុ ឯកេនាការេន សម្មសន្តី សត្តក្ខត្តុំ បវត្តិត្វា ភិជ្ជន្តី ភវង្គំ ឱតិណ្ណា នាម ហោតិ តតោ បរំ ភវង្គស្ស វារោតិ កត្វា. សង្ខារុបេក្ខាយ កតនយេនេវាតិ អនិច្ចាទិនា អាលម្ពនករណនយេនេវ, ន សម្មសិតនយេន. តេនាហ ‘‘អារម្មណំ កុរុមាន’’ន្តិ. អាវដ្ដេត្វាតិ និវត្តេត្វា ចិត្តស្ស ភវង្គវសេន វត្តិតុំ អទត្វា. វិសទិសចិត្តបវត្តិសង្ខាតាយ វីចិយា អភាវេន អវីចិកា, ចិត្តសន្តតិ. កិរិយមនោធាតុយា ហិ ភវង្គេ អាវដ្ដិតេ កិរិយមយចិត្តបវត្តិវិបាកចិត្តុប្បត្តិយា សវីចិកា សន្តរា, ន ឯវំ មនោទ្វារាវជ្ជនេនាតិ វុត្តំ ‘‘អវីចិកំ ចិត្តសន្តតិំ អនុប្បពន្ធមាន’’ន្តិ. តថេវាតិ យថា អតីតាសុ ទ្វត្តិំសជវនវីថីសុ សង្ខារុបេក្ខា ‘‘អនិច្ចា’’តិ វា ‘‘ទុក្ខា’’តិ វា ‘‘អនត្តា’’តិ វា សង្ខារេ អារម្មណមកាសិ, តថេវ. បរិកម្មន្តិ វុច្ចតិ មគ្គស្ស បរិកម្មត្តា បដិសង្ខារកត្តា. ឧបចារន្តិ វុច្ចតិ មគ្គស្ស អាសន្នត្តា, សមីបចារិកត្តា វា. អនុលោមត្តំ សយមេវ វទតិ.

អយញ្ច នយោ កាមំ មគ្គវីថិយំ បឋមជវនស្ស បដិសង្ខរណដ្ឋោ, ទុតិយស្ស តតោ អាសន្នដ្ឋោ, តតិយស្ស ហេដ្ឋិមុបរិមានំ អនុលោមដ្ឋោ ច យុត្តោតិ វុត្តោ, តថាបិ សព្ពេសម្បិ ឥមា សមញ្ញា សម្ភវន្តីតិ ទស្សេតុំ ‘‘អវិសេសេន បនា’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ អាសេវនន្តិ អាទរេន សេវនំ. បុរិមភាគបច្ឆិមភាគានន្តិ ហេដ្ឋិមានំ, ឧបរិមានញ្ច ធម្មកោដ្ឋាសានំ. អដ្ឋន្នន្តិ ឧទយព្ពយញាណាទីនំ អដ្ឋន្នំ. សព្ពាបិ វិបស្សនា លក្ខណត្តយសម្មសនកិច្ចាវ, ឥទម្បិ តថេវាតិ វុត្តំ ‘‘តថកិច្ចតាយា’’តិ. ឧបរីតិ មគ្គេ. ពោធិបក្ខិយធម្មានំ តថកិច្ចតាយ អនុលោមេតិ សម្មោសាទិបដិបក្ខវិធមនតោ. ឥទានិ អនុលោមញាណស្ស តទុភយកិច្ចានុលោមំ វិត្ថារតោ ទស្សេតុំ ‘‘តញ្ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ អនុលោមញាណំ សច្ចបដិច្ឆាទកមោហក្ខន្ធាទីនំ សាតិសយំ វិធមនេន លោកិយញាណេសុ ឧក្កំសបរិយន្តគតំ, តតោ ឯវ ហេដ្ឋា និព្ពត្តិតឧទយព្ពយញាណាទីនម្បិ កិច្ចំ បដិបក្ខទូរីភាវេន អត្ថតោ សាធេន្តមេវ ហុត្វា បវត្តតិ, តថាបវត្តមានញ្ច តេសំ កិច្ចំ អនុលោមេន្តំ វិយ ហោតីតិ អាហ ‘‘ឧទយព្ពយវន្តានំ…បេ… តថកិច្ចតាយ អនុលោមេតី’’តិ. តត្ថ ‘‘ភយតោ ឧបដ្ឋិត’’ន្តិ ឥមិនាបិ អារម្មណសីសេន ញាណព្យាបារមេវ វទតិ សប្បដិភយានំ សង្ខារានំ យថាសភាវទស្សនទីបនតោ. សេសេសុ បន សត្តសុបិ ឋានេសុ ញាណព្យាបារោវ ទស្សិតោ. យស្មា ឯតំ អនុលោមញាណំ អនិច្ចាទីសុ អញ្ញតរលក្ខណវសេនេវ សង្ខារេ អារព្ភ បវត្តតិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘អនិច្ចលក្ខណាទិវសេន សង្ខារេ អារព្ភ បវត្តត្តា’’តិ. តាយ បដិបត្តិយាតិ យា សា អនុលោមញាណស្ស ថូលថូលសច្ចបដិច្ឆាទកសំកិលេសវិក្ខម្ភនបដិបត្តិ, តាយ. ន ហិ អនុលោមញាណេ តថា អនុប្បន្នេ គោត្រភុញាណំ និព្ពានំ អាលម្ពិតុំ សក្កោតិ, គោត្រភុញាណេ វា អនុប្បន្នេ មគ្គញាណំ ឧប្បជ្ជតីតិ.

វុត្តមត្ថំ ឱបម្មេន បាកដតរំ កាតុំ ‘‘យថា ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ អដ្ឋន្នំ វោហារិកមហាមត្តានំ អគតិគមនំ បហាយ តំតំវិនិច្ឆយករណំ វិយ អដ្ឋន្នំ ញាណានំ យថាសកំ បដិបក្ខំ បហាយ សង្ខារេសុ ឧទយព្ពយាទិបដិបត្តិ, រញ្ញោ មជ្ឈត្តភាវោ វិយ អនុលោមញាណស្ស បុរិមបច្ឆិមធម្មកោដ្ឋាសស្ស អនុកូលតា. តេនេវាតិ ហេដ្ឋិមញាណានំ អនុលោមនមុខេន ឧបរិពោធិបក្ខិយានំ អនុលោមនតោយេវ. សច្ចានុលោមិកន្តិ វុច្ចតិ មគ្គសច្ចស្ស អនុលោមិកត្តា.

អនុលោមញាណំ និដ្ឋិតំ.