៨. អារញ្ញិកង្គកថាវណ្ណនា

៣១. គាមន្តសេនាសនំ បហាយ អរញ្ញេ អរុណំ ឧដ្ឋាបេតព្ពន្តិ ឯត្ថ គាមន្តំ, អរញ្ញញ្ច សរូបតោ ទស្សេតុំ ‘‘តត្ថ សទ្ធិំ ឧបចារេនា’’តិអាទិ អារទ្ធំ. តត្ថ គាមបរិយាបន្នត្តា គាមន្តសេនាសនស្ស ‘‘គាមោយេវ គាមន្តសេនាសន’’ន្តិ វុត្តំ. យោ កោចិ សត្ថោបិ គាមោ នាមាតិ សម្ពន្ធោ. ឥន្ទខីលាតិ ឧម្មារា. តស្សាតិ លេឌ្ឌុបាតស្ស. វិនយបរិយាយេន អរញ្ញលក្ខណំ អទិន្នាទានបារាជិកេ (បារា. ៩២) អាគតំ. តត្ថ ហិ ‘‘គាមា វា អរញ្ញា វា’’តិ អនវសេសតោ អវហារដ្ឋានបរិគ្គហេ តទុភយំ អសង្ករតោ ទស្សេតុំ ‘‘ឋបេត្វា គាមញ្ចា’’តិអាទិ វុត្តំ. គាមូបចារោ ហិ លោកេ គាមសង្ខមេវ គច្ឆតីតិ. និប្បរិយាយតោ បន គាមវិនិមុត្តំ ឋានំ អរញ្ញមេវ ហោតីតិ អភិធម្មេ (វិភ. ៥២៩) គាមា ‘‘និក្ខមិត្វា ពហិ ឥន្ទខីលា, សព្ពមេតំ អរញ្ញ’’ន្តិ វុត្តំ. សុត្តន្តិកបរិយាយេន អារញ្ញកសិក្ខាបទេ (បារា. ៦៥៤) ‘‘បញ្ចធនុសតិកំ បច្ឆិម’’ន្តិ អាគតំ អារញ្ញិកំ ភិក្ខុំ សន្ធាយ. ន ហិ សោ វិនយបរិយាយិកេ ‘‘អរញ្ញេ វសនតោ អារញ្ញិកោ បន្តសេនាសនោ’’តិ សុត្តេ វុត្តោ. អយញ្ច សុត្តសំវណ្ណនាតិ ឥធ សព្ពត្ថ សុត្តន្តកថាវ បមាណំ. តស្មា តត្ថ អាគតមេវ លក្ខណំ គហេតព្ពន្តិ ទស្សេន្តោ ‘‘តំ អារោបិតេន អាចរិយធនុនា’’តិអាទិនា មិននវិធិំ អាហ. តេនេវ ហិ មជ្ឈិមដ្ឋកថានយោវ (ម. និ. អដ្ឋ. ១.២៩៦) ឥទមេត្ថ បមាណន្តិ ច វុត្តោ.

តតោ តតោ មគ្គន្តិ តត្ថ តត្ថ ខុទ្ទកមគ្គំ បិទហតិ. ធុតង្គសុទ្ធិកេន ធុតង្គសោធនបសុតេន. យថាបរិច្ឆិន្នេ កាលេតិ ឧក្កដ្ឋស្ស តយោបិ ឧតូ, មជ្ឈិមស្ស ទ្វេ, មុទុកស្ស ឯកោ ឧតុ. តត្ថបិ ធុតង្គំ ន ភិជ្ជតិ សឧស្សាហត្តា. និបជ្ជិត្វា គមិស្សាមាតិ ចិត្តស្ស សិថិលភាវេន ធុតង្គំ ភិជ្ជតីតិ វុត្តំ. អរញ្ញសញ្ញំ មនសិ ករោន្តោតិ ‘‘អហំ វិវេកវាសំ វសិស្សាមិ, យថាលទ្ធោវ កាយវិវេកោ សាត្ថកោ កាតព្ពោ’’តិ មនសិការសព្ភាវតោ ‘‘ភព្ពោ…បេ… រក្ខិតុ’’ន្តិ វុត្តំ. អស្ស អារញ្ញិកស្ស ចិត្តំ ន វិក្ខិបន្តិ អាបាថមនុបគមនតោ. វិគតសន្តាសោ ហោតិ វិវេកបរិចយតោ. ជីវិតនិកន្តិំ ជហតិ ពហុបរិស្សយេ អរញ្ញេ និវាសេនេវ មរណភយស្ស ទូរីករណតោ. បវិវេកសុខរសំ អស្សាទេតិ អនុភវតិ ជនសំសគ្គាភាវតោ. អារាធយន្តោតិ អនុនយន្តោ. យថានុសិដ្ឋំ បដិបត្តិយា វិវេកស្ស អធិដ្ឋានភាវតោ អារញ្ញិកង្គយោគិនោ វាហនសទិសន្តិ កត្វា វុត្តំ ‘‘អវសេសធុតាយុធោ’’តិ, អវសិដ្ឋធុតធម្មាយុធោតិ អត្ថោ.

ឥតិ អារញ្ញិកង្គកថាវណ្ណនា.