៩. រុក្ខមូលិកង្គកថាវណ្ណនា

៣២. ឆន្នន្តិ ឥដ្ឋកាឆទនាទីហិ ឆាទិតំ, អាវសថន្តិ អត្ថោ. សីមន្តរិករុក្ខោតិ ទ្វិន្នំ រាជូនំ រជ្ជសីមាយ ឋិតរុក្ខោ. តត្ថ ហិ តេសំ រាជូនំ ពលកាយោ ឧបគន្ត្វា អន្តរន្តរា យុទ្ធំ ករេយ្យ, ចោរាបិ បារិបន្ថិកា សមោសរន្តា ភិក្ខុស្ស សុខេន និសីទិតុំ ន ទេន្តិ. ចេតិយរុក្ខោ ‘‘ទេវតាធិដ្ឋិតោ’’តិ មនុស្សេហិ សម្មតរុក្ខោ បូជេតុំ ឧបគតេហិ មនុស្សេហិ អវិវិត្តោ ហោតិ. និយ្យាសរុក្ខោ សជ្ជរុក្ខាទិ. វគ្គុលិរុក្ខោ វគ្គុលិនិសេវិតោ. សីមន្តរិករុក្ខាទយោ សបរិស្សយា, ទុល្លភវិវេកា ចាតិ អាហ ‘‘ឥមេ រុក្ខេ វិវជ្ជេត្វា’’តិ. បណ្ណសដន្តិ រុក្ខតោ បតិតបណ្ណំ. បដិច្ឆន្នេ ឋានេ និសីទិតព្ពំ រុក្ខមូលិកភាវស្ស បដិច្ឆាទនត្ថំ. ឆន្នេ វាសកប្បនា ធម្មស្សវនាទីនមត្ថាយបិ ហោតិ. តស្មា ‘‘ជានិត្វា អរុណំ ឧដ្ឋាបិតមត្តេ’’តិ វុត្តំ.

អភិណ្ហំ តរុបណ្ណវិការទស្សនេនាតិ អភិក្ខណំ តរូសុ, តរូនំ វា បណ្ណេសុ វិការស្ស ខណភង្គស្ស ទស្សនេន. សេនាសនមច្ឆេរកម្មារាមតានន្តិ អាវាសមច្ឆរិយនវកម្មរតភាវានំ. ទេវតាហីតិ រុក្ខទេវតាហិ. តាបិ ហិ រុក្ខដ្ឋវិមានេសុ វសន្តិយោ រុក្ខេសុ វសន្តិ. អយម្បិ រុក្ខេតិ សហវាសិតា. វណ្ណិតោតិ ‘‘អប្បានិ ចេវា’’តិអាទិនា បសំសិតោ. ‘‘រុក្ខមូលសេនាសនំ និស្សាយ បព្ពជ្ជា’’តិ (មហាវ. ៧៣, ១២៨) ឯវំ និស្សយោតិ ច ភាសិតោ. អភិរត្តានិ តរុណកាលេ, នីលានិ មជ្ឈិមកាលេ, បណ្ឌូនិ ជិណ្ណកាលេ. បតិតានិ មិលាយនវសេន. ឯវំ បស្សន្តោ តរុបណ្ណានិ បច្ចក្ខតោ ឯវ និច្ចសញ្ញំ បនូទតិ បជហតិ, អនិច្ចសញ្ញា ឯវស្ស សណ្ឋាតិ. យស្មា ភគវតោ ជាតិពោធិធម្មចក្កបវត្តនបរិនិព្ពានានិ រុក្ខមូលេយេវ ជាតានិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘ពុទ្ធទាយជ្ជំ រុក្ខមូល’’ន្តិ.

ឥតិ រុក្ខមូលិកង្គកថាវណ្ណនា.