នាមរូបបច្ចយាសឡាយតនបទវិត្ថារកថាវណ្ណនា

៦៤១. តន្តិ នាមរូបំ. តស្សាតិ សឡាយតនស្ស. តាទិសស្សេវាតិ កតេកសេសស្សេវ.

ឥធាបិ នាមន្តិ ខន្ធត្តយស្សេវ គហណេ ការណំ វុត្តនយមេវ. និយមតោតិ ឥទញ្ច ចតុន្នំ ភូតានំ, ឆន្នំ វត្ថូនំ, ជីវិតស្ស ច យថាសម្ភវំ សហជាតនិស្សយបុរេជាតឥន្ទ្រិយាទិនា សឡាយតនស្ស បវត្តមានស្ស ឯកន្តេន បច្ចយភាវំ សន្ធាយ វុត្តំ. រូបាយតនាទីនំ បន សហជាតនិស្សយានុបាលនភាវោ នត្ថីតិ អគ្គហណំ វេទិតព្ពំ. អារម្មណារម្មណបុរេជាតាទិភាវោ ច តេសំ ន សសន្តតិបរិយាបន្នានមេវ, ន ច ចក្ខាទីនំ វិយ ឯកប្បហារេនេវាតិ អនិយមតោ បច្ចយភាវោ. និយមតោ…បេ… ជីវិតិន្ទ្រិយន្តិ ឯវន្តិ ឯត្ថ ឯវំ-សទ្ទេន វា រូបាយតនាទីនម្បិ សង្គហោ ទដ្ឋព្ពោ. ឆដ្ឋាយតនញ្ច សឡាយតនញ្ច សឡាយតនន្តិ ឯត្ថ យទិបិ ឆដ្ឋាយតនសឡាយតនសទ្ទានំ សទ្ទតោ សរូបតា នត្ថិ, អត្ថតោ បន សឡាយតនេកទេសោវ ឆដ្ឋាយតនន្តិ ឯកទេសសរូបតា អត្ថីតិ ឯកទេសសរូបេកសេសោ កតោតិ វេទិតព្ពោ. អត្ថតោបិ ហិ សរូបានំ ឯកទេសសរូបេកសេសំ ឥច្ឆន្តិ ‘‘វង្កោ ច កុដិលោ ច កុដិលា’’តិ. តស្មា អត្ថតោ ឯកទេសសរូបានញ្ច ឯកសេសេន ភវិតព្ពន្តិ.

អថ វា ឆដ្ឋាយតនញ្ច មនាយតនញ្ច ឆដ្ឋាយតនន្តិ វា មនាយតនន្តិ វា ឆដ្ឋាយតនញ្ច ឆដ្ឋាយតនញ្ច ឆដ្ឋាយតនន្តិ វា មនាយតនញ្ច មនាយតនញ្ច មនាយតនន្តិ វា ឯកសេសំ កត្វា ចក្ខាទីហិ សទ្ធិំ ‘‘សឡាយតន’’ន្តិ វុត្តន្តិ តមេវ ឯកសេសំ នាមមត្តបច្ចយស្ស, នាមរូបបច្ចយស្ស ច មនាយតនស្ស វសេន កតំ អត្ថតោ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឆដ្ឋាយតនញ្ច សឡាយតនញ្ច សឡាយតនន្តិ ឯវំ កតេកសេសស្សា’’តិ. យថាវុត្តោបិ ហិ ឯកសេសោ អត្ថតោ ឆដ្ឋាយតនញ្ច សឡាយតនញ្ចាតិ ឯវំ កតោ នាម ហោតីតិ. សព្ពត្ថ ច ឯកសេសេ កតេ ឯកវចននិទ្ទេសោ កតេកសេសានំ សឡាយតនាទិសទ្ទវចនីយតាសាមញ្ញវសេន កតោតិ ទដ្ឋព្ពោ.

‘‘ន អញ្ញថា’’តិ ឯតេន តស្ស តស្ស នាមស្ស, រូបស្ស ច អភាវេ តំ តំ អាយតនំ ន ហោតីតិ ព្យតិរេកំ វិភាវេតិ.

យន្តិ យំ យំ នាមំ, រូបញ្ច. យស្សាតិ យស្ស យស្ស អាយតនស្ស. យថាតិ សហជាតាទិនា យេន យេន បការេន. នេយ្យន្តិ ញេយ្យំ.

តស្ស វសេនាតិ តស្ស ហេតុអាទិបច្ចយស្ស វសេន. ឧក្កំសាវកំសោតិ ឯត្ថ សត្តធា បច្ចយភាវតោ ឧក្កំសោ អដ្ឋធា បច្ចយភាវោ, តតោ នវធា, តតោ ទសធាតិ អយំ ឧក្កំសោ. អវកំសោ បន ទសធា បច្ចយភាវតោ នវធា បច្ចយភាវោ, តតោ អដ្ឋធា, តតោ សត្តធាតិ ឯវំ វេទិតព្ពោ, ន បន សត្តធា បច្ចយភាវតោ ឯវ ទ្វេបិ ឧក្កំសាវកំសា យោជេតព្ពា, តតោ អវកំសាភាវតោតិ.

វិបាកំ នាមន្តិ សម្ពន្ធោ. វុត្តនយេនេវាតិ សហជាតាទិវសេន, សត្តធា, ហេតុអាទិវសេន ច. ឥតរន្តិ អវិបាកំ នាមំ.

‘‘ហទយវត្ថុនោ សហាយំ ហុត្វា’’តិ ឯតេន អរូបេ វិយ អសហាយំ នាមំ ន ហោតិ, ហទយវត្ថុ ច នាមេន សហ ឆដ្ឋាយតនស្ស បច្ចយោ ហោតីតិ ឯត្តកមេវ ទស្សេតិ, ន បន យថា ហទយវត្ថុ បច្ចយោ ហោតិ, តថា នាមម្បីតិ អយមត្ថោ អធិប្បេតោ. វត្ថុ ហិ នាមស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយោ ហោតិ, ន នាមំ. នាមញ្ច វិបាកហេតាទិបច្ចយោ ហោតិ, ន វត្ថូតិ. បវត្តេ អរូបធម្មា កម្មជរូបស្ស ឋិតិប្បត្តស្សេវ បច្ចយា ហោន្តិ, ន ឧប្បជ្ជមានស្សាតិ វិប្បយុត្តអត្ថិអវិគតា ច បច្ឆាជាតវិប្បយុត្តាទយោ ឯវ ចក្ខាទីនំ យោជេតព្ពា.

‘‘តត្ថេវា’’តិ ឥមិនា ‘‘បវត្តេ’’តិ ឥទំ បច្ចាមដ្ឋន្តិ អាហ ‘‘តត្ថេវ ហិ បវត្តេ’’តិ. ‘‘បញ្ចវោការភវេ’’តិ បន ឥទំ ‘‘បញ្ចន្ន’’ន្តិ ឥមិនា ទីបិតមេវាតិ. បវត្តិយំ ចក្ខាយតនាទិកស្ស នាមំ វិបាកបច្ចយោ ន ហោតិ, អត្តនា ជនិតរូបស្សេវ ហោតិ. បដិសន្ធិយំ បន កម្មសមុដ្ឋានំ ចិត្តសមុដ្ឋានសទិសំ, តស្មា វត្ថុនោបិ វិបាកបច្ចយោ ហោតិយេវ.

រូបតោតិ រូបេសុ. យំ យំ អាយតនំ ឧប្បជ្ជតីតិ បដិសន្ធិយំ អណ្ឌជជលាពុជានំ បញ្ចសុ អាយតនេសុ កាយាយតនមេវ ឧប្បជ្ជតិ. ឥតរេសំ យថារហំ ឥតរានិបិ.

អវសេសមនាយតនស្សាតិ ឯត្ថ ‘‘បញ្ចក្ខន្ធភវេ បនា’’តិ ឯតស្ស អនុវត្តមានត្តា បញ្ចវោការភវេ ឯវ បវត្តមានំ បញ្ចវិញ្ញាណេហិ អវសេសំ មនាយតនំ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. នាមរូបស្ស សហជាតាទិសាធារណបច្ចយភាវោ, សម្បយុត្តាទិអសាធារណបច្ចយភាវោ ច យថាសម្ភវំ យោជេតព្ពោ. ‘‘រូបបច្ចយា បញ្ចាយតនានី’’តិ អយម្បិ នយោ លព្ភតិ និរោធសមាបន្នានំ វសេន, សោ បន អបចុរភាវតោ យេភុយ្យេន ច បដិសន្ធិយំ បច្ចយភូតស្សេវ នាមរូបស្ស បវត្តិយំ បច្ចយភាវោ វិភាវិតោតិ ន ទស្សិតោតិ វេទិតព្ពំ.