សីលសំកិលេសវោទានវណ្ណនា
២១. សំកិលិស្សតិ តេនាតិ សំកិលេសោ. កោ បន សោតិ អាហ ‘‘ខណ្ឌាទិភាវោ សីលស្ស សំកិលេសោ’’តិ. វោទាយតិ វិសុជ្ឈតិ ឯតេនាតិ វោទានំ, អខណ្ឌាទិភាវោ. លាភយសាទីតិ អាទិ-សទ្ទេន ញាតិអង្គជីវិតាទីនំ សង្គហោ. សត្តសុ អាបត្តិក្ខន្ធេសុ អាទិម្ហិ វា អន្តេ វា វេមជ្ឈេតិ ច ឥទំ តេសំ ឧទ្ទេសាទិបាឡិវសេន វុត្តំ. ន ហិ អញ្ញោ កោចិ អាបត្តិក្ខន្ធានំ អនុក្កមោ អត្ថិ. ខណ្ឌន្តិ ខណ្ឌវន្តំ, ខណ្ឌិតំ វា. ឆិទ្ទន្តិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ. បរិយន្តេ ឆិន្នសាដកោ វិយាតិ វត្ថន្តេ, ទសន្តេ វា ឆិន្នវត្ថំ វិយ.
ឯវន្តិ ឥទានិ វុច្ចមានាការេន. មេថុនសំយោគវសេនាតិ រាគបរិយុដ្ឋានេន សទិសភាវាបត្តិយា មិថុនានំ ឥទន្តិ មេថុនំ, និពន្ធនំ. មេថុនវសេន សមាយោគោ មេថុនសំយោគោ. ឥធ បន មេថុនសំយោគោ វិយាតិ មេថុនសំយោគោ, តស្ស វសេន. ឥធាតិ ឥមស្មិំ លោកេ. ឯកច្ចោតិ ឯកោ. សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វាតិ បព្ពជ្ជាមត្តេន សមណោ វា ជាតិមត្តេន ព្រាហ្មណោ វា. ទ្វយំទ្វយសមាបត្តិន្តិ ទ្វីហិ ទ្វីហិ សមាបជ្ជិតព្ពំ, មេថុនន្តិ អត្ថោ. ន ហេវ ខោ សមាបជ្ជតីតិ សម្ពន្ធោ. ឧច្ឆាទនំ ឧព្ពត្តនំ. សម្ពាហនំ បរិមទ្ទនំ. សាទិយតីតិ អធិវាសេតិ. តទស្សាទេតីតិ តំ ឧច្ឆាទនាទិំ អភិរមតិ. និកាមេតីតិ ឥច្ឆតិ. វិត្តិន្តិ តុដ្ឋិំ. ឥទម្បិ ខោតិ ឯត្ថ ឥទន្តិ យថាវុត្តំ សាទិយនាទិំ ខណ្ឌភាវាទិវសេន ឯកំ កត្វា វុត្តំ. បិ-សទ្ទោ វក្ខមានំ ឧបាទាយ សមុច្ចយត្ថោ. ខោ-សទ្ទោ អវធារណត្ថោ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យទេតំ ព្រហ្មចារីបដិញ្ញស្ស អសតិបិ ទ្វយំទ្វយសមាបត្តិយំ មាតុគាមស្ស ឧច្ឆាទនន្ហាបនសម្ពាហនសាទិយនាទិ, ឥទម្បិ ឯកំសេន តស្ស ព្រហ្មចរិយស្ស ខណ្ឌាទិភាវាបាទនតោ ខណ្ឌម្បិ ឆិទ្ទម្បិ សពលម្បិ កម្មាសម្បីតិ. ឯវំ បន ខណ្ឌាទិភាវាបត្តិយា សោ អបរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ ចរតិ, ន បរិសុទ្ធំ, សំយុត្តោ មេថុនសំយោគេន, ន វិសំយុត្តោ. តតោ ចស្ស ន ជាតិអាទីហិ បរិមុត្តីតិ ទស្សេន្តោ ‘‘អយំ វុច្ចតី’’តិអាទិមាហ.
សញ្ជគ្ឃតីតិ កិលេសវសេន មហាហសិតំ ហសតិ. សំកីឡតីតិ កាយសំសគ្គវសេន កីឡតិ. សំកេលាយតីតិ សព្ពសោ មាតុគាមំ កេលាយន្តោ វិហរតិ. ចក្ខុនាតិ អត្តនោ ចក្ខុនា. ចក្ខុន្តិ មាតុគាមស្ស ចក្ខុំ. ឧបនិជ្ឈាយតីតិ ឧបេច្ច និជ្ឈាយតិ ឱលោកេតិ. តិរោកុដ្ដាតិ កុដ្ដស្ស បរតោ. តថា តិរោបាការា. មត្តិកាមយា ភិត្តិ កុដ្ដំ, ឥដ្ឋកាមយា បាការោតិ វទន្តិ. យា កាចិ វា ភិត្តិ បោរិសតោ ទិយឌ្ឍរតនុច្ចប្បមាណា កុដ្ដំ, កុដ្ដតោ អធិកោ បាការោ.
អស្សាតិ ព្រហ្មចារីបដិញ្ញស្ស. បុព្ពេតិ វតសមាទានតោ បុព្ពេ. កាមគុណេហីតិ កាមកោដ្ឋាសេហិ. សមប្បិតន្តិ សុដ្ឋុ អប្បិតំ សហិតំ. សមង្គីភូតន្តិ សមន្នាគតំ. បរិចារយមានន្តិ កីឡន្តំ, ឧបដ្ឋហិយមានំ វា. បណិធាយាតិ បត្ថេត្វា. សីលេនាតិអាទីសុ យមនិយមាទិសមាទានវសេន សីលំ. អវីតិក្កមវសេន វតំ. ឧភយម្បិ សីលំ. ទុក្ករចរិយវសេន បវត្តិតំ វតំ. តំតំអកិច្ចសម្មតតោ វា និវត្តិលក្ខណំ សីលំ. តំតំសមាទានវតោ វេសភោជនកិច្ចករណាទិវិសេសបដិបត្តិ វតំ. សព្ពថាបិ ទុក្ករចរិយា តបោ. មេថុនវិរតិ ព្រហ្មចរិយំ.
សព្ពសោតិ អនវសេសតោ, សព្ពេសំ វា. អភេទេនាតិ អវីតិក្កមេន. អបរាយ ច បាបធម្មានំ អនុប្បត្តិយា, គុណានំ ឧប្បត្តិយា សង្គហិតោតិ យោជនា. តត្ថ កុជ្ឈនលក្ខណោ កោធោ. ឧបនន្ធនលក្ខណោ ឧបនាហោ. បរេសំ គុណមក្ខនលក្ខណោ មក្ខោ. យុគគ្គាហលក្ខណោ បឡាសោ. បរសម្បត្តិឧសូយនលក្ខណា ឥស្សា. អត្តសម្បត្តិនិគូហនលក្ខណំ មច្ឆរិយំ. សន្តទោសបដិច្ឆាទនលក្ខណា មាយា. អសន្តគុណសម្ភាវនលក្ខណំ សាឋេយ្យំ. ចិត្តស្ស ថទ្ធភាវលក្ខណោ ថម្ភោ. ករណុត្តរិយលក្ខណោ សារម្ភោ. ឧន្នតិលក្ខណោ មានោ. អព្ភុន្នតិលក្ខណោ អតិមានោ. មជ្ជនលក្ខណោ មទោ. ចិត្តវោសគ្គលក្ខណោ បមាទោ. អាទិ-សទ្ទេន លោភមោហវិបរីតមនសិការាទីនំ សង្គហោ.
ឥទានិ ‘‘អខណ្ឌាទិភាវោ បនា’’តិអាទិនា វុត្តមេវត្ថំ បាកដតរំ កាតុំ ‘‘យានិ ហី’’តិអាទិមាហ. តត្ថ អនុបហតានីតិ អនុបទ្ទុតានិ. វិវដ្ដូបនិស្សយតាយ តណ្ហាទាសព្យតោ មោចនេន ភុជិស្សភាវករណំ. អវិញ្ញូនំ អប្បមាណត្តា វុត្តំ ‘‘វិញ្ញូហិ បសត្ថត្តា’’តិ. សមាធិសំវត្តនំ វា ឯតេសំ បយោជនំ, សមាធិសំវត្តនេ វា និយុត្តានីតិ សមាធិសំវត្តនិកានិ. និទ្ទានេន សស្សសម្បត្តិ វិយ បដិបក្ខវិគមេន សីលសម្បទា, សា ច តត្ថ សតិ ទោសទស្សនេតិ អាហ ‘‘សីលវិបត្តិយា ច អាទីនវទស្សនេនា’’តិ. និសម្មការីនំ បយោជនគរុកតាយ ទិដ្ឋគុណេយេវ សម្មាបដិបត្តីតិ វុត្តំ ‘‘សីលសម្បត្តិយា ច អានិសំសទស្សនេនា’’តិ.
តត្ថ សីលវិបត្តិយា អាទីនវោ សីលសម្បទាយ ហេដ្ឋា ទស្សិតអានិសំសបដិបក្ខតោ វេទិតព្ពោ, តំ សុវិញ្ញេយ្យន្តិ អវិត្ថារេត្វា បការន្តរេហិ ទស្សេតុំ ‘‘អបិចា’’តិ អារទ្ធំ. តត្ថ យថា សីលសម្បទា សត្តានំ មនុញ្ញភាវការណំ, ឯវំ សីលវិបត្តិ អមនុញ្ញភាវការណន្តិ អាហ ‘‘ទុស្សីលោ…បេ… ទេវមនុស្សាន’’ន្តិ. អននុសាសនីយោ ជិគុច្ឆិតព្ពតោ. ទុក្ខិតោតិ សញ្ជាតទុក្ខោ. វិប្បដិសារីតិ ‘‘អកតំ វត មេ កល្យាណ’’ន្តិអាទិនា បច្ចានុតាបី. ទុព្ពណ្ណោតិ គុណវណ្ណេន, កាយវណ្ណេន ច វិរហិតោ. អស្សាតិ ទុស្សីលស្ស. សម្ផស្សិតានំ ទុក្ខោ ទុក្ខាវហោ សម្ផស្សោ ឯតស្សាតិ ទុក្ខសម្ផស្សោ. គុណានុភាវាភាវតោ អប្បំ អគ្ឃតីតិ អប្បគ្ឃោ. អនេកវស្សគណិកគូថកូបោ វិយាតិ អនេកវស្សសមូហេ សញ្ចិតុក្ការាវាដោ វិយ. ទុព្ពិសោធនោ សោធេតុំ អសក្កុណេយ្យោ. ឆវាលាតំ ឆវឌាហេ សន្តជ្ជនុម្មុក្កំ. ឧភតោ បរិពាហិរោតិ សាមញ្ញតោ, គិហិភោគតោ ច បរិហីនោ. សព្ពេសំ វេរី, សព្ពេ វា វេរី ឯតស្សាតិ សព្ពវេរី, សោ ឯវ សព្ពវេរិកោ, បុរិសោ. សំវាសំ នារហតីតិ អសំវាសារហោ. សទ្ធម្មេតិ បដិបត្តិសទ្ធម្មេ, បដិវេធសទ្ធម្មេ ច.
‘‘អគ្គិក្ខន្ធបរិយាយេ វុត្តទុក្ខភាគិតាយា’’តិ សង្ខេបេន វុត្តមត្ថំ វិត្ថារតោ ទស្សេតុំ ‘‘ទុស្សីលានញ្ហី’’តិអាទិ អារទ្ធំ. បញ្ចកាមគុណបរិភោគសុខេ, បរេហិ កយិរមានវន្ទនមាននាទិសុខេ ច អស្សាទេន គធិតចិត្តា បញ្ចកាម…បេ… គធិតចិត្តា, តេសំ. តេ យថាវុត្តសុខស្សាទា បច្ចយា ឯតស្សាតិ តប្បច្ចយំ. ទុក្ខន្តិ សម្ពន្ធោ.
បស្សថ នោតិ បស្សថ នុ, អបិ បស្សថ. មហន្តន្តិ វិបុលំ. អគ្គិក្ខន្ធន្តិ អគ្គិសមូហំ. អាទិត្តន្តិ បទិត្តំ. សម្បជ្ជលិតន្តិ សមន្តតោ បជ្ជលិតំ អច្ឆិវិប្ផុលិង្គានិ មុច្ចន្តំ. សជោតិភូតន្តិ សបភំ សមន្តតោ ឧដ្ឋិតាហិ ជាលាហិ ឯកប្បភាសមុទយភូតំ. តំ កិំ មញ្ញថាតិ តំ ឥទានិ មយា វុច្ចមានមត្ថំ កិំ មញ្ញថាតិ អនុមតិគហណត្ថំ បុច្ឆតិ. អាលិង្គេត្វាតិ ឧបគូហិត្វា. ឧបនិសីទេយ្យាតិ តេនេវ អាលិង្គនេន ឧបេច្ច និសីទេយ្យ. យទត្ថមេត្ថ សត្ថា អគ្គិក្ខន្ធាលិង្គនំ, កញ្ញាលិង្គនញ្ច អានេសិ, តមត្ថំ វិភាវេតុំ ‘‘អារោចយាមី’’តិអាទិមាហ. តត្ថ អារោចយាមីតិ អាមន្តេមិ. វោតិ តុម្ហេ. បដិវេទយាមីតិ បពោធេមិ. ទុស្សីលស្សាតិ និស្សីលស្ស សីលវិរហិតស្ស. បាបធម្មស្សាតិ ទុស្សីលត្តា ឯវ ហីនជ្ឈាសយតាយ លាមកសភាវស្ស. អសុចិសង្កស្សរសមាចារស្សាតិ អបរិសុទ្ធកាយសមាចារាទិតាយ អសុចិស្ស ហុត្វា សង្កាយ សរិតព្ពសមាចារស្ស. ទុស្សីលោ ហិ កិញ្ចិទេវ អសារុប្បំ ទិស្វា ‘‘ឥទំ អសុកេន កតំ ភវិស្សតី’’តិ បរេសំ អាសង្កនីយោវ ហោតិ, កេនចិទេវ វា ករណីយេន មន្តយន្តេ ភិក្ខូ ទិស្វា ‘‘កច្ចិ នុ ខោ ឥមេ មយា កតំ កម្មំ ជានិត្វា មន្តេន្តី’’តិ អត្តនោយេវ សង្កាយ សរិតព្ពសមាចារោតិ. បដិច្ឆន្នកម្មន្តស្សាតិ លជ្ជិតព្ពតាយ បដិច្ឆាទេតព្ពកម្មន្តស្ស. អស្សមណស្សាតិ ន សមណស្ស. សលាកគ្គហណាទីសុ ‘‘អហម្បិ សមណោ’’តិ មិច្ឆាបដិញ្ញាយ សមណបដិញ្ញស្ស. អសេដ្ឋចារិតាយ អព្រហ្មចារិស្ស. ឧបោសថាទីសុ ‘‘អហម្បិ ព្រហ្មចារី’’តិ មិច្ឆាបដិញ្ញាយ ព្រហ្មចារិបដិញ្ញស្ស. បូតិនា កម្មេន សីលវិបត្តិយា អន្តោ អនុបវិដ្ឋត្តា អន្តោបូតិកស្ស. ឆហិ ទ្វារេហិ រាគាទិកិលេសានុវស្សនេន តិន្តត្តា អវស្សុតស្ស. សញ្ជាតរាគាទិកចវរត្តា, សីលវន្តេហិ ឆឌ្ឌេតព្ពត្តា ច កសម្ពុជាតស្ស. អគ្គិក្ខន្ធូបមាយ ហីនូបមភូតាយាតិ អត្ថោ. តេនាហ ភគវា – ‘‘ឯតទេវ តស្ស វរ’’ន្តិ. ភគវា ទុក្ខំ ទស្សេត្វា ទុក្ខំ ទស្សេតីតិ សម្ពន្ធោ.
វាឡរជ្ជុយាតិ វាឡេហិ កតរជ្ជុយា. សា ហិ ខរតរា ហោតិ. ឃំសេយ្យាតិ បធំសនវសេន ឃំសេយ្យ. តេលធោតាយាតិ តេលេន និសិតាយ. បច្ចោរស្មិន្តិ បតិឧរស្មិំ ឧរាភិមុខំ, ឧរមជ្ឈេតិ អធិប្បាយោ. អយោសង្កុនាតិ សណ្ឌាសេន. ផេណុទ្ទេហកន្តិ ផេណំ ឧទ្ទេហេត្វា, អនេកវារំ ផេណំ ឧដ្ឋបេត្វាតិ អត្ថោ.
អគ្គិក្ខន្ធាលិង្គនទុក្ខតោបិ អធិមត្តទុក្ខតាយ កដុកភូតំ ទុក្ខំ ផលំ ឯតស្សាតិ អគ្គិក្ខន្ធាលិង្គនទុក្ខាធិកទុក្ខកដុកផលំ. កាមសុខំ អវិជហតោ ភិន្នសីលស្ស ទុស្សីលស្ស កុតោ តស្ស សុខំ នត្ថេវាតិ អធិប្បាយោ. សាទនេតិ សាទិយនេ. យន្តិ អញ្ជលិកម្មសាទនំ. អសីលិនោតិ ទុស្សីលស្ស. ឧបហតន្តិ សីលព្យសនេន ឧបទ្ទុតំ. ខតន្តិ កុសលមូលានំ ខណនេន ខតំ, ខណិតំ វា គុណំ សរីរេតិ អធិប្បាយោ. សព្ពភយេហីតិ អត្តានុវាទាទិសព្ពភយេហិ. ឧបចារជ្ឈានំ ឧបាទាយ សព្ពេហិ អធិគមសុខេហិ.
វុត្តប្បការវិបរីតតោតិ សីលវិបត្តិយំ វុត្តាការបដិបក្ខតោ ‘‘មនាបោ ហោតិ ទេវមនុស្សាន’’ន្តិអាទិនា. កាយគន្ធោបិ បាមោជ្ជំ, សីលវន្តស្ស ភិក្ខុនោ. ករោតិ អបិ ទេវានន្តិ ឯត្ថ ‘‘គន្ធោ ឥសីនំ ចិរទិក្ខិតាន’’ន្តិអាទិកា (ជា. ២.១៧.៥៥) គាថា វិត្ថារេតព្ពា. អវិឃាតីតិ អប្បដិឃាតី. វធពន្ធាទិបរិកិលេសា ទិដ្ឋធម្មិកា អាសវា ឧបទ្ទវា. សម្បរាយិកទុក្ខានំ មូលំ នាម ទុស្សីល្យំ. អន្តមតិក្កន្តំ អច្ចន្តំ, អច្ចន្តំ សន្តា អច្ចន្តសន្តា កិលេសបរិឡាហសង្ខាតទរថានំ អភាវេន សព្ពទា សន្តា. ឧព្ពិជ្ជិត្វាតិ ញាណុត្រាសេន ឧត្តសិត្វា. វោទាបេតព្ពន្តិ វិសោធេតព្ពំ.
សីលនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
ឥតិ បឋមបរិច្ឆេទវណ្ណនា.