មគ្គាមគ្គវវត្ថានកថា

៧៣៦. កុសលោ បន បណ្ឌិតោ ព្យត្តោ ពុទ្ធិសម្បន្នោ យោគាវចរោ ឱភាសាទីសុ ឧប្បន្នេសុ ‘‘អយំ ខោ មេ ឱភាសោ ឧប្បន្នោ, សោ ខោ បនាយំ អនិច្ចោ សង្ខតោ បដិច្ចសមុប្បន្នោ ខយធម្មោ វយធម្មោ វិរាគធម្មោ និរោធធម្មោ’’តិ ឥតិ វា តំ បញ្ញាយ បរិច្ឆិន្ទតិ ឧបបរិក្ខតិ. អថ វា បនស្ស ឯវំ ហោតិ, ‘‘សចេ ឱភាសោ អត្តា ភវេយ្យ, ‘អត្តា’តិ គហេតុំ វដ្ដេយ្យ. អនត្តា ច បនាយំ ‘អត្តា’តិ គហិតោ. តស្មា សោ អវសវត្តនដ្ឋេន អនត្តា, ហុត្វា អភាវដ្ឋេន អនិច្ចោ, ឧប្បាទវយបដិបីឡនដ្ឋេន ទុក្ខោ’’តិ សព្ពំ អរូបសត្តកេ វុត្តនយេន វិត្ថារេតព្ពំ. យថា ច ឱភាសេ, ឯវំ សេសេសុបិ.

សោ ឯវំ ឧបបរិក្ខិត្វា ឱភាសំ ‘‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’’តិ (ម. និ. ១.២៤១) សមនុបស្សតិ. ញាណំ…បេ… និកន្តិំ ‘‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’’តិ (ម. និ. ១.២៤១) សមនុបស្សតិ. ឯវំ សមនុបស្សន្តោ ឱភាសាទីសុ ន កម្បតិ ន វេធតិ. តេនាហុ បោរាណា –

‘‘ឥមានិ ទស ឋានានិ, បញ្ញាយស្ស បរិច្ចិតា;

ធម្មុទ្ធច្ចកុសលោ ហោតិ, ន ច វិក្ខេបំ គច្ឆតី’’តិ. (បដិ. ម. ២.៧);

សោ ឯវំ វិក្ខេបំ អគច្ឆន្តោ តំ សមតិំសវិធំ ឧបក្កិលេសជដំ វិជដេត្វា ឱភាសាទយោ ធម្មា ន មគ្គោ. ឧបក្កិលេសវិមុត្តំ បន វីថិបដិបន្នំ វិបស្សនាញាណំ មគ្គោតិ មគ្គញ្ច អមគ្គញ្ច វវត្ថបេតិ. តស្សេវំ ‘‘អយំ មគ្គោ, អយំ ន មគ្គោ’’តិ មគ្គញ្ច អមគ្គញ្ច ញត្វា ឋិតំ ញាណំ មគ្គាមគ្គញាណទស្សនវិសុទ្ធីតិ វេទិតព្ពំ.

ឯត្តាវតា ច បន តេន តិណ្ណំ សច្ចានំ វវត្ថានំ កតំ ហោតិ. កថំ? ទិដ្ឋិវិសុទ្ធិយំ តាវ នាមរូបស្ស វវត្ថាបនេន ទុក្ខសច្ចស្ស វវត្ថានំ កតំ. កង្ខាវិតរណវិសុទ្ធិយំ បច្ចយបរិគ្គហណេន សមុទយសច្ចស្ស វវត្ថានំ. ឥមិស្សំ មគ្គាមគ្គញាណទស្សនវិសុទ្ធិយំ សម្មាមគ្គស្ស អវធារណេន មគ្គសច្ចស្ស វវត្ថានំ កតន្តិ, ឯវំ លោកិយេនេវ តាវ ញាណេន តិណ្ណំ សច្ចានំ វវត្ថានំ កតំ ហោតិ.

ឥតិ សាធុជនបាមោជ្ជត្ថាយ កតេ វិសុទ្ធិមគ្គេ

បញ្ញាភាវនាធិការេ

មគ្គាមគ្គញាណទស្សនវិសុទ្ធិនិទ្ទេសោ នាម

វីសតិមោ បរិច្ឆេទោ.