៥៣. សីល

កិមិទសីលមិច្ចាហ- ‘សីលម្បកតិសភាវោ’តិ. តញ្ច សីលមនុមានេន វិញ្ញាយតិច្ចាហ- ‘តញ្ចេ’ច្ចាទិ. កិរិយាវិសយរុចិវិសេសានុមិតន្តិ ឧណ្ហភោជនសង្ខាតា កិរិយា វិសយោ យស្ស សោ (កិរិយា) វិសយោ រុចិវិសេសោ, តេន អនុមិតន្តិ អត្ថោ. កិមិទមាភិក្ខញ្ញន្តិ អាហ- ‘អាភិក្ខញ្ញ’មិច្ចាទិ. បុនប្បុនភាវោ បោនោបុញ្ញំ. អាសេ វា តប្បរតាតិ តមេវាភិក្ខញ្ញំ បរិយាយេហិ ផុដីករោតិ.

យជ្ជេវន្តិ យទិ អាភិក្ខញ្ញំ តប្បតោ វុច្ចតេ. តស្សីល្យមិទំ ហោតីតិ ឥមិនា- ‘សីលាភិក្ខញ្ញាទិ’’សុត្តេ សីលសទ្ទេនេវាភិក្ខញ្ញស្ស គហិតត្តំ ទីបេតិ. អញ្ញថាបិ សីលតោ អញ្ញមេវាភិក្ខញ្ញន្តិ ទស្សេតុមាហ- ‘យស្មិំ ទេសេ’តិអាទិ.

គម្មមានេតិ បតីយមានេ. បតីតិ ច អត្ថប្បករណសទ្ទន្តរាទីហិ. អភិមតោតិ បាណិនិយេហិ អភិមតោ. អាវស្សកគ្គហណាយេវ សិទ្ធោតិ វុត្តំ កថមេត្ថាវស្សម្ភាវោ បតីយតិ ច្ចាហ- ‘តញ្ចា’តិអាទិ.

យោគវិភាគាតិ ‘ណី’តិ យោគ វិភាគា. សាធុំ ករោតិ, ព្រហ្មំ វទតិ, អសទ្ធំ ភុញ្ជតិ, បណ្ឌិតមត្តានំ មញ្ញតីតិ វិគ្គហោ. សាធុន្តិ កិរិយាវិសេសនំ. អស្សទ្ធភោជីតិ វតេ. វតញ្ច ភោជនេ អត្ថិតាយំ សទ្ធអស្សទ្ធភោជនវិសយាយំ បវត្តិយំ យទិ ភុញ្ជតិ អស្សទ្ធមេវ ភុញ្ជតិ ន សទ្ធន្តិ សត្ថេ វុត្តនិយមោ, អស្សទ្ធំ ភុញ្ជតិ ឯវាតិ នោត្តរបទាវធារណំ… ឯវញ្ហិ វិញ្ញាយមានេ យទេវាស្សទ្ធំ ន ភុញ្ជតិ តទេវ វតលោបោ សិយាតិ [អត្ថិតាយ (ភោជនាកង្ខិតត្តា) យថេច្ឆំ សាមញ្ញេន ភោជនេ បវត្តិយំ មត្តាយំ អសទ្ធភោជនំ សត្ថវិហិតមុបលភមានស្ស សទ្ធតោ និវត្តិត្វា វិសេសេ ហិ សទ្ធេ បវត្តិនិយមោ វតមុច្ចតេ, និយមោចាត្រទុវិធោ សម្ភវតិ-អសទ្ធំ ភូញ្ជតិ ឯវ, អថទ្ធមោ ភុញ្ជតីតិ វា, តត្រាទិមេ និយមេ យទេវា សទ្ធំ ន ភុញ្ជតិ តទេវវត លោបោសិយា (រ-៣-២២៨) កាតន្តបញ្ជិកា]. អញ្ញថាបិ បដិបាទយិតុមាហ- ‘ឃណន្តាទីហិ’ច្ចាទិ.