២៧. តមស្ស

សិប្បសទ្ទត្ថមាហ-‘លោសល្ល’ន្តិ. តមេវ ព្យញ្ជយតិ ‘កិរិយេ’ច្ចាទិនា, ករណំ កិរិយា វាទនាទិកស្ស អភ្យាសោ, សោ បុព្ពោ យស្សាតិ សមាសោ, វីណាទិសទ្ទេហិ កិមុច្ចតេច្ចាហ- ‘វីណាទិ’ច្ចាទិ, ទព្ពំ តំតំសមុទាយរូបំ. សិប្បញ្ចាតិ វត្វា តទត្ថំ វិភាវេតិ ‘កិរិយា វិសេសោ’តិ. វាទនាទិកិរិយាយ វិសិដ្ឋោ ជាននកិរិយាវិសេសោតិ អត្ថោ, ឥមិនា វីណាទិសទ្ទា ទព្ពត្ថវុត្តិនោ វាទនាទិកិរិយំ កិរិយា វិសេសញ្ច សិប្បមុបចារេន វទន្តីតិ ទីបេតិ. ឥតិសទ្ទោ ហេតុម្ហិ. សាយេវេតិ អភ្យាសិតព្ពា ជាននកិរិយាវិសេសស្ស បុព្ពភូតា វាទនកិរិយា, វិសេសេតុំ យុត្តា វីណាទិសទ្ទេនាតិ អធិប្បាយោ.

យុត្តតា ចេត្ថ… វីណាទិវាទនវសេន សិប្បស្ស គហេតព្ពភាវតោ, កថំ វីណាទិសទ្ទេហិ ទព្ពវុត្តីតិ វាទនា វុច្ចតីតិ អាហ- ‘វីណាទិ វិសយត្តា’តិ, វាទនវុត្តិវីណាទិសទ្ទានំ សិប្បវុត្តិត្តំ យថាវុត្តស្សោ បមាវសេន វត្តុមាហ- ‘យថេ’ច្ចាទិ. វីណាទិវាទនន្តិ យថេតិ សម្ពន្ធោ. វុត្តមេវ ផុដយន្តោ វុត្តិគន្ថស្ស មុខំ វិវរីយតិ ‘កិរិយេ’ច្ចាទិនា. កិរិយាត្យាសបុព្ពកំ ញាណក្ខមំ កោសល្លំ វាទនកិរិយា វិសយត្តា វីណាវាទនមិច្ចនេន កិរិយាសទ្ទេន វុច្ចតីត្យត្ថោ. មុទង្គំ មុទង្គវាទនំ សិប្បមស្ស, វំសោ សិប្បមស្សាតិ វិគ្គហោ. សីលមទ្ទព្ពំ កថំ បំសុកូលាទិ(នោ) សីលត្ថសមានាធិករណត្តេនាភិធានន្ត្យាហ- ‘បំសុកូលាទិធារណ’មិច្ចាទិ. តញ្ច សីលន្តិ សម្ពន្ធោ.

អប្បិច្ឆតាយាតិ បច្ចយប្បិច្ឆតាយ. សន្តុដ្ឋិតាយាតិ ចតូសុ បច្ចយេសុ ទ្វាទសវិធសន្តុដ្ឋិយា. អនុវិធីយមានំ ករីយមានំ. ផលនិរបេក្ខន្តិ ឥមិនា ឥធ លោកេ ចីវរាទិហេតុ បណិធាយ បំសុកូល ធារណាទិំ បដិក្ខិបតិ, សីលំ តប្បរភាវេន សេវនា. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ ‘‘បំសុកូលាទិធារណំ បំសុកូលាទិវិសយន្តិ បំសុកូលាទិសទ្ទេនោបចារេនាភិធីយតេ, សីលំ បំសុកូលធារណវិសយន្តិ បំសុកូលាទិ សទ្ទេនោបចារេនោច្ចតី’’តិ. តិចីវរំ សីលមស្សាតិ វិគ្គហោ តេសំ គុឡោ បណ្យមស្សាតិ វិគ្គហោ តោមរំ, មុគ្គរោ បហរណមស្សាតិ វិគ្គហោ, ឧបធីយត្យុបរិអាធីយតីតិ រថង្គំ វុច្ចតិ. កាមក្ខន្ធកិលេសាភិសង្ខារា វា ឧបធិ ឧបទធាតិ សុខំ ទុក្ខំវាតិ កត្វា.