២៧. បរោ

ឥតិសទ្ទោ ឥទមត្ថេ, ក្វចិ លោបនីយោ ហោតីតិ ឥទំ វចនំ ទីបេតីតិ សម្ពន្ធោ, កិន្តិ អាហ-‘បយោគានុសារិត’ន្តិ, កស្សាតិ អាហ-‘ការិយស្ស បរលោបស្សា’តិ, កេន ហេតុនាតិ អាហ ‘ក្វចិគ្គហណេនា’តិ, កត្ថាតិ អាហ-‘ឥហ ឥមស្មិំ សុត្តេ’តិ, តេនាតិ តេន បយោគានុសារិតាទីបនេន, យថាបយោគន្តិ អាគមបយោគានតិក្កមេន, និច្ចំ បក្ខេវា បរលោបោ សិយាតិ ហោន្តិច្ចាទោ និច្ចំ, លតាវាតិអាទីសុ បក្ខេ វា បរលោបោ ភវេយ្យ, ឯវំ មញ្ញតេ ‘‘កស្មិន្តិ អត្ថេ ក្វាតិ និប្ផន្នេនានិយមវុត្តិនា អនិយមត្ថស្សេវ វិសេសកតោ វចនេ សព្ពត្ថេវានិយតត្ថវុត្តិត្តា ក្វចិសទ្ទោ-យំ យថាគមំ និច្ចមនិច្ចមសន្តញ្ច វិធិំ ទីបេតិ, តត្ថ ហោន្តិច្ចាទិកោ និច្ច បក្ខោ បរលោបស្សេវ វិសយោ, លតាវាតិអាទិកោ អនិច្ចបក្ខោ ឧភយសាធារណត្តា បុព្ពលោបស្សាបិ វិសយោតិ ឥមិនា និច្ចំ បក្ខេ វា បរលោបោ ហោតិ, អសន្តបក្ខោ បន សទ្ធិន្ទ្រិយន្តិអាទិកោ បុព្ពលោបស្សេវ វិសយោ សព្ពថានេន បរិច្ចត្តត្តា’’តិ, តីសុបិ ចេតេសុ បន បក្ខេសុ និច្ចានិច្ចបក្ខេសុ យេវស្សាបវាទរូបតា… បុព្ពលោបស្ស សព្ពថា ហោន្តិច្ចាទោ និវារកត្តា វា វិធាយកត្តា វា បរលោបស្ស, ន ត្វសន្តបក្ខេ… បុព្ពលោបស្សេវ សព្ពថានេន ទិន្នា វសរត្តា, លោកគ្គោតិអាទិ តុ ក្វចិសទ្ទស្ស បយោគានុសារិតា ទីបកត្តា និច្ចេ អសន្តេវាបិ វិធិម្ហិ ទីបិតេ បរលោបេន វា និប្ផជ្ជតីតិ នេដ្ឋព្យាឃាតោ, ឯវំ តាវ ក្វចិគ្គហណេ សព្ពថានិដ្ឋបរិហារេន ឥដ្ឋប្បសិទ្ធិ សិយា, តទភាវេកថន្តិ តទភាវេ វិរោធមាហ-‘អញ្ញតេ’ច្ចាទិ, បរិយាយេន ភវន្តីតិ ក្វចិគ្គហណាភាវេ ‘បរោ’តិ សុត្តំ សិយា តថា សតិ សុត្តទ្វយមេកវិសយំ តុល្យពលញ្ច សិយា, តត្ថ វិប្បដិសេធាភាវា បមាណភូតានមាចរិយ (វចនា)នំ និរត្ថកតា មា ភវីតិ វារេន ភវន្តីតិ អត្ថោ, ឥតីតិ ឥមិនា បរិយាយភវនការណេន, បក្ខេយេវ សិយាតិ លតាវាតិអាទីសុ បុព្ពលោបេ បរិយាយប្បវត្តេ បរិយាយេន បរលោបស្សាប្បវត្តិតោ លតាវាតិ បក្ខេយេវ បរលោបោ ភវេយ្យ, ហោន្តិច្ចាទោ និច្ចំ ន សិយាតិ សម្ពន្ធោ, តញ្ចាតិ តំ បរិយាយភវនញ្ច, ខោ វាក្យាលង្ការេ, បដិបទន្តិ បទម្ប ទម្បតិ ហោតិ, នេកទេសបរិហារេនាបិ, តេនាហ ‘ន កត្ថចី’តិ, ឥមិនា ឥទំ ទីបេតិ ‘‘សព្ពត្ថ វិកប្បប្បសត្តិយា ហន្តិ, សទ្ធន្ទ្រិយំត្យាទិកំ ‘‘ន ទ្វេវា’’តិ (១-២៨) សុត្តេបិ ហន្តិច្ចាទិកញ្ចានិដ្ឋរូបម្បិ សម្បជ្ជតី’’តិ. នចេវមិដ្ឋន្តិ ឯវមិទំ យថាវុត្តំ វិកប្បវិធានំ សទ្ទលក្ខណញ្ញូហិ នេវាភិមតន្តិ អត្ថោ, តមេវ សាធេតិ ‘បរលោបោ ហិ’ច្ចាទិនា, អថា និច្ចបក្ខេ វា បរលោបេ កតេ-នេន បរិច្ចត្តដ្ឋានេ ឧស្សគ្គប្បវត្តិយា លតាវ លតេវាតិ រូបទ្វយំ សម្បជ្ជតិ តស្មា បយោគានុសារិតាទីបកេន ក្វចិសទ្ទេនេវ ហោន្តិ សទ្ធិន្ទ្រិយំ លតាវ លតេវាតិ បយោគ សម្ភវោបិ, តថាបិ អនិច្ចបក្ខេ លតាឥវាតិ តតិយរូបប្បសិទ្ធិយា បរិយាយេន ភវិតព្ពន្តិ បរិកប្បេតិ ‘ននុ ចេត្យាទិនា, អថ ‘‘បរោ ក្វចី’តិ ក្វចិគ្គហណេ សតិ អប(វាទរូប)ត្តា កថម្បរិយាយប្បវត្តីតិ មនសិ និធាយានិច្ចបក្ខេ បរិយាយប្បវត្តិទីបនត្ថំ ‘‘ន ទ្វេវា’’តិ សុត្តិតន្តិ អបវាទេ រូបត្តយេបិ បរិយាយប្បវត្តិយំ ទោសាភាវមាហ-‘នាយំ ទោសោ’ច្ចាទិ, តថាហិច្ចាទិនា ‘‘ន ទ្វេវា’’តិ សុត្តេនេវ បរិយាយស្សាបិ ទីបិតត្តំ សាធេតិ, សា ច ឯកត្ថប្បវត្តិ បរិយាយំ វិនា ន សម្ភវតិ… ឯកក្ខណេ បវត្យសព្ភាវាតិ អធិប្បាយោ, ននុ ច ក្វចាភាវេ បរិយាយប្បវត្តិយំ យថាវុត្ត ទោសស្សេវាប្បសង្គតោ មា ហោតុ បរិយាយោ, ភិន្នវិសយេ បន បុព្ពបរលោបប្បវត្តិយា ‘‘ន ទ្វេវា’តិ និសេធេ លតេវ លតាវ លតាឥវាតិ រូបត្តយំ និប្ផជ្ជតីតិ ចោទនំ មនសិ និធាយាហ-‘នចេ’ច្ចាទិ, តត្ថ ទោសមាហ-‘តថា ច សតិ’ច្ចាទិនា, កត្ថចិ ទេមិច្ចាទោ និច្ចំ បុព្ពលោបស្សេវ, កត្ថចិ ហោន្តិច្ចាទោ និច្ចំ បរលោបស្សេវ, វិកប្បេន វា កត្ថចិ យថោទកំ យថាឧទកំ ត្យាទោ បុព្ពលោបស្សេវ កត្ថចិ ឥតិបិ ឥច្ចបិច្ចាទោ បរលោបស្សេវ កត្ថចិ លតេវ លតាវ លតាឥវាច្ចាទោ បរិយាយេនុភយលោបស្សេវ ទស្សនតោតិ សម្ពន្ធោ, ឯត្ថច ឥតិបីតិ វវត្ថិតវិភាសត្ត ទីបនេន ក្វចិសទ្ទេន បរលោបេ កតេ-ញ្ញត្រ បុព្ព លោបេ សម្បត្តេ ‘‘ន ទ្វេវា’’តិ ឯត្ថានុវត្តមាន ក្វចានុភាវេន និច្ចំ និសេធេ ឥច្ចបិច្ចេវ ភវតិ. សម្ពជ្ឈតិ តេសុ តេសុ សុត្តេសុ. បរិច្ឆេទោតិ កម្មត្ថវសេន អាធារវសេន វាតិ អាហ-‘បរិច្ឆិជ្ជតិ’ច្ចាទិ.