១. ភូមិវគ្គវណ្ណនា

១៨០. ឥធ ភូកណ្ឌេ សាង្គោបាង្គេហិ ភូម្យាទីហិ ទសហិ, បាតាលេន ចាតិ ឯកាទសហិ កោដ្ឋាសេហិ កមតោ វគ្គា ភូមិវគ្គាទិនាមកា វគ្គា វុច្ចន្តេ. សប្បធានោបការកានិ អង្គានិ ខារាទីនិ, អង្គានំ ឧបការកានិ ច ឧបង្គានិ អទ្ធាទីនិ.

១៨១. សាទ្ធបជ្ជេន ភូមិយា នាមានិ. វសូនិ រតនានិ ធារយតីតិ វសុន្ធរា. ខមុ សហនេ, ខស្ស ឆោ, ឆមា, អថ វា ឆិ ឆេទនេ, សត្តានមធោបតនំ ឆិន្ទតីតិ ឆមា, មោ, ឥត្ថិយមា ច. ភវន្ត្យស្សំ ភូតានីតិ ភូមិ. ភូ សត្តាយំ, មិ. បុថឥតិ បាដិបទិកេ ឋិតេ នទាទិ, ឦ, បុថស្ស បុថុអាទេសេ, វុទ្ធិម្ហិ ច កតេ បុថវី. ឧស្សុវាទេសេ បុថុវី. បថាទេសេ តុ បថវី, ឥមស្មិំ បក្ខេ អវាគមោ, អថ វា ថវ គតិយំ, បថវតិ ឯត្ថាតិ បថវី, នទាទិ, សព្ពត្ថ បត្ថរតីតិ វា បថវី, ថរ សន្ថរណេ បបុព្ពោ, រស្ស វោ, នទាទិ, បុថវី, អស្សុ.

‘‘មធុនោ កេដភស្សាបិ, មេទមំសបរិប្លុតា;

តេនាយំ មេទិនី ទេវី, វុច្ចតេ ព្រហ្មវាទិភី’’តិ [ចិន្តាមណិដីកា ១១.៣]. –

វចនតោ មេទយោគា មេទិនី, ឦ, ឥនី ច. មិទ ស្នេហនេ វា, យុ, នទាទិ, ឥស្សេត្តញ្ច. មហ បូជាយំ, នទាទិ. វិត្ថិណ្ណត្តា ឧព្ពី, នទាទិ, អវតិ ភូតានីតិ វា ឧព្ពី, អស្សុ. វសូនិ សន្ត្យស្សំ វសុមតី. គច្ឆន្តិ យស្សំ លោកា, សា គោ, បុមិត្ថិយំ. កា សទ្ទេ, កាយតិ ឯត្ថ, កាយតិ មារវិជយកាលេតិ វា កុ, ឧ. វសូនិ ធារយតីតិ វសុធា. សព្ពំ លោកំ ធរយតីតិ ធរណី, យុ, នទាទិ. ធរតីតិ ធរា, ឥត្ថិយំ អា. គមុ គមនេ, គច្ឆន្ត្យស្សំ ជគតី, អន្តបច្ចយោ, គស្ស ទ្វិត្តំ, ជត្តញ្ច, នលោបោ, នទាទិ. ភូ សត្តាយំ, រិ, នទាទិ, ក្វិម្ហិ ភូ. ភូតេ សត្តេ ធរតីតិ ភូតរោ. អវ រក្ខណេ, យុ, នទាទិ, អវនី.

១៨២. ខារា លវណរសា មត្តិកា ឩសោត្យុច្ចតេ. ខាទតីតិ ខារា, ទស្ស រោ. បទេសកត្តា មត្តេន បមាណេន យុត្តា មត្តិកា. ឩស រុជាយំ, ឩសោ. ឩសយោគា ឩសវា, វន្តុ. របច្ចយេ ឩសរោ. ទ្វេបិ តីសុ វត្តន្តេ.

ថល ឋានេ, អធិករណេ អ. កិត្តិមំ ថលំ, អកិត្តិមា ថលី, នទាទិ. ថទ្ធលូខម្ហិ ភូភាគេ ភូមិប្បទេសេ ជង្គលសទ្ទោ វត្តតិ. តត្ថ និជ្ជលត្តា កក្ខឡត្តា ថទ្ធោ. តិក្ខសក្ខរាទិវិទារគវាទិខុរគណ្ឌុប្បាទវច្ចាទិសហិតត្តា លូខោ វេទិតព្ពោ. គល ចវនាធោបតនាទនេសុ. ជលំ គលតិ ឯត្ថ, ជលេន វា គលន្តិ ឯត្ថាតិ ជង្គលោ, និជ្ជលោ ទេសោ, ‘‘ជង្គលោ និជ្ជលេ ទេសេ, តិលិង្គោ បិសិតេ ថិយ’’ន្តិ [តិកណ្ឌសេស ៣.៣.៣៩៣] ហិ តិកណ្ឌសេសោ, លស្ស លោបោ, និគ្គហីតាគមោ ច.

១៨៣. វេទេន បញ្ញាយ ឦហន្តិ ឯត្ថាតិ វេទេហោ. សោ ឯវ វិទេហោ, ឥមំ ទីបមុបាទាយ សិនេរុនោ បុព្ពទិសាភាគត្តា បុព្ពោ ច សោ វិទេហោ ចេតិ បុព្ពវិទេហោ. ឯវមបរុត្តរេសុ. គវេន យន្ត្យេត្ថាតិ គោយានោ. អបរោ ច សោ គោយានោ ចេតិ អបរគោយានោ. ជម្ពុយា លក្ខិតោ, កប្បដ្ឋាយិតាទិប្បភាវេន វា តប្បធានោទីបោតិ ជម្ពុទីបោ. ធម្មតាសិទ្ធស្ស បញ្ចសីលស្ស អានុភាវេន កំ សុខំ ឧរុ មហន្តមេត្ថាតិ កុរុ, កុំ បាបំ រុន្ធន្តិ ឯត្ថាតិ វា កុរុ, ក្វិ. ទីប ទិត្តិប្បកាសនេសុ, ជលមជ្ឈេ ទិប្បន្តីតិ ទីបា, ទិប្បន្តិ ឯត្ថ សទ្ធម្មាតិ វា ទីបា, បមាណតោ មហន្តា ទីបា មហាទីបា.

១៨៤. កុរុអាទយោ ឯកវីសតិ ជនបទន្តរា ជនបទវិសេសា, អាទិនា សុរមហបច្ចុគ្គតា តលកុដា អស្មាកាទយោ ច បុម្ពហុត្តេ បុល្លិង្គេ ពហុត្តេ ច សិយុំ. កុរុ នាម ជានបទិនោ រាជកុមារា, តេសំ និវាសោ ឯកោបិ ជនបទោ រូឡ្ហីសទ្ទេន ‘‘កុរូ’’តិ ពហុវចនេន វុច្ចតិ, ឯវំ សព្ពត្រ. កុំ បាបំ រុន្ធតីតិ កុរុ, ខត្តិយកុមារា, តេសំ និវាសោ កុរូ, បច្ចយលោបតោ ន វុទ្ធិ, សព្ពត្រេវំ [បាណិនិ ១.២.៥២ ៤.២.៨១ សុត្តេសុ បស្សិតព្ពំ]. អរិវិជយលោកមរិយាទាតិក្កមាទីសុ សក្កោន្តីតិ សក្កា. កោសំ លន្តិ គណ្ហន្តិ, កុសលំ បុច្ឆន្តីតិ វា កោសលា. មគេន សទ្ធិំ ធាវន្តីតិ មគធា, ក្វិ, មំសេសុ គិជ្ឈន្តីតិ វា មគធា. គិធ អភិកង្ខាយំ. សេវន្តិ យេនាតិ សិវិ, សិ សេវាយំ, វិ. សិវំ ករោន្តីតិ វា សិវី, អញ្ញត្ថេ ឥ. កល សទ្ទេ, ឥង្គបច្ចយោ, កលិង្គា, តេសំ និវាសោ កលិង្គា, ឧត្តរាបថោ [‘‘ជគន្នាថា បុព្ពភាគេ កណ្ហាតីរន្តរំ សិវេ កលិង្គទេសោ សំវុត្តោ’’ ឥត្យុត្តទេសេ (ថោមនិធិ)], កលិំ គណ្ហន្តីតិ វា កលិង្គា, ក្វិ, កលំ មធុរសទ្ទំ គាយន្តីតិវា កលិង្គា, អស្សិត្តំ, កេន សុខេន លិង្គន្តីតិ វា កលិង្គា, លិង្គ គមនត្ថោ ទណ្ឌកោ ធាតុ. អត្តនា ខាទិតំ លញ្ជំ បរាជិតេហិ យាចិតេបិ បុន ន វមន្តីតិ អវន្តី. បញ្ចាលស្ស បុត្តា បញ្ចាលា. វជ្ជេតព្ពាតិ វជ្ជី, ‘‘វជ្ជេតព្ពា ឥមេ’’ត្យាទិនា បវត្តវចនមុបាទាយ វជ្ជីតិ លទ្ធនាមា រាជានោ. វជ្ជីរដ្ឋស្ស វា រាជានោ វជ្ជី. រដ្ឋស្ស វា បន តំសមញ្ញា តំនិវាសិរាជកុមារវសេន វេទិតព្ពា. គំ បថវិំ ធារេន្តីតិ គន្ធារា, កិត្តិគន្ធេន អរន្តីតិ វា គន្ធារា. ចិត ឧស្សាហនេ, ចេតន្តិ ឧស្សហន្តិ យុទ្ធកម្មាទីសូតិ ចេតយោ.

១៨៥. វង្គ គមនត្ថោ ទណ្ឌកោ ធាតុ. វិសិដ្ឋានិ ទេហានិ យេសំ វិទេហា, បុព្ពវិទេហទីបតោ អាគតត្តា វា វិទេហា. ឱជ ទិត្តិយំ, កម្ពុនា សម្ពុកេន ឱជន្តិ តស្សំ វោហារករណតោតិ កម្ពោជា, កម្ពុកជោ ឱជោ ពលមេតេសន្តិ វា កម្ពោជា. មទ មទ្ទនេ, មទ្ទន្តីតិ វា មទ្ទា, មំ សិវំ ទទន្តីតិ វា មទ្ទា, បញ្ចកាមគុណាទីហិ មោទន្តីតិ វា មទ្ទា, មទ ហាសេ. ភញ្ជ អវមទ្ទនេ, ភគ្គា. អង្គ គមនត្ថោ ទណ្ឌកោ ធាតុ. សីហំ លន្តីតិ សីហឡា. កាស ទិត្តិយំ, សម្បត្តិយា កាសន្តីតិ កស្មីរា, មីរោ. កាស ទិត្តិយំ, ឥ, កាសី. បឌិ គតិយំ, បណ្ឌុ, ឧ. អថ វា កុំ បាបំ រុន្ធតិ ឯត្ថាតិ កុរុ, ឥតិ ឯកោបិ ជនបទោ និស្សិតានំ ពហុត្តា ពហុវចនេន វុច្ចតិ. ឯវំ សព្ពត្ថ.

១៨៦. ទ្វយំ ភុវនេ. លុជ អទស្សនេ, លុជ្ជតីតិ លោកោ, គស្ស កោ, ជស្ស វោ. ភវន្តិ ឯត្ថាតិ ភុវនំ, យុ. ជគតិ, វិដ្ឋបាទីនិបិ ភុវនបរិយាយានិ. ទ្វយំ ទេសសាមញ្ញេ. ទិស អតិសជ្ជនេ, អតិសជ្ជនំ បពោធនំ, ‘‘អយំ ឥត្ថន្នាមោ’’តិ ទិសតិ អបទិសតីតិ ទេសោ. សិ សេវាយំ, សញ្ញាយំ អ, វិសយោ.

សិដ្ឋាចាររហិតោ មិលក្ខទេសោ កាមរូបាទិ បច្ចន្តោ នាម. មិលក្ខ អព្យត្តិយំ វាចាយំ, មិលក្ខន្តិ អព្យត្តវាចំ ភាសន្តីតិ មិលក្ខា. សិដ្ឋាចារមគ្គទស្សនត្ថាយ បញ្ញាចក្ខុនោ អភាវា រាគាទិមលំ អក្ខិម្ហិ យេសន្តិ វា មិលក្ខា, អស្សិត្តំ, តេសំ និវាសដ្ឋានំ មិលក្ខទេសោ. បច្ចន្តេ មជ្ឈិមទេសស្ស ពហិទ្ធាភាគេ ជាតោ បច្ចន្តោ.

ព្យវត្ថា ចតុវណ្ណានំ, យស្មិំ ទេសេ ន វិជ្ជតេ;

មិលក្ខទេសោ សោ វុត្តោ, មជ្ឈភូមិ តតោ បរំ [ចិន្តាមណិដីកា ១១.៧].

អរិយាចារភូមិត្តា មជ្ឈោ ច សោ ទេសោ ចេតិ មជ្ឈទេសោ, នវយោជនសតបរិក្ខេបោ មជ្ឈិមទេសោ.

១៨៧. សលិលប្បាយោ ពហូទកោ ទេសោ អនូបោ នាម, អនុគតា អាបា អត្រាតិ អនូបោ, អាបស្ស អាទិនោ ឧត្តំ, បរលោបោ វា. កច ពន្ធនេ, ឆោ, កច្ឆំ. អនូបទេសោ ច. អភិនវោគ្គមនេន តិណេន លក្ខិតេ ហរិតេ ទេសេ សទ្ទលោ, ទល ទិត្តិយំ, ភាវេ អ. វិជ្ជតិ ទលោ យត្ថ សទ្ទលោ.

១៨៨. នទិយា អាភតេន អម្ពុនា ឧទកេន ជីវន្តិ ឯត្ថាតិ នទ្យម្ពុជីវនោ ទេសោ នទី មាតា អស្សាតិ នទីមាតិកោតិ វុច្ចតិ, ពហុព្ពីហិម្ហិ កោ. វុដ្ឋិយា វស្សេន និប្ផជ្ជតិ សស្សមេត្ថាតិ វុដ្ឋិនិប្ផជ្ជសស្សកោ ទេសោ ទេវោ មាតា អស្សាតិ ទេវមាតិកោតិ វុច្ចតិ, ពហុព្ពីហិម្ហិយេវ កោ, ទេវសទ្ទោ ចេត្ថ វុដ្ឋិមាហ.

១៨៩. អនូបាទយោ ទេវមាតិកាន្តា តីសុ លិង្គេសុ. ចន្ទសូរាទោ ចន្ទសូរិយសិនេរុបព្ពតាទិម្ហិ សស្សតិសទ្ទោ ឦរិតោ កថិតោ. សព្ពទា សរន្តិ គច្ឆន្តីតិ សស្សតិយោ, សរ គតិយំ, សរសទ្ទស្ស សោ,តិ.

រឋ គតិយំ, រឋន្តិ ឯត្ថ នគរាទយោតិ រដ្ឋំ, តោ. នាគរេហិ វិជិនិតព្ពន្តិ វិជិតំ. អាឡិយំ បវត្តមានោ យោ សេតុ, សោ បុរិសេ បុល្លិង្គេ វត្តតិ. សិ ពន្ធនេ, តុ. អល ភូសនេ, ឥ, អាឡិ, តស្សំ អាឡិយំ.

នគរបព្ពតាទិនោ ឧបាន្តភូ សមីបភូមិ បរិសរោ បរិតោ សរន្ត្យត្រាតិ, ណោ.

តិកំ វជេ. គាវោ តិដ្ឋន្ត្យត្រាតិ គោដ្ឋំ. កុល សង្ខ្យានេ, គាវោ កុលន្ត្យេត្ថាតិ គោកុលំ, គុន្នំ កុលំ ឃរន្តិ វា គោកុលំ. វជ គតិយំ, វជន្តិ យំ គាវោ និវាសនត្ថាយាតិ វជោ. គោដ្ឋានកំ, គោដ្ឋានន្តិបិ វជស្ស នាមានិ.

១៩០. សិលោកេន មគ្គស្ស នាមានិ. បថិកេហិ មជ្ជតេ និត្តិណំ ករីយតេតិ មគ្គោ, មជ្ជ សុទ្ធិយំ, ណោ, ជស្ស គត្តំ, បថិកេហិ មគ្គីយតេតិ វា មគ្គោ, មគ្គ អន្វេសនេ, មំ សិវំ គច្ឆតិ ឯត្ថ, ឯតេនាតិ វា មគ្គោ, ‘‘មោ សិវេ បរិសាយញ្ចេ’’តិ ហិ នានត្ថសង្គហេ, សិវំ គមនំ ករោតីត្យត្ថោ, ក្រិយាវិសេសនមេតំ. បថិ គតិយំ, ចុរាទិ, នាគមោ. បន្ថយន្តិ យន្ត្យនេនាតិ បន្ថោ, អ, ការិតលោបោ. បថតិ យាត្យនេនាតិ បថោ. អទ គមនេ, អទតិ យត្ថ សា អទ្ធា, ធោ, អទ្ធា មគ្គោ, អទ្ធាសទ្ទោយំ កាលេបិ, សមភាគត្ថវចនេ តុ អទ្ធំ, តស្មា អទ្ធសទ្ទោ បុមនបុំសកវសេន ទ្វិលិង្គោ, រាជាទិត្តេ អទ្ធា, អរាជាទិត្តេ អទ្ធំ. អញ្ជ គតិយំ, អសោ. វជ គតិយំ, ឧមោ, ជស្ស ដោ. បទ គតិយំ, អ, ទស្ស ជោ, ទ្វិត្តំ, បជ្ជោ. អយ គតិយំ, យុ, បទ គតិយំ, អវោ, នទាទិ. វត្ត វត្តនេ, វត្តនំ គមនាទិ, អនិ, នទាទិ, វត្តនី. កន្តនទណ្ឌេ បុន្នបុំសកំ. បថិកេហិ បាទេហិ ហញ្ញតេតិ បទ្ធតិ. បាទសទ្ទសមានត្ថេន បទសទ្ទេន និយតប្បយោគតោ វុត្តិនា សិទ្ធោ, បទសទ្ទូបបទោ ហនធាតុ,តិ, ហនស្ស ធោ, អលោបោ. បទ្ធតិសហចរណតោ វត្តនី, តំសហចរណតោ បទវី ច ឥត្ថិយំ.

១៩១-១៩២. តព្ភេទា តស្ស មគ្គស្ស វិសេសា ជង្ឃមគ្គាទយោ អបថន្តា. ជង្ឃាហិ គតោ មគ្គោ ជង្ឃមគ្គោ. សកដេហិ គតោ មគ្គោ សកដមគ្គោ. តេ ជង្ឃមគ្គសកដមគ្គា មហាមគ្គេ វត្តន្តិ.

ឯត្ថ ច ‘‘តេថា’’តិ អថសទ្ទោ ន វត្តព្ពោ, ‘‘តេ ចា’’តិ បន វត្តព្ពោ. ‘‘មតាទ្ធនី’’តិ បាឋេ បន សតិ ‘‘តេថា’’តិ វត្តព្ពោយេវ, តទា ឯកបទិកេ អទ្ធនិ មគ្គេ ឯកបទី មតាតិ យោជនា កាតព្ពា. គច្ឆតំ ឯកោ អសហាយោ បាទោ យស្សំ, ន និសិន្នស្សេវ យមកោតិ ឯកបទី, សមាសន្តេ និច្ចមីបច្ចយោ, កបច្ចយេ ឯកបទិកោ, ឦស្ស រស្សត្តំ.

ចោរកណ្ដកាទិទោសេ ទុគ្គមេ បថេ កន្តារោ, បុន្នបុំសកេ, កេន បានីយេន តរន្តិ អតិក្កមន្តិ យន្តិ កន្តារោ, តរ តរណេ, ចោរកន្តារាទីសុ បនាយំ រូឡ្ហិវសេន វុត្តោ, អថ វា កតិ ឆេទនេ, សប្បដិភយត្តា កន្តតិ និច្ចគមនាគមនមេត្ថាតិ កន្តារោ, អារោ, នាគមោ ច. ទុក្ខេន គច្ឆន្ត្យេត្ថាតិ ទុគ្គមោ.

១៩៣. ទ្វយំ បដិមគ្គេ. បដិ អភិមុខេន គន្តព្ពោ មគ្គោ, បថោ ច បដិមគ្គោ, បដិបថោ ច. ទីឃមញ្ជសំ អតិទូរោ មគ្គោ អទ្ធានន្តិ វុច្ចតេ. អទ្ធានំ អយនំ អទ្ធានំ, អច្ចាយតោ មគ្គោ, យថា ‘‘បទដ្ឋាន’’ន្តិ, យលោបោ.

ទ្វយំ បសត្ថេទ្ធនិ. សោភនោ បថោ, បន្ថោ ចាតិ វិគ្គហោ. គន្តព្ពបថភាវតោ អបេតំ ឧប្បថំ, អបថញ្ច, អព្យយីភាវសមាសោ, អសទ្ទោ អត្រ និបាតោ.

១៩៤-១៩៦. បរមាណូនំ ឆត្តិំស ឯកោ អណុ នាម, អណុតោបិ អណុតរត្តា បរមោ អណុ, អណុតោ វា បរមោតិ បរមាណុ, អណ សទ្ទត្ថោ ទណ្ឌកោ ធាតុ, ឧ. តេ អណវោ ឆត្តិំស តជ្ជារី នាម, តំ តំ អត្តនោ និស្សយំ មលីនករណវសេន ជរាបេតីតិ តជ្ជារី, ជរ ជីរណេ, ជរ វយោហានិម្ហិ វា, អ, នទាទិ. តាបិ តជ្ជារិយោ ឆត្តិំស រថរេណុ នាម, រថានំ សញ្ចរណវសេន បវត្តោ រេណុ រថរេណុ. តេ រថរេណវោ ឆត្តិំស លិក្ខា នាម. លក្ខ ទស្សនេ, បកតិចក្ខុនាបិ លក្ខ្យតេតិ លិក្ខា, អស្សិត្តំ.

តា លិក្ខា សត្ត ឩកា នាម, ឩកាតិ វុច្ចតិ សិរោវត្តកិមិ, តប្បមាណត្តា ឩកា. តា សត្ត ឩកា ធញ្ញមាសោ នាម, ធញ្ញោ វីហិយេវ បរិមាណិតព្ពត្តា មាសោ ចាតិ ធញ្ញមាសោ, មសិ បរិមាណេ. តេ សត្ត ធញ្ញមាសា អង្គុលំ នាម, អង្គ គមនត្ថោ, ឧលោ, អង្គុលំ, បមាណំ, ឧលិបច្ចយេ អង្គុលិ, ករសាខា. អមុទ្វិច្ឆេតិ អទុំ ទ្វាទសង្គុលំ វិទត្ថិ នាម, កណិដ្ឋសហិតេនង្គុដ្ឋេន វិត្ថារីយតេ, វិធីយតេតិ វា វិទត្ថិ, វិបុព្ពោ តនុ វិត្ថារេ. ធា ធារណេ, ឧភយត្រាបិតិ, បុព្ពបក្ខេ តស្ស ថោ, នស្ស តោ, តស្ស ទោ. បច្ឆិមេ ធស្ស ទោ, តស្ស ថោ, អសរូបទ្វិភាវោ ច. តា ទុវេ វិទត្ថី រតនំ សិយុំ, រមុ កីឡាយំ, តនោ, មលោបោ. តានិ សត្តេវ រតនានិ យដ្ឋិ នាម, យត បយតនេ,តិ, តស្ស ឋោ, តស្ស ដោ. តា វីសតិ យដ្ឋិយោ ឧសភំ នាម, ឧស ទាហេ, អភោ. ឯត្ថ បន ឧសភនទន្តរំ ឧសភំ. ឧសភានំ អសីតិប្បមាណំ គាវុតំ នាម, គវំ, គវេហិ វា យុតំ គាវុតំ. យុជ សមាធិម្ហិ, គោនទន្តរេហិ គហិតប្បមាណសមាធានន្ត្យត្ថោ, តំ ចតុគាវុតំ យោជនំ នាម, យុជ សមាធិម្ហិ, យុ, ‘‘ឯត្តកំ យោជនំ នាម ហោតូ’’តិ ចតុគាវុតេហិ សមាធានន្ត្យត្ថោ.

១៩៧. អារោបិតានំ អាចរិយធនូនំ បញ្ចសតំ កោសោ នាម, អនារោបិតានន្ត្យបរេ. កុស អវ្ហានេ, ណោ, កុសនំ អវ្ហានំ កោសោ, ឥធ បន កោសប្បមាណត្តា កោសោ, ទ្វិសហស្សករប្បមាណោ. អញ្ញត្ថ បន –

‘‘ចតុក្កាធិវីសតិយា, អង្គុលេហិ ករោ ភវេ;

ខ្យាតមដ្ឋសហស្សេហិ, កោសមានំ វិភាវិនា’’ត្យុត្តំ.

ចតុរម្ពណន្តិ ចតុរម្ពណវីហិពីជជាតរោបនយោគ្យោ ភូមិប្បទេសោ ករីសំ នាម, ករោន្តិ ឯត្ថ កសនរោបនាទិកន្តិ ករីសំ, ឦសោ. ចតុរម្ពណពីជជាតានិ រោបេន្ត្យេត្ថាតិ ចតុរម្ពណំ, អម្ពណំ ឯកាទសទោណមត្តំ, អញ្ញេ បន ‘‘ចតុរម្ពណំ ចតុយដ្ឋិកំ ឋានំ ករីសំ នាមា’’តិ វទន្តិ, តំ ករីសព្ភន្តរានំ បរិយាយភាវប្បសង្គា ន គហេតព្ពំ.

បមាណតោ ហត្ថានមដ្ឋវីសប្បមាណំ ឋានំ អព្ភន្តរំ នាម, អព្ភន្តរេ អន្តោកោដ្ឋាសេ ជាតំ, ន ពហិកោដ្ឋាសេតិ អព្ភន្តរំ. យត្ថ យត្ថ ហិ យោ យោ ឋិតោ, និសិន្នោ វា, តត្ថ តត្ថ សមន្តា អដ្ឋវីសតិហត្ថប្បមាណំ ឋានំ តស្ស តស្ស អព្ភន្តរំ ឋានំ នាម. ភូម្យាទិត្តា ភូមិវគ្គោ, អថ វា អង្គាបេក្ខាយ ភូមិយេវ បធានំ, បធានេន ច ព្យប្បទេសោ ភវតីតិ ភូមិវគ្គព្យប្បទេសោ.

ភូមិវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.