੩. ਤਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

੧੦੩੩. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਿਕਾ ਹੋਤਿ ਕਲਹਕਾਰਿਕਾ ਵਿਵਾਦਕਾਰਿਕਾ ਭਸ੍ਸਕਾਰਿਕਾ ਸਙ੍ਘੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਿਕਾ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮੇ ਕਰੀਯਮਾਨੇ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਗਾਮਕਂ ਅਗਮਾਸਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ – ‘‘ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਦਸ੍ਸਨੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਗਾਮਕੇ ਤਂ ਕਰਣੀਯਂ ਤੀਰੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦੇਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਿ. ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯਾ ਨੇਵ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ ਨ ਪਾਦੋਦਕਂ ਪਾਦਪੀਠਂ ਪਾਦਕਠਲਿਕਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿ; ਨ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਨ ਪਾਨੀਯੇਨ ਆਪੁਚ੍ਛਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚਣ੍ਡਕਾਲ਼ਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਮਯਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯਾ ਨੇਵ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ ਨ ਪਾਦੋਦਕਂ ਪਾਦਪੀਠਂ ਪਾਦਕਠਲਿਕਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿ; ਨ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਨ ਪਾਨੀਯੇਨ ਆਪੁਚ੍ਛੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਞ੍ਹੇਤਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਅਨਾਥਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਅਨਾਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਮਾ ਮਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ – ‘‘ਅਯਂ ਅਨਾਥਾ ਅਪ੍ਪਞ੍ਞਾਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਕਾਚਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਦਸ੍ਸਨੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ – ‘‘ਬਾਲਾ ਏਤਾ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਏਤਾ ਨੇਤਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਦੋਸਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ’’ਤਿ, ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸਿ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਅਯ੍ਯਾ ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸਤੀਤਿ [ਪਰਿਭਾਸੀਤਿ (ਕ.)]? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ …ਪੇ…ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੁਲ੍ਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸਿਸ੍ਸਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੧੦੩੪. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਗਣਂ ਪਰਿਭਾਸੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੩੫. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਚਣ੍ਡੀਕਤਾ ਨਾਮ ਕੋਧਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਗਣੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਪਰਿਭਾਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਬਾਲਾ ਏਤਾ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਏਤਾ ਨੇਤਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਦੋਸਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ’’ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਵਾ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਵਾ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਰਿਭਾਸਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ.

੧੦੩੬. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਯ, ਧਮ੍ਮਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਯ, ਅਨੁਸਾਸਨਿਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਯ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਤਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.